شوق فراوانی روبه‌رو شدم و آنچه برخی روزنامه‌ها می‌نویسند، تنها بیانگر افکار برخی طرفدارانشان است که می‌خواهند حقیقت را وارونه جلوه دهند. افزون بر آنکه استقبال گرم یا سرد تأثیری در من ندارد و هیچ‌چیز سبب نمی‌شود که من راهی را که برای خویش ترسیم کرده‌ام، تغییر دهم. راه من راه عدالت است و من با شایستگی تمام و بدون هیچ هراسی این راه را طی می‌کنم، هرچند برایم هزینه داشته باشد و هرچند با موانع و مشکلاتی روبه‌رو شوم و حتی ممکن است در این راه مورد حمله قرار گیرم. در هر حال، تأکید می‌کنم که در مراسم عاشورا فضا خوب و پرشور و بسیار آرام بود.

برخی اعلام کرده‌اند که شما برای انتخابات نمایندگی مجلس نامزد شده‌اید.

علی‌رغم همه آرمان‌هایی که دارم، به نمایندگی یا وزارت یا ریاست‌جمهوری فکر نمی‌کنم. ولی به شیوه امام علی(ع) به شما پاسخ می‌دهم و می‌گویم: تنها آرزوی من برقراری عدالت برای نیازمندان و کاستن از درد و رنج بینوایان است. برای آن‌که دل‌های «برخی» را همچنان در نگرانی و دلهره نگه دارم، تأکید می‌کنم که در پارلمان آینده، شیعیان کرسی‌هایی بسیار متفاوت با آنچه تا امروز داشته‌اند، به دست خواهند آورد و من نیز آن‌ها را در این راه یاری خواهم کرد.

در طرح پیشنهادی مجلس اعلای شیعیان تأکید شده که رئیس مجلس تا پایان عمرعهده‌دار این مقام خواهد بود، و نه برای شش سال. به نظر می‌رسد که آقای کامل اسعد تمایل ندارد این طرح به پارلمان تقدیم شود. چرا؟

من هیچ تحلیل دینی یا منطقی یا ملی برای این برخورد ندارم. نزدیک یک ماه است که من این طرح را از پارلمان پس گرفته‌ام، زیرا نمی‌خواهم برخی چنین تصور کنند که بین مطالبات ما و موافقت با این پیشنهاد ارتباطی وجود دارد.

با این حال، من از پیشگامان مجلس اعلای شیعیان هستم و می‌توانم به شما اطمینان دهم که این مجلس منتظر نمی‌ماند تا پارلمان عهده‌دار قوانین خاص مجلس اعلا شود و آن را تصویب کند.

سؤال آخر: آیا امام بودن شما مانع فعالیت سیاسی شماست؟

اگر فعالیت سیاسی به معنای انتخاب افراد و فراهم کردن ابزارها باشد، هر شهروندی، از دین‌دار و غیر دین‌دار، باید از فعالیت سیاسی دوری کند؛ ولی اگر سیاست به معنای ترسیم کردن راه عدالت و بالا بردن سطح اجتماعی محرومان باشد، بخشی از وظایف من در جایگاه روحانی به شمار می‌آید. از سوی دیگر، خود جناب پاپ نیز بر کمک‌رسانی به بیچارگان و برقراری صلح در دنیا اصرار می‌ورزد و در عین حال، هیچ‌کس ایشان را به دخالت در سیاست متهم نمی‌کند.

داده می‌شود، هیچ اختلاف یا رقابت شخصی بین آقای اسعد و من وجود ندارد. رقابتی که روزنامه‌ها به تصویر می‌کشند و افکار عمومی به ما نسبت می‌دهد، ناشی از موضع‌گیری شخصی نمایندگان جناح اسعد در ژوئن گذشته در قبال مطالبات شیعیان و درخواستی است که خطاب به وزیران شیعه برای استعفا ارائه شد.

باورهای دینی و ویژگی‌های فردی و طبیعت کار من، مرا بر آن می‌دارد که رویارو شدن با نظام یا رقابت کردن با هیچ شخصی را نپذیرم.

