این نیز علل خاصی دارد که به امور لبنان و پافشاری شدید امام بر تکمیل تلاشهایش برای ارتقای سطح شیعیان برمیگردد. امام صدر در خصوص این موضوع به ابراز این جمله اکتفا کرده است: «چنین کاری هنوز زود است و حوزههای فراوان دیگری برای خدمت به شیعه وجود دارد.»
به دعوت نماینده سابق پارلمان، فضلالله دندش، مراسمی بزرگ به مناسبت نخستین سالروز تأسیس مجلس اعلای شیعیان در بعلبک برگزار شد. در این مراسم همه رؤسای فرقهها و شماری از نمایندگان و مسئولان و مردم منطقه بعلبک ـ هرمل حضور داشتند. در این مراسم پیماننامهای که دندش تنظیم کرده بود، به امضای همه بزرگان منطقه بعلبک رسید. محتوای این پیماننامه دستکشیدن از سنت خونخواهی و منحصر شدن مجازات به فرد جنایتکار است. در این مراسم امام صدر سخنرانیکرد. وی در آغاز سخنرانی از قربانیان سنت خونخواهی سخن گفت که پدر فضلالله دندش، تنظیمکننده و خواهان این پیمان، یکی از آن قربانیان است. امام صدر افزود: «حفظ خونسردی و صبر تنها راه رسیدن به پیروزی است و بدون این دو خصلت هیچ راهی به زندگی نیست.» امام صدر اظهار داشت: «پراکندگی اعراب شکست پنجم ژوئن را به بار آورد، زیرا آنان به صورت پراکنده میجنگیدند، در حالی که اسرائیل با ملتی یکدست و یکپارچه وارد جنگ شده بود. یعنی در اسرائیل گروهی فکر میکنند، گروهی دفاع میکنند، گروهی رهبری میکنند، گروهی میجنگند و گروهی مینویسند. بنابراین، همگی در جنگ مشارکت دارند، درهحالیهکه اعراب، مناسبات خود را طبقهبندی و دستهبندی میکنند و مشغول اختلافات خویش هستند.» وی خطاب به حضار چنین گفت: «اگر راه جنگ و مرگ را برگزیدهاید، من در این راه پیشاپیش شما هستم. وارد سرزمین اشغالی شوید و آنجا بمیرید.»
امام صدر سخنانش را با دو پیشنهاد پایان داد:
«پیشنهاد اول: گروهی متشکل از همه خانوادهها مسئولیت اجرای این پیمان را برعهده گیرند.
پیشنهاد دوم: پیمان مکتوب را با این سوگند تأیید کنند: به خدای بزرگ سوگند میخوریم که با پایبندی به شرافت انسانی، مواد این پیمان را اجرا کنیم و در همه مواردِ وقوع جرم در خانواده یا قبیله و یا دوستانمان و یا در منطقه ما، مطیع اوامر الهی و شرع مطهر باشیم و خدا و مؤمنان شایسته را بر این امر گواه میگیریم.»
همه حضار با امام صدر همصدا شدند و این سوگند را تکرار کردند.
الف: امام صدر در سرمقاله روزنامه النهار با عنوان «آیا جنوب مسئول است؟» نوشته است: «بله، جنوب مسئول است، زیرا امانتدار و شکیبا و وفادار است.» امام صدر در این سرمقاله میزان سهلانگاری در برابر سرنوشت جنوب و محرومیت آن را شرح داده و نیازهای آن را بازگو کرده و مسئولان را به ادای مسئولیتهایشان فراخوانده است.
رسمی منتشر شد. متن این قانون چنین است:
قانون شماره 9/7
در موضوع تخصیص مبلغ سیمیلیون لیره برای رفع نیازهای جنوب، پارلمان مقرر میدارد و رئیسجمهورْ قانونی را که از پی میآید، منتشر میکند:
ماده واحده: مبلغی تا سیمیلیون لیره لبنانی برای هزینه رفع نیازهای منطقه جنوب و فراهمسازی اسباب امنیت و آرامش این منطقه تخصیص داده میشود. برای تحقق این هدف، به دولت اجازه داده میشود که منابع مالی لازم را برای تأمین این مبلغ از بندهای بودجه سال 1970 که اختصاص به هزینههای مصوبات هیئت دولت دارد، ایجاد کند.
همچنین، دولت میتواند در مدت ده روز از تاریخ تصویب این قانون، مجلس خاصی را برای نظارت بر اجرای اهداف این قانون با برخورداری از استقلال مالی و اداری معین کند. این مجلس زیر نظر نخستوزیر خواهد بود و اقداماتش تابع احکام قانون محاسبات عمومی و نظارت پیشین دیوان محاسبات نخواهد بود.
ابلاغشده از سوی رئیسجمهور
بعبدا ـ 2 ژوئن 1970 نخستوزیر
امضا: شارل حلو امضا: رشید کرامی
مجلس اعلای شیعیان دیروز درگذشت مرجع اعلای شیعیان جهان، سیدمحسن حکیم، را تسلیت گفت. این مجلس پس از جلسهای که به ریاست امام موسی صدر برگزار کرد، مقرر داشت که هیئتی از علمای برجسته لبنان را صبح امروز برای شرکت در تشییع جنازه مرحوم حکیم به نجف اشرف اعزام کند.
برخی شخصیتهای شیعه امام موسی صدر را برجستهترین فرد شایسته برای جانشینی سیدمحسن حکیم در ادای نقش ارشادی و رهبری شیعیان دانستهاند.
در پی این حادثه، مجلس اعلای شیعیان مملو از گروههای عزادار و در پیشاپیش آنان وزیران و نمایندگان و سفیران عرب و غیرعرب و روحانیون برجسته فرقههای مختلف و شخصیتهای نظامی و غیرنظامی بود که برای تسلیت آن راحل بزرگ آمده بودند. امام صدر و شیخ حسن خالد، مفتی اهل تسنن، از عزاداران استقبال کردند.
رئیسجمهور، شارل حلو، به مقر مجلس اعلای شیعیان آمد و وفات مرجع اعلا را به امام صدر تسلیتگفت.
الف: در گفتوگوی مطبوعاتی مجله الجمهور با امام موسی صدر، وی تأکید کرد که شرکت مردم در اعتصاب دلیل باور مردمی به درستی اصل اعتصاب و بهویژه، به کسی است که دعوت به اعتصاب کرده است. وی اظهار داشت که جنوب از دیرباز گرفتار محرومیت بوده است و نمایندگانش در قدرت و حکومت حقش را ادا نکردهاند.
ب: مقامات شیعه نزدیک به امام موسی صدر اعلام کردهاند که برخلاف آنچه شایع شده و گفته میشود، امام صدر خود را برای جانشینی مرجع اعلای شیعیان، سیدمحسن حکیم، نامزد نکرده است و
امام صدر، درباره نامزدیاش برای ریاست مجلس عالی نظارت بر هزