از اجزای جهان عرب با آزار و یا تعدی و یا اشغال بیحرمتی کنند. حتی فراتر از این، از یکی از رهبران فتح شنیدم که میگفت: «ما نمیخواهیم دوستانمان را در لبنان به سختی بیندازیم.»
در همین موضوع، امام سخنان خود را چنین تکمیل میکند: «ازهاینهرو، از عمق دل و با تمام اخلاص، خواهان از سرگیری گفتوگو درباره چگونگی سازگار ساختن حاکمیت لبنان با امکانات فعلیاش و وجوب مشارکت آن در حمایت از مقاومت و تأیید عملیات چریکیام و خود من برای موفقیت این گفتوگو، امکانات و ارتباطات خویش را در اختیار مسئولان همه طرفها قرار خواهم داد.»
با توجه به اینکه حضرت امام از بازدید روستای عیترون برای تفقد از آوارگان و مجروحانِ تجاوز نظامیان اسرائیلی بازگشته است، با تعجب از ایشان پرسیدم: اخبار حاکی از آن است که بالگردهای اسرائیلی، نظامیانشان را در میدان روستای عیترون پیاده کردند و آنان با اینکه با بلندگو مردم را مخاطب قرار دادهاند با هیچ مقاومتی روبهرو نشدهاند. آیا وضعیت به همین صورت عجیب بوده است؟
امام پاسخ داد: «مشاهدات من گواه آن است که این تجاوز جنایتکارانه از طریق بالگرد نبوده و بلکه از راه نفوذ نیروهای نظامی زمینی صورت گرفته است. چنین نفوذهایی در همهجای دنیا صورت میگیرد و جای شگفتی ندارد. چریکهای فلسطینی هم به اعماق خاک اسرائیل نفوذ کردهاند و برخی از پایگاههایشان را سهچهار ساعت در تصرف خود داشتهاند. ازهاینهرو، من قبول ندارم که مقامات مسئول از ادای وظایفی که در قبال جنوب دارند، شانه خالی کرده باشند و یا تلاشی برای شانه خالی کردن از این وظایف انجام داده باشند. اما در مقابل، من با تأکید و اصرار میخواهم هموطنان مسلح شوند تا فرصت داشته باشند که در برابر هرگونه فریب اینچنینی اسرائیل ادای وظیفه کنند و هموطنان ما در فضایی شرافتمندانه زندگی کنند و مرگشان هم شرافتمندانه باشد.»
درحالیکه امام خود را برای نماز عشا آماده میکرد، خواستم که نظر مقاومت را درباره برخی نظامهای به اصطلاح محافظهکار عرب و از جمله نظام سیاسی لبنان و چگونگی رسیدن به توافق در گفتوگو میان متولیان عملیات چریکی که طبیعتاً شکلی انقلابی و پیشرو دارد و نظامهای محافظهکار عرب را بدانم.
رئیس مجلس اعلای شیعیان در پاسخ چنین گفت: «در نتیجه روابط دوستانهای که با سازمانهای مقاومت دارم، به این باور رسیدهام که منطق این سازمانها بر اجتناب از ورود به درگیریهای حاشیهای و تمرکز تلاشها بر روی آزادی سرزمینهای اشغالی است. اما درباره تغییر نظامهای عرب و روانهکردن سیل اتهامات به سوی برخی از آنها، باید بگویم که از شماری از رهبران مقاومت عکس این را شنیدهام. من تصور میکنم که راز موفقیت مقاومت و گسترش تدریجی آن، در این است که اهتمام خود را منحصر به آزادسازی سرزمینهای اشغالی کرده است.»
امام مقایسهای با انقلاب الجزایر میکند و میگوید: «مشابه این موضع را جبهه ملی آزادیبخش الجزایر (جبهة التحریر الوطنیة الجزائریة) هم اتخاذ کرد. گروههای مختلف با افکار و اندیشههای ناهمگون در جبههای واحد متحد شدند. رادیوهای
با اینکه من میدانم که ملت و دولت لبنان به چریکهای فلسطینی نگاه تشویقآمیز و احترامآمیز و خوشامدگویانه دارد. با این حال، گرچه آن مخالفت نیز مفهومی مشخص دارد، برای کسانی که به عللی شناختهشده برای به رسمیت نشناختن عملیات چریکی در جنوب تلاش میکنند، کافی است. مهمترین این علل اسرائیل است که وجود چریکها را بهانهای برای کوبیدن جنوب قرار میدهد. البته، مخالفتهای مقامات رسمی به معنای بازتاب مخالفتهای توده هموطنان ما نیست، زیرا تودهها تمایلی شدید دارند که در آزادی فلسطین از طریق پشتیبانی از مقاومت فلسطین و بر عهده گرفتن مسئولیتهای آن مشارکت کنند.»
با این وضع، امام صدر معتقد استکه به هر روی لبنان از خطر اسرائیل در امان نیست: «اگر با تعقل و انصاف و واقعبینی به آینده بنگریم، درمییابیم که خطر صهیونیسم از برادران فلسطینی فراتر رفته و ما لبنانیها و همه اعراب را در بر گرفته است و هرگونه حمایت مادی یا معنوی را که هر هموطن لبنانی و عرب و بلکه هر انسان صاحب وجدانی برای مقابله با این خطر انجام دهد، در چارچوب آینده تاریکی که وجود اسرائیل در منطقه خبر از آن میدهد، در حقیقت، دفاع از خود است.»
از نگاه امام صدر، مخالفت لبنان با عملیات چریکی در مقایسه با مواضع لبنان در سازمان ملل متحد، گویای تناقض است: «در یادداشتی که وزارت امور خارجه لبنان پس از تجاوزات اخیر اسرائیل به جنوب، به شورای امنیت تقدیم کرده، دولت لبنان در پاسخ به بهانهجوییهای اسرائیل، مسئولیت وجود فلسطینیها و چریکهای فلسطینی را در لبنان بر دوش اسرائیل افکنده است که سرزمینهایشان را اشغال و آنان را از کشورشان بیرون کرده است. بر اساس این تفکر، در قبال عملیات چریکیِ فلسطینیها که در فعالیتهای دیپلماتیک به آن توجه شده است، فکر میکنم که به رسمیت شناختن موجودیت چریکها در لبنان، هیچ بهانه و دستاویزی برای اسرائیل در سطح بینالمللی فراهم نمیکند.»
با این حال، امام صدر نظر صریحی درباره فعالیت مقاومت فلسطین دارد: «به هر روی، فعالیت مقاومت که اکنون در شکل جنگهای چریکی بروز کرده است، نیازمند راهبردی دقیق و عملی است و معتقدم که مسئولان مقاومت به این بُعد اساسی از عملیات چریکی توجه دارند و اوضاع تاریخی و جغرافیایی خود را نیز در نظر میگیرند. در سایه این اصل تصور میکنم که تفاهم کامل میان چریکها و کشورهای عرب و به ویژه، دولت و ملت لبنان کار دشواری نیست.»
امام صدر، سپس ادعای برخی از طرفهای اتحاد سهگانه را درباره کنترل عملیات چریکی به میان کشید که بوی چند دستگی در کشور از آن میآید و گذشته از آن، دولت نیز در شب 24/3/1969 در پارلمان به این چند دستگی اذعان کرده و کابینه نیز بر سر همین امر استعفا کرده است. امام صدر وجود چند دستگی را نمیپذیرد: «من معتقد نیستم که چنددستگی اصولی درباره مشروعیت و تقدیس و حمایت مقاومت وجود دارد و تجربههای خاص من دلالت بر این امر میکند. اما تصور میکنم که بخشی از اوضاع سیاسی بر این موضوعِ سرنوشتساز تأثیر میگذارد تا به صورت مخالفت با موضع حقیقی تودهها از اجماع خارج شود. من از رهبران چریکها شنیدم که آنان نمیخواهند به لبنان و یا هیچیک
موضوع: گفتوگوی مطبوعاتی ـ عملیات چریکی و خطر صهیونیسم در لبنان
مکان و تاریخ: بیروت، 10/10/1969
مناسبت: امام صدر این گفتوگوی مطبوعاتی را پس از آن برگزار کرد که اسرائیل به روستای مرزی عیترون از توابع شهر بنتجبیل (جنوب لبنان) حمله کرد و باعث بحرانی شدن روابط میان دولت لبنان و مقاومت فلسطینی شد. این بحران چندان بالا گرفت که به یک حادثه میان نیروهای امنیتی لبنان و چریکهای فلسطینی انجامید و به درگیریهای نظامی میان دو گروه گسترش یافت و در پایان، به امضای توافقنامهای میان دو طرف در تاریخ 2/11/1969 در قاهره انجامید. در این توافقنامه بر ساماندهی حضور مقاومت فلسطینی در لبنان و تسهیل عملیات چریکی تصریح شد. (توافقنامه قاهره)
منبع: مجله الحوادث، 10/10/1969؛ آرشیو مجلس اعلای شیعیان
متن
به قلم ولید عوض
به جای آنکه وزیر کشور و یا وزیر دفاع به روستای عیترون در مناطق مرزی برود و احوال آنان را جویا شود که نظامیان اسرائیلی به آنجا هجوم آورده و با بلندگو مردمش را مخاطب ساخته و خانههایشان را خراب و چهار تن را مجروحکردهاند، امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان، به این روستا رفت و درسی از مقاومت را به اهالی این روستا آموخت.