ایمان من به خدا و عشقی که به لبنان، این کشور انسان، دارم، موضع مرا تعیین می‌کند. موضع من مبارزه در راه خیر و صلاح کشور و عدالت اجتماعی و دراز کردن دست یاری به سوی هر انسان محرومی است. از این رو، من وضع کنونی را برنمی‌تابم و از آنجا که از چهار سال پیش مطالباتی مطرح کرده‌ام ولی همگی بی‌پاسخ مانده است، امروز شیوه خود را تغییر می‌دهم و برای سامان دادن به اوضاع، پیش از آنکه فرصت از دست رود، شیوه فشار را در پیش خواهم گرفت. شاید این موضع من برای برخی خوشایند نباشد و آن را موضعی خصمانه بر ضد مسئولان یا بر ضد کسانی به حساب آورند که از مسئولان دفاع می‌کنند و بر پنهان کردن خطاهای بزرگی که مرتکب شده‌اند، پافشاری می‌کنند تا مبادا این مسئولان برنجند. ولی ضرب‌المثل عربی می‌گوید: «دوست تو کسی است که به تو راست بگوید، نه کسی که تو را تصدیق کند.» همه این‌ها مرا ناراحت می‌کند و دلسوزی‌ام را برمی‌انگیزد. از این وضعیت رنج می‌برم و نگران مسئولان هستم.

آیا احتمال تجزیه شیعیان به دو قسمت وجود دارد؟

نه هرگز، ما در حال حاضر می‌کوشیم که افکار عمومی را از مشکلات خود آگاه کنیم و هیچ تردیدی نیست که این افکار عمومی که در لبنان، کشور دموکراسی، حرفی برای گفتن دارد، مطالبات ما را تأیید خواهد کرد. من به این اقداممان بسیار خوشبینم و بر این باورم که تفاهم بر روابط میان لبنانیان حکم‌فرما خواهد شد، زیرا برای من اصطلاح فشار به معنای خشونت یا اعتصاب یا تظاهرات نیست.

شما چندین مطالبه مطرح کرده بودید، از جمله دفاع از جنوب، آبرسانی به مناطق کشاورزی، طرح‌های توسعه، گماشتن شیعیان در پُست‌هایی که حق آنان است و غیر این‌ها. دولت در مرحله نخست، دادن نُه پست مدیریت کل را به شما وعده داده است. آیا فکر می‌کنید دولت به وعده‌های خود عمل می‌کند؟

تجربه‌های گذشته ثابت کرده است که به این وعده‌ها جز در موارد نادر عمل نمی‌شود. ولی مطمئن باشید که مجلس اعلای شیعیان نیز به پیگیری مطالبات خود ادامه خواهد داد.

امروز یازدهم فوریه است و شما با وزیران شیعه (آقایان کاظم الخلیل، علی الخلیل و صبری حماده) جلسه داشتید. چه تصمیمی گرفتید و آیا آن‌ها آماده‌اند که برای منافع شیعیان استعفا دهند؟

همه جلساتی که تا پایان هفته یعنی 17 فوریه ادامه خواهد یافت، موضع وزیران ما در قبال دولت را قطعی خواهد کرد. وزیران ما اتفاق نظر دارند و بر هماهنگی خود با تصمیمات مجلس پایبند خواهند ماند.

ظاهراً شما در مراسم عاشورا در جنوب مورد تمسخر قرار گرفته‌اید؟

بلکه برعکس، در مراسم دینی عاشورا با شور و

سند شماره 15-02-74

موضوع: گفت‌وگوی مطبوعاتی - شیعیان و تحقق عدالت اجتماعی

مکان و تاریخ: مجلس اعلای شیعیان در حازمیه،11/2/1974.

مناسبت: افزایش فشار بر دولت و تهدید وزیران شیعه به استعفا در صورت برآورده نشدن مطالبات امام صدر برای محرومیت‌زدایی و تحقق عدالت اجتماعی.

منبع: مجله ماگازین، 15/2/1974.