زمانی که امام به بیروت بازگشت، دوست داشتم با ایشان درباره صبح صادقِ بحران عملیات چریکی گفتوگو کنم. معروف است که علمای شیعه برآناند که سپیده دوگونه است: صبح کاذب و صبح صادق. صبح کاذب روشنایی زودگذری است که بر اثر دگرگونی اوضاع جوی ایجاد میشود و چنان مینماید که صبح برآمده است، درحالیکه هنوز صبح آغاز نشده است، و صبح صادق روشناییای است که از جبهه شرقی افق سر میزند و رو به گسترش مینهد و نورش فراگیر میشود.
با سابقه ذهنی از مفهوم صبح صادق از امام پرسیدم: «از چند هفته پیش و در سفری که به جنوب داشتم، برایم روشن شد که میان شما و چریکهای فلسطینی نوعی همفکری وجود دارد تا حدی که تصور کردم که شما و آنان برنامه واحدی برای مقاومت دارید.»
امام صدر در این دیدار دوستانه و نه مطبوعاتی، پاسخ گفت: «هم ما و هم آنان به این باور رسیدهایم که برای آزادی فلسطین، هیچ راهی جز مقاومت وجود ندارد. تلاشهای جهانی و بینالمللی در جستوجوی راهحل سیاسی یا نظامی لازم برای حل بحران خاورمیانه است، بهگونهای که در نتیجه آن اسرائیل از سرزمینهای عربی عقب بنشیند. اما خود فلسطین در محافل بینالمللی مطلقاً به فراموشی سپرده شده است و هیچ تلاشی برای آزادی آن نمیشود. بنابراین، هرچه که در قضیه فلسطین تعمق کنیم، راه دیگری جز مقاومت فلسطین نمییابیم.»
سپس با لحن آهسته و صمیمی ادامه داد: «این راهبرد اساسی ماست، اما درباره جزئیات و برنامه این راهبرد متأسفانه باید بگویم که محتوای آن همچنان مبهم است. حتی تا چند ماه پیش مقامات لبنانی با واژه «هماهنگی» نیز مخالفت میکردند،
مجموع/ مجموع/ مجموع/ مجموع
سال اول/ سال دوم/ سال سوم/ سال چهارم
800 ساعت/ 800 ساعت/ 800 ساعت/ 800 ساعت
ج. جدول دروس در مقطع فوق لیسانس در مرکز آموزش علوم اسلامی. مباحث این مقطع اجتهادی است و در نقد نظریههاست. هر روز چهار ساعت درسی در بعد از ظهر است.
سال اول (فقه، اصول فقه، حدیث، قرآن، فلسفه و زبان)
فقهدرصدراسلام (60 ساعت)
عهد (90 ساعت)
فقه مسائل مستحدثه (120 ساعت)
اصول و تعارص ادله (130 ساعت)
فقه حدیث و علم رجال (30 ساعت)
علوم قرآنی (60 ساعت)
فلسفه اشراق و عرفان (60 ساعت)
زبان خارجی (90 ساعت)
سال دوم (فقه، اصول فقه، حدیث، قرآن، فلسفه و زبان)
فقه در صدر اسلام (30 ساعت)
فقه بعد از شیخ طوسی (90 ساعت)
فقه مسائل مستحدثه (150 ساعت)
ادله علم اجمالی (150 ساعت)
فقه حدیث و رجال (30 ساعت)
علوم قرآن (50 ساعت)
فلسفه و عرفان (50 ساعت)
زبان خارجه (90 ساعت)
7. دانشجوی دو مقطع لیسانس و فوقلیسانس موظف است هر هفته ده ساعت برای مباحثه با همکلاسیها درباره درسها اختصاص دهد.
8. دانشجوی مقطع فوقلیسانس موظف است دو مقاله در سال درباره یکی از پنج موضوع فقه، اصول فقه، حدیث، علوم قرآن، فلسفه و با حداقل ششصد سطر ارائه کند.
9. دانشجوی هر سه مقطع گواهی پایان تحصیل خود را از مرکز آموزش علوم اسلامی پس از امتحان کتبی و شفاهی و کسب گواهی حسن رفتار از جانب مدیریت مرکز دریافت خواهد کرد.
رئیس مجلس اعلای شیعیان
و رئیس مرکز آموزش علوم اسلامی
موسی صدر
موضوع: آییننامه مرکز آموزش علوم اسلامی
مکان و تاریخ: صور، 9/10/1969
مناسبت: تأسیس مرکز آموزش علوم اسلامی با استناد به قانون ساماندهی امور شیعیان مصوب تاریخ 19/12/1967.
منبع: آرشیو مرکز آموزش علوم اسلامی، صور
متن
بسم الله الرحمن الرحیم
مجلس اعلای شیعیان
مرکز آموزش علوم اسلامی
صور ـ لبنان
1. مرکز آموزش علوم اسلامی در صور با استناد به قانون ساماندهی امور شیعیان مصوب پارلمان لبنان در تاریخ 19/12/1967 تأسیس میشود.
2. هیئت شرعی مجلس اعلای شیعیان، برنامهها و بخشها و همه امور اداری و فرهنگی و تربیتی آن را به تصویب رسانده است و وزارت آموزش و پرورش مجوز تأسیس آن را در ماه نهم سال 1968 صادر کرد.
3. این مرکز سه مقطع دارد: متوسطه و دبیرستان، لیسانس و فوق لیسانس.
4. زمان تحصیل در مقطع اول شش سال بهعلاوه یک سال آمادگی برای دانشجویان غیرعربی و در مقطع لیسانس چهارسال و در مقطع فوق لیسانس دو سال است.
5. سال تحصیلی32 هفته و هر هفته پنج روز است.
6. مواد درسی سطوح مختلف که در جداول ذیل آمده است.
الف. جدول دروس و تعداد ساعتهای آن در طول سال برای مقطع تحصیلی متوسطه و دبیرستان. هر روز شش ساعت درسی است و درسها صبح و عصر برقرار است.
سال اول: جمعاً 960 ساعت
256++192++32++64++32++192++192 (ساعت)
سال دوم: جمعاً 960 ساعت
192++128++32++64++32++160++192++192 (ساعت)
سال سوم: جمعاً 960 ساعت
192++128++32++64++128++128++288 (ساعت)
سال چهارم: جمعاً 960 ساعت
128++128++64++64++64++128++256++192 (ساعت)
سال پنجم: جمعاً 960 ساعت
128++96++96++64++64++128++320++64 (ساعت)
سال ششم: جمعاً 960 ساعت
192++96++96++64++128++320++64 (ساعت)
ب. جدول دروس و تعداد ساعات آن در مقطع دانشگاهی معهد. هر روز پنج ساعت درسی در بعد از ظهر است.
فلسفه/ فلسفه/ فلسفه/ فلسفه
سال اول/ سال دوم/ سال سوم/ سال چهارم
مبانی آموزش فلسفه(40 ساعت)/ مذاهب فلسفی بزرگ (60 ساعت)/ اصول فلسفه رئالیسم (50 ساعت)/ فلسفه رئالیسم (50 ساعت)
کشاورزی، صنایع گوناگون دستی، قالیبافی ایرانی و بهطور کلی فرشبافی. در بخش دیگر چند رشته در زمینه صنایع غذایی ارائه میشود که عبارتاند از: خشک کردن خوراکیها، بهبود کیفیت غذایی و تهیه آبمیوه و دیگر رشتههایی که برای این منطقه سودمند است.