متن‌

به قلم مهی عریضه

معضل شیعیان روز به روز پیچیده‌تر می‌شود. شیعیان و در رأس آن‌ها امام صدر، حقوقی را مطالبه می‌کند که این فرقه از آن محروم است و در عین حال، سزاوار حمایت است.

مسئولان نشنیده می‌گیرند، خود را کنار می‌کشند، پشت گوش می‌اندازند، تلاش می‌کنند که مردم را آرام کنند و وزیران شیعه هنوز تهدید به استعفا می‌کنند.

به‌طور خلاصه: همه‌چیز خبر از طوفان می‌دهد. ولی آیا جنگ درخواهد گرفت؟ ده روز است که جلسات مهمی به همین منظور در مقر مجلس اعلای شیعیان برگزار می‌شود.

نتیجه این جلسات چیست؟ پایان این هفته به پاسخی مشخص دست خواهیم یافت. مجله ماگازین تلاش کرد که در مصاحبه‌ای با امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، این مسئله را روشن کند.

عالی‌جناب، وقتی شما به عربی صحبت می‌کنید، لهجه لبنانی ندارید؟

در واقع، من در ایران متولد شده‌ام چون خانواده من، که اصالتاً لبنانی هستند، به ایران مهاجرت کرده بودند. پدرم رهبر مذهبی یکی از دو حوزه بزرگ دینی شیعه در جهان، یعنی حوزه علمیه قم بود و به همین دلیل من فارسی را کمی بهتر از عربی صحبت می‌کنم.

شما به‌گونه‌ای درباره شیعیان صحبت می‌کنید که گویا از نظر اجتماعی فقیرتر از دیگر فرقه‌های لبنان هستند. شما بر ایجاد تحول و اجرای طرح‌هایی در راه زدودن فقر پافشاری می‌کنید. دلیل شما برای این حرف چیست؟

من با مناطق و روستاهای شیعه‌نشین و با اداره‌ها و کارمندان لبنانی ارتباطی مستقیم، پیوسته و عمیق دارم و با توجه به جایگاهی که دارم، به‌راحتی می‌توانم با تکیه بر آمار ثابت کنم که شیعیان چقدر از محرومیت رنج می‌برند، در حالی که نیروهای انسانی شایسته در شیعیان بسیارند و مناطق شیعه‌نشین نیز از غنای طبیعی برخوردارند. من در مقام رهبری دینی که مسئولیت یکی از فرقه‌های لبنان را برعهده دارد و در مقام شهروند، اصرار دارم که عدالت را در همه شکل‌های آن و در همه سطح‌ها ببینم، به‌ویژه در سطح شیعیان که محروم‌ترین فرقه هستند.

اختلاف بین شما و کامل اسعد در چیست؟

علی‌رغم همه آنچه این روزها در مطبوعات نشان

آمدن مشکلات بماند تا آن‌ها را حل کند. چنین لبنانی متزلزل و ناپایدار است. ما لبنانی پویا و پیشرو می‌خواهیم. چنین لبنانی به قدرت نیاز دارد و این قدرت در میان ملت وجود دارد، ولی آزادی و کرامت و برابری فرصت‌ها و برنامه‌ریزی و این‌گونه عوامل است که می‌تواند از میان قدرت و توانایی‌های راکد، نیروهایی پدید آورد که لبنان را نجات دهند.»

امام صدر در پایان سخنرانی خود گفت: «من هم هشدار می‌دهم و هم بشارت؛ هشدار درمورد به بن‌بست رسیدن وضع کنونی و فروپاشی آن، چراکه هیچ چاره‌ای برای زمان حال و هیچ تدبیری برای آینده اندیشیده نمی‌شود؛ و بشارت به لبنانی جدید که در آن سخن فرهنگ و اهل فرهنگ، همه فرهنگ‌ها، به کرسی می‌نشیند. البته، پس از آنکه آزادی و اخلاص و کرامت و عدالت و امنیت را برای همگان فراهم کردیم. حقیقت این است. هرکسی می‌تواند هر نامی که می‌خواهد به آن بدهد: راست‌گرا یا چپ‌گرا، ولی من آن را راه راست (صراط مستقیم) می‌نامم. این عوامل است که می‌تواند از نیروهای موجود در لبنان، نیروهایی فعال و پویا برای آینده لبنان بسازد.»