بخش سوم مرکز آموزش علوم اسلامی است. بخش چهارم که آن را خانه دختران مینامیم، مختص آموزش هنرهای خانگی همچون خیاطی و گلدوزی و آشپزی به دختران است. این بخش از موفقترین بخشهای مؤسسه بوده است.
بخش دیگر، مدرسه آموزش پرستاری است. مجموع این آموزشها در این مؤسسه ارائه میشود.
برای تأسیس این مجموعه، سازمان رفاه 290 هزار لیره کمک کرد و بقیه را نیز لبنانیان مقیم خارج و برخی از لبنانیان در داخل کشور تأمین کردند. بنابراین، کل هزینه سال اول را که به حدود یک میلیون و دویست هزار لیره لبنانی رسید، مردم تأمین کردند و هیچ کمک دیگری در کار نبود. برای امسال دولت فرانسه متعهد شد که ماشینآلات و تجهیزات فنی را سالانه بهطور میانگین به مبلغ صد هزار تا دویست هزار فرانک برای مدرسه فراهم کند. سهم امسال تا امروز بهطور کامل پرداخت شده و در همینجا دوست دارم از دولت فرانسه به سبب تقدیم این کمکها قدردانی کنم.
طبیعتاً، آموزشِ کودکان و ارائه مهارتهای فنی به کارآموزان و کارگران و همچنین، دختران، مایه رونق واقعی زندگی مردم جنوب یا در حقیقت بازگرداندن اعتبار و آبرو به شهروند جنوب یا امکان تحرک و پویایی در زندگی مردم جنوب است. آن بخش از امکانات جنوب که در اختیار من است، همه در راه خدمت به جنوب به کار گرفته میشود و بیتردید، من با تمام توان برای رونق این مدرسه تلاش میکنم. بنابر آمارهای هیئت إرفد ما معتقدیم که اگر این مدرسه همه ظرفیت خود را بهکار گیرد، یعنی چهارصد کارآموز بپذیرد و دوازده سال فعالیت کند و دوازده دوره از آن فارغالتحصیل شوند، میتوانیم معضل فقر را در منطقه صور و بنتجبیل برطرف کنیم.
جناب امام، از شما به سبب شرکت در این گفتوگو تشکر میکنیم و امیدواریم این مدسه در دوره شما به اوج شکوفایی و موفقیت برسد.
من نیز از اهتمام شما به اینگونه مؤسسات انساندوستانه سپاسگزاری میکنم. اینگونه مؤسسات در حقیقت پشتوانه آبادانی کشور است. ما امیدوار بودیم که بحث درباره اینگونه مؤسسات مقدم بر دیگر مباحث باشد. بسیار متشکرم.
موضوع: گفتوگوی تلویزیونی – مدرسه فنیوحرفهای جبلعامل در برج شمالی
مکان و تاریخ: تلویزیون لبنان، 1969
مناسبت: شروع سال تحصیلی 69-70.
منبع: آرشیو تلویزیون لبنان؛ آرشیو مجلس اعلای شیعیان؛ کتاب حوارات صحفیه، ج 1، مرکز مطالعات و تحقیقات امام موسی صدر
متن
امام موسی صدر رئیس مجلس اعلای شیعیان، افتخارات بیشماری برای جامعه ما، بهویژه، برای منطقه جنوب رقم زده است. افزون بر آنکه همه مفاهیم انسانی و مهرورزی در او جلوهگر است، او از هیچ تلاشی در راه گسترش دانش میان بسیاری از فرزندان ما فروگذار نمیکند. برای تحقق این هدف، او مجموعه بزرگی را در حومه شهر صور پایهگذاری کرده که مدرسه فنیوحرفهای جبلعامل نامیده میشود. مایه خوشنودی است که امشب میزبان امام موسی صدر هستیم تا درباره این مؤسسه برایمان سخن بگوید.
اگر ممکن است درباره هدف از تأسیس این مدرسه برایمان بگویید.
در حقیقت، این مدرسه یکی از گامهایی است که ما در جمعیت احسان و نیکوکاری در صور برای خدمترسانی به رنجدیدگان و محرومان برداشتهایم. نخستین گام ما این بود که با پدیده تکدیگری مبارزه کردیم، یعنی مردم را از دادن صدقه شخصی به افراد بازداشتیم و در نتیجه، پدیده گدایی از بین رفت. ما تلاش کردیم که در عوضِ مبلغی که آنان در یک ماه بهدست میآوردند، مبلغی را در خانههایشان به آنان بپردازیم و در کنار آن، فرزندانشان را در مدرسه ثبتنام کنیم و برخی از امکانات زندگی را نیز برایشان فراهم کنیم. خیلی زود پدیده گدایی در شهر صور از بین رفت، ولی مبارزه با گدایی بهتنهایی کافی نیست و باید عوامل فقر و گدایی را ریشهکن کنیم. ما دریافتیم که عوامل فقر و گدایی یا عیالواری خانوادههاست یا نداشتن حرفه و مهارت یا ناتوانی جسمی یا تنبلی.
با کسی که تنبل است، باید برخورد کرد و او را تربیت کرد. برای کسانی که عیالوارند، باید یتیمخانه تأسیس کنیم. برای کسانی که ناتوانی جسمی دارند، باید فرصت حضورشان را در مؤسسهای ویژه ازکارافتادگان فراهم کنیم. کسانی هم که حرفه و مهارتی ندارند، باید در مدرسههای فنیوحرفهای آموزش ببینند. بر این اساس بود که این مؤسسه پایهگذاری شد و امیدواریم گام بزرگی برای خدمت به تهیدستان باشد.
مدرسه جبلعامل از چند بخش تشکیل شده است. دارالأیتام یعنی مدرسهای ویژه دانشآموزان تهیدست یا یتیم؛ مدرسه فنیوحرفهای که کارآموز با مدرک پایان دبستان وارد آن میشود و با مدرک پایان راهنمایی فارغالتحصیل میشود. در این بخش، کارآموز در یکی از رشتههای زیر آموزش میبیند: برق، نجاری سبک یعنی دکورسازی، مکانیک
خود را با اعضای کمیته انتشارات و تبلیغات مجلس اعلای شیعیان آغاز کنند و با حضور و کمک دیگر مؤمنانِ متخصصِ حاضر در بخش تبلیغات رسمی، برای خلق فضای مناسب در این ماه بزرگ و ایجاد فضایی پر از انوار خیر و حق و فداکاری برنامهریزی کنند. امیدوارم جنابعالی برای خدمت به اسلام و اقدامات خیر و خدمت به برادرانتان در مجلس اعلای شیعیان و برای برادر مخلصتان زنده و پاینده باشید.
موسیصدر
پاسخ مفتی جمهوری لبنان به نامه امام موسی صدر در تاریخ18/10/1969
بسمالله الرحمن الرحیم
ریاست محترم مجلس اعلای شیعیان، برادر امام موسی صدر، السلام علیکم و رحمةالله و برکاته.
نامه جنابعالی را که در تاریخ 1/10/1969 نوشته بودید با ارج و احترام فراوان در تاریخ 6/10/1969 دریافت کردم، که در آن درباره یکی کردن مواضع و تلاشها و اعیاد همه مسلمانان در لبنان نکاتی را یادآور شده بودید. این نامه آنچه را که ما از مجلس محترم شما در پی انتخاب جنابعالی انتظار داشتیم، برآورده ساخت، بهگونهای که از آغاز در خصوص فعالیتهای اسلامخواهانه و میهندوستانه در تمام میدانها و مناسبتها برای اهدافی که مرقومه شریف شما نیز به آنها اشاره کرده بود، همصدا با ما شرکت جستهاید. اکنون تأسیس نهاد رسمی همچون مجلس شما بدون تردید عاملی مهم است در تحکیم این عمل خیرخواهانه بر اساس وحدت سازماندهی با مجلس شرعی اهل سنت که مرقومه شریف شما را به آن ارجاع دادهایم.