دوجانبه نفتی انجامید، نمی‌توان در تعیین چهره جهان در آینده نزدیک نادیده گرفت. در آینده با دنیایی جدید روبه‌رو خواهیم بود که با دنیای کنونی ما متفاوت است: دنیایی بسیار حساس با سرعت دگرگونی بالا که تکیه‌گاه آن، شرافت گذشتگان و میراث گذشته و افتخارات پیشین نیست. گذشته از همه این‌ها، اسرائیل به‌طور منظم و بی‌وقفه جنوب لبنان را در هم می‌کوبد و به بهانه پاسخ به حملات مقاومت فلسطین که حتی گاهی بی‌پاسخ می‌ماند، مراکز مقاومت و دیگر شهرها و روستاها و حتی صخره‌ها را بمباران می‌کند و این امر نشان می‌دهد که اسرائیل برای لبنان و جنوب آن برنامه‌ای در ذهن دارد و تلاش می‌کند که با کوچاندن نسل‌های جدید به این هدف برسد. لبنان دشمن درجه اول اسرائیل است، چراکه موجودیت لبنان، اسرائیل را محکوم می‌کند و مردم لبنان، از لحاظ تاریخ باستانی و در عرصه تجاری و گردشگری و سیاسی، رقیب اسرائیل‌اند. از این رو، لبنان باید در انتظار ضربه‌های سخت و کاری باشد. این عوامل پیش رو، ما را در دریایی از دشواری‌ها و ابهامات غرق می‌کند و ما را قاطعانه بر آن می‌دارد که درباره آنچه رخ خواهد داد و آنچه باید انجام دهیم، هرچه بیشتر بیندیشیم.»

امام افزود: «لبنان موضع تدافعی به خود گرفته و در انتظار آینده نشسته و سرگرم رسیدگی به مشکلات روزمره‌ای است که بدون اراده آن رخ می‌دهد و تنها در فکر این است که چگونه به تجاوزها پاسخ دهد یا از آن‌ها بپرهیزد یا آن‌ها را تحمل کند. من اصرار دارم که لبنان از این موضع خارج شود. اگر مسئولان از زمانی که اسرائیل در کنار لبنان به وجود آمد، هر روز یک گام به سمت بهبود آینده برداشته بودند، تا امروز هزاران گام پیموده بودیم، ولی واقعیت برعکس انتظار ماست و ما هزاران گام به عقب برگشته‌ایم. حال راه‌حل چیست؟»

امام در پایان راه‌حلی مطرح کرد و آن را «سهل ممتنع» نامید و گفت: «برای تأکید بر سهولت و در دسترس بودن و در عین حال، دشوار بودن راه‌حل، باید میهنی جدید بنا کنیم که بر پایه‌های زیر استوار باشد:

نخست. آزادی برای همگان، تا در سایه آن شایستگی‌ها به شکوفایی رسد و فعالیت و پویایی در میان عموم افراد ملت پدیدار شود.

دوم. اخلاص ورزیدن به میهن، نه از آن رو که آن را بپرستیم، چراکه میهن پرستیدنی نیست، بلکه از آن رو که محوری واحد و راهی واحد پدید آوریم تا همه نیروها در یک جهت متمرکز شوند. این اخلاص وقتی در هم‌وطنان پدید می‌آید که در مسئولان وجود داشته باشد.

سوم. خواستن کرامت برای همگان، تا فعالیت‌ها و شایستگی‌ها و توانمندی‌ها برای محرومان عقده روانی ایجاد نکند.

چهارم. برقرار کردن عدالت و احقاق حقوق همه هم‌وطنان بدون استثنا، تا فرصت‌های برابر برای همگان فراهم شود و از این رهگذر، از میان فرزندان روستایی، انسان‌هایی نابغه بیرون آیند.

پنجم. محافظت از انسان‌ها در برابر بیکاری، که این امر نیازمند تشکیل مجلس اعلای فرهنگی است تا با تدبیر و برنامه‌ریزی و گزارش نتایج پژوهش‌هایش به سیاست‌مداران، آن‌ها را اجرایی کنند، چراکه سیاست باید در خدمت دانش باشد نه برعکس.»

امام در جمع‌بندی سخنان خود گفت: «ما لبنانی ناتوان نمی‌خواهیم که در انتظار فرود آمدن ضربه بنشیند تا از آن بپرهیزد یا در انتظار پیش

سند شماره 13-02-74

موضوع: سخنرانی- بازتاب مراحل نوظهور مسئله فلسطین بر اوضاع لبنان

مکان و تاریخ: خانه هنر و ادبیات، 12/2/1974.
منبع: روزنامه النهار، 13/2/1974؛ روزنامه لسان الحال، 14/2/1974.

گزیده‌ای از متن

کسانی که عصر دیروز در خانه هنر و ادب برای شنیدن سخنان امام موسی صدر درباره «بازتاب مراحل نوظهور مسئله فلسطین بر اوضاع لبنان» حضور یافتند، فرصت بهره‌مندی از یک سخنرانی علمی آرام و تحلیلی را پیدا کردند که مطالب آن زنجیر‌وار و با احاطه همه‌جانبه به موضوع مورد بحث به دست داده شد.

امام صدر بحث خود را با طرح سه فرض آغاز و تأکید کرد که هیچ‌یک از آن‌ها را تأیید نمی‌کند، ولی این سه در همه محافل مطرح‌اند.

«فرض اول: دولت فلسطین به دست شخصیت‌های ملی‌گرای فلسطینی، غیر از مقاومت، تشکیل خواهد شد. در این فرض، مقاومت یا خود از صحنه گفت‌وگوها غایب است و یا اینکه آن را وادار به ترک صحنه می‌کنند. بدین‌ترتیب، مقاومت فلسطین در دنیا و در جهان عرب و در لبنان به فعالیت‌های خود ادامه می‌دهد، حتی با وجود تأسیس دولت فلسطینی.

فرض دوم: مقاومت در گفت‌وگوها که نتیجه آن تأسیس دولت فلسطینی است، مشارکت می‌کند، ولی در درون خود دچار انشعاب می‌شود و نیروهایی در درون مقاومت و نیروهایی در جهان عرب این انشعاب را ادامه خواهند داد. در این صورت، فعالیت مقاومت خارج از فضای گفت‌وگوها در جهان عرب و در لبنان ادامه خواهد یافت.

فرض سوم: همه گروه‌های مقاومت با همکاری شخصیت‌های فلسطینی در تأسیس دولت مشارکت می‌کنند که در این صورت، انقلاب فلسطین پایان می‌یابد و به هسته‌ای برای بازسازی کشور تبدیل می‌شود. این فرض بعیدترین حالت است.»

امام افزود: «در این فرض‌ها، تا زمانی که قضیه فلسطین حل شود، سال‌های سخت و دشواری در پیش خواهد بود؛ سال‌های گفت‌وگو یا سال‌های تجزیه و انشعاب یا سال‌های هماهنگی میان شخصیت‌های فلسطینی و مقاومت. این فرض‌ها ما را در برابر امری حتمی قرار می‌دهد: اینکه ما با آرامش منطقه، فاصله‌ای بزرگ و طولانی داریم، گذشته از آنکه فلسفه شکل‌گیری مقاومت فلسطین، ایجاد اراده‌ای محکم برای آزادسازی خاک فلسطین است که هر فرد عربی را بر آن می‌دارد تا برخیزد و در برابر خطرهای ناشی از وجود اسرائیل از سرزمین‌های عربی دفاع کند، از جمله خطرهای اقتصادی و سیاسی و اخلاقی و مهم‌تر از همه، مسئله قدس. مردم این منطقه از بند رها شده و خودشان آگاهانه وارد صحنه شده‌اند.»

امام در ادامه گفت: «عواملی را مانند دستاوردهای جنگ اکتبر، تصرف آزادانه در ثروت‌ها و استفاده از سلاح نفت در تعیین قیمت جهانی که به اختلاف اروپا و آمریکا و شوروی در توافق‌نامه‌های

دیگر فراهم شود و همچنین، تأمین اعتبارات لازم برای کامل کردن شبکه‌های آب‌رسانی در زمین‌های واقع در حد فاصل دیرالأحمر‌-‌کنیسه تا شمسطار.