ضمن اعلام وصول نامه حضرتعالی، از خداوند میخواهیم همه ما را در آنچه رضای اوست موفق بدارد. والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته.
مفتی جمهوری لبنان
حسن خالد
میدانِ واحد مانند همرزمان میانجامد؛ پیوندی صمیمی و صادقانه و درنتیجه، اعتماد و آرامش افراد جامعه اسلامی را به ارمغان میآورد، چراکه وحدت عقیده و احساس در آنان متجلی شده است.
من برای مثال، نه از روی حصر، برخی از این اهداف را یادآوری میکنم:
الف. اهداف شرعی محض، همچون یکی کردن اعیاد و شعایر دینی و محتوای برخی از عبادات مانند اذان و نماز جماعت و غیره. در صورت امکان با اعتماد بر طرق علمی جدید به منظور رؤیت هلال در زاویه رؤیت، شاید بتوان به نتیجهای رسید که روز عید را تعیین کرد، تا بدینوسیله مسلمانان جهان بتوانند در یک روز این عید را برگزار کنند و از دشواریهایی که از این راه برای آنان پیش میآید، کاسته شود؛ دشواریهای متعددی که ما به علت تأخیر در اثبات عید با آنها روبهرو میشویم. همچنین، میتوان درباره جملاتی برای اذان که در نزد همه مورد پذیرش است، بررسی و تحقیق به عمل آورد.
ب. اهداف اجتماعی، با تلاش مشترک میتوان به مبارزه با بیسوادی و آوارگی پرداخت. سرپرستی ایتام و ارتقای سطح زندگی زحمتکشان میتواند از دیگر اهداف مشترک ما باشد، و ایجاد مؤسساتی برای این اهدافِ والا و تقویت مؤسسات موجود از طریق حمایت و کمک کاری ساده و ممکن است.
ج. اهداف ملی، آیا در مشابه و یکی بودن احساسات ملی ما شک و شبههای وجود دارد؟ وجوب مشارکت فعالانه برای آزادسازی فلسطین، وجوب حمایت از لبنان در برابر مطامع دشمن جنایتکار، وجوب حمایت از مقاومت مقدس فلسطین، ضرورت آمادگی و همکاری کامل با دولتهای عربی برادر برای رویارویی با تجاوز احتمالی دشمن در هر لحظه و موضوع تقویت جنوب لبنان بهصورت خاص، و اینکه سراسر لبنان بهطور کلی باید همانند دژی باشد که شاخهای اسرائیل در آن بشکند و مطامع استعمار در آن نابود شود؛ همه اینها اهداف ماست و در آن کوچکترین اختلافی نیست. اما تمام این موارد به بررسیهای دقیق به منظور اجرای آنها، تعیین مسئولیتها در قبال آنها، هماهنگ کردن تلاش تمام مردم این مرز و بوم با مسئولان و دولتهای عربی و بسیج امکانات مسلمانان جهان و صاحبان وجدانهای بیدار و خیراندیشان، در هر نقطهای، نیاز مبرم دارد. برای آنکه بتوانیم در این تکالیف مشارکتی حقیقی داشته باشیم، یعنی آنچه در وسع ماست در طَبَق اخلاص بگذاریم، باید اینگونه امور و برنامهها و چارچوبهای متناسب آن را به صورت مشترک بررسی کنیم، تا هماهنگی و اجرای طرحها و فعالیتها تسهیل شود.
اینها نمونههایی بود که به امید بررسی همهجانبه بهعـرض رساندم و خصوصاً امیدوارم کمیتهای مشترک بدینمنظور با حضور کارشناسان مرتبط تشکیل شود و فوراً کار خود را آغاز کند.
حضرت والا، پیش از به پایان بردن این نامه، نظر جنابعالی را به ماه مبارک رمضان، که حلول آن نزدیک است، جلب میکنم. چنانکه خود میدانید، این ماه برای ایجاد فضای روحانی و حماسی فرصت استثنایی محسوب میشود، زیرا مسلمان در این ماه با خاطرات جاویدش زندگی میکند. این مواضع بر زندگی مسلمان منعکس میشود و او را به حرکت وامیدارد. ازهاینهرو، امیدوارم شما سریعاً دستور فرمایید مسئولان دارالإفتاءالإسلامی همکاری