5. اجرای طرح‌های سدسازی در نحله و وادی و سباط و جنتا و یحفوفا و شمسطار و طرح آبیاری دشت بعلبک از آب‌های رأس‌العین و آبیاری زمین‌های حوش‌تل‌صفیه و ایعات از آب‌های چشمه عدوس و طرح زمین‌های پست عیحا و طرح آبیاری مرجحین جباب‌الحمر از سرچشمه‌های ارغش و طرح آب‌های لبوه و اصلاح آبگذر لیطانی به زمین‌های حوش‌الرافقه و بدنایل و تمنین التحتا و انتقال آب چشمه بغل و چشمه لجوج به شهر بعلبک.

6. اولویت دادن به ساخت مدارس دولتی و فنی‌وحرفه‌ای و خانه‌های معلم در جنوب و بقاع و عکار و موکول نکردن آن به اتمام تدریجی طرح‌های مدرسه‌سازی در مناطق پیشرفته (برخلاف آنچه اکنون صورت می‌پذیرد.)

7. ساخت بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی در مناطق محروم و بهبود وضع بیمارستان هرمل و اختصاص سرمایه موجود در اداره کل عمران برای ساخت شبکه‌های فاضلاب در آن مناطق با تکیه بر قوانینی اجراشدنی که از دخالت‌های شخصی در بودجه اداره کل عمران جلوگیری کند.

8. اجرای طرح اتوبان بیروت - صیدا - صور و اتوبان بیروت - شتوره - بعلبک تا مرزهای سوریه و اجرای طرح راه‌سازی در روستاهای محروم.

9. اصلاح وضع توتون‌کاران و پایان دادن به بحران آنان.

10. افزایش اعتبارات طرح سبز و تصویب قانون برای اولویت دادن به مناطق محروم.

11. گسترش دامداری، دولتی کردن نهالستان‌ها، مکانیزه کردن کشاورزی و ساخت مراکز توزیع محصولات کشاورزی.

12. تخصیص اعتبارات لازم برای اتمام کاوش‌های باستان‌شناسی در شهر بعلبک و صور طی مدت ده سال و ساخت هتل گردشگری در بعلبک به همراه‌ طرح‌های گردشگری در همه مناطق باستانی.

13. مطالعات همه‌جانبه برای شناسایی معادن در مناطق گوناگون لبنان و به‌طور ویژه، برای نفت.

14. اصلاح قانون توزیع بودجه شهرداری‌ها به‌گونه‌ای که زمینه برای عدالت و شکوفایی در همه شهرهای لبنان فراهم شود.

15. تصویب قانون بخشودگی عمومی در خصوص تخلفات ساختمان‌سازی تا ساکنان حومه بیروت و دیگر مناطق بتوانند از آب و برق بهره‌مند شوند.

16. اصلاح وضع حومه‌های بیروت به‌ویژه کرنتینا و النهر و حی‌السلم و برج‌حمود و تل الزعتر و برج البراجنه.

و این مجلس اعلام می‌کند که گزینه دیگری جز احقاق حقوق محرومان نخواهد پذیرفت.

الف. در زمینه مشاغل دولتی و عمومی: با وجود آنکه قانون اساسی لبنان بر عدالت تأکید می‌کند، شیعیان در حال حاضر از حق خود که سی منصب از مناصب درجه اول است، تنها نوزده منصب را در اختیار دارند. همچنین، شیعیان از هر منصب عالی اداری و قضایی محروم هستند و افزون بر آن، در نیروهای ارتش و پلیس امنیت نیز بر شیعیان ستم شده است. این وضعیت درباره رؤسای هیئت‌های مدیره شرکت‌های دولتی نیز صادق است. مجلس اعلای شیعیان برای احقاق حقوق این فرقه خواستار آن است که هرچه زودتر با انتصاب افراد شایسته از شیعیان به یازده منصب از منصب‌های درجه اول، انصاف و عدالت در مورد آنان رعایت شود.

ب. درمورد اهمیت مناصب نیز مجلس با دسته‌بندی فرقه‌ای هم‌وطنان مخالف است و بر ضرورت توزیع مناصب میان همه فِرَق بر اساس شایستگی‌ها و نه دسته‌بندی فرقه‌ای تأکید می‌کند.

ج. دفاع از مرزهای کشور و تأمین امنیت هم‌وطنان در گوشه و کنار کشور، مهم‌ترین مسئولیت مقامات دولتی است. در این زمینه، مجلس به کوتاهی دولت در خصوص مسئله دفاع از جنوب لبنان اعتراض دارد و نمی‌تواند بهانه‌ها و توجیهات نادرست یا ناکافی را بپذیرد.

د. هزاران نفر از هم‌وطنان در مناطق بعلبک، هرمل و شمال و دیگر مناطق، شناسنامه لبنانی ندارند و در نتیجه، از همه حقوق شهروندی محروم‌اند. در لبنانی بودن و وفاداری ملی این افراد نمی‌توان تردید کرد، ولی اوضاع زندگی و سکونت آنان در مناطق دوردست سبب شده است که آنان بی‌تابعیت و بلاتکلیف و محروم باشند.

مجلس اعلای شیعیان بر ضرورت اجرای طرح‌های توسعه در مناطق محروم و عقب‌مانده از راه قانون‌گذاری و برنامه‌ریزی و در نظر گرفتن اعتبارات در بودجه عمومی کشور تأکید می‌کند تا از این راه، سطح رفاه مناطق لبنان به یکدیگر نزدیک شود. در این چارچوب، مطالبات مجلس از این قرار است:

1. اجرای طرح آب‌رسانی به جنوب از آب‌های لیطانی. بدین‌منظور باید بحث و مناقشه درباره سطح آب پایان یابد و مطالعات دقیقی که در این خصوص صورت گرفته است، مورد توجه قرار گیرد و قوانین لازم برای تأمین بودجه اجرای طرح تصویب شود و انتقال آب‌های لیطانی به شهر بیروت متوقف شود و به جای آن، از آب رودخانه بیروت و رودخانه ابراهیم استفاده شود و طرح لیطانی، در کنار جنبه اقتصادی آن، طرحی ملی و اجتماعی قلمداد شود.

2. اجرای طرح موجود برای ایجاد دریاچه‌های مصنوعی به‌منظور آب‌رسانی به زمین‌های واقع در شهرستان صور و بنت‌جبیل (مناطق سه‌گانه یارین، کفرا، یارون) که از طرح لیطانی بی‌بهره مانده است.

3. اجرای مرحله نخست طرح منطقه قاع - هرمل با استفاده از اعتبارات اختصاص‌یافته از سال 1962 میلادی و تصویب قوانین مقتضی در خصوص تأمین اعتبارات لازم برای توقف شبکه‌های آبیاری در مرحله نخست و پمپاژ آب در مرحله دوم، به‌گونه‌ای که آب لازم برای آبیاری هفت‌هزار هکتار زمین فراهم شود و کار تفکیک و تجمیع زمین‌ها، هم‌زمان با اتمام طرح به پایان برسد.

4. در نظر گرفتن اعتبارات لازم برای ایجاد آبگیر در دریاچه قدیمی یمونه (که ساخت آن امری ضروری است) تا آب مورد نیاز برای آبیاری چهار هزار هکتار

سند شماره 12-02-74

موضوع: بیانیه‌- احقاق حقوق محرومان؛ تنها گزینه پیش رو

مکان و تاریخ: مجلس اعلای شیعیان، 8/2/1974.
منبع: روزنامه الحیاة، 12/2/1974؛ آرشیو مجلس اعلای شیعیان.

متن‌

در تاریخ 8/2/1974 امام موسی صدر سند مطالبات را تسلیم مجلس اعلای شیعیان کرد تا تصویب و اعلام شود. این اقدامات به‌منظور بسترسازی برای اقدامات مناسب بعدی در صورت ادامه بی‌اعتنایی دولت به این مطالبات صورت گرفت. این سند پس از تصویب، در روزنامه‌های لبنان منتشر شد. آنچه در زیر می‌آید، متن این سند است که در روزنامه الحیاة بیروت در تاریخ 12/2/1974 به چاپ رسیده است.

از آنجا که ما به کرامت انسان ایمان داریم و هرآنچه را با این کرامت ناسازگار باشد، از ستم و بی‌اعتنایی و قصور برنمی‌تابیم؛

و از آنجا که به میهن خود، لبنان، سرزمین انسان و سرزمین محبت و همزیستی برابر و محترمانه وفاداریم؛

و از آنجا که معتقدیم عدالتْ شالوده سربلندی کشورها و پایندگی آن‌هاست، به‌ویژه در لبنان که بزرگ‌ترین سرمایه آن انسان است؛

بر این اساس، مجلس اعلای شیعیان واقعیت کنونی لبنان را در تعارض با آرمان هم‌وطنان و آرزوی زندگی شایسته و کرامت انسانی می‌داند، زیرا آنان نگران امروز خود هستند و آینده خود را در خطر می‌بینند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که علت این نگرانی برای امروز و آینده محرومیت است؛ محرومیت برخی فرقه‌ها به‌خصوص شیعیان، و برخی مناطق به‌خصوص مناطق جنوب و بعلبک و هرمل و عکار و روستاهای جبیل و برخی حومه‌های بیروت و بعضی محله‌های طرابلس.

همچنین، درمی‌یابیم که عامل این اختلال در ساختار اجتماعی لبنان، بی‌اعتنایی مستمر مسئولان به وظایف اساسی خود، به‌ویژه دفاع از مرزهای میهن است؛ همان مرزهای جنوبی که امروز به حال خود وانهاده شده است. دیگر عامل این اختلال، بی‌اعتنایی به مسئولیت آبادسازی کشور، برای کشاورزان فراموش‌شده یا کارگران درمانده و بی‌پناه یا جوانانی که در دیار غربت سرگردان‌اند و یا دانشجویانی که از آینده نامعلوم خود گریزان‌اند و در یک کلام، عملی نشدن مبانی عدالت اجتماعی و روشن نبودن چشم‌انداز مسئولان به آینده است.

از این رو، برای پاسداری از وطن و حمایت از هم‌وطنان و ساختن آینده‌ای بهتر، مجلس اعلای شیعیان مطالبات خود را از مسئولان برای محقق ساختن عدالت درمورد همه مردم لبنان و همه مناطق و گروه‌ها مطرح کرد.

مجلس اعلای شیعیان جدول کاملی از موارد محرومیت شیعیان در اختیار افکار عمومی قرار می‌دهد تا همگان، چه شهروندان و چه حاکمان، به پذیرفتن مسئولیت‌های ملی خویش برانگیخته شوند

«پیش‌دستی کند»، زیرا اطلاع یافته است که دولت قصد دارد مجموعه طرح‌های مهمی را در جنوب اجرا کند.

آنچه مهم است، این است که دولت تا کنون هیچ کاری انجام نداده است و مهم‌تر اینکه هر دو طرف هنوز از همه ظرفیت‌های خود استفاده نکرده‌اند.

محافل اسعد تأکید می‌کنند که رئیس پارلمان، دست به اقدام جدیدی خواهد زد، اگر تا کنون چنین نکرده باشد، و آن درخواست انتقال سفیر یکی از کشورها در بیروت به اتهام دخالت در امور داخلی لبنان است.

محافل امام صدر نیز تأکید می‌کنند که امام در آینده‌ای نزدیک دست به اقدامی غافل‌گیرکننده خواهد زد. این محافل به احتمال استعفای ایشان اشاره می‌کنند.

در کشاکش این جنگ شعله‌ور، جنوب همچنان به همان وضع، روستاهای آن همچنان دستخوش تجاوزهای اسرائیل، و اهالی آن همچنان گرفتار عقب‌ماندگی و محرومیت باقی می‌مانند. در این میان چه کسی پیروز می‌شود؟ مهم این است که جنوب پیروز شود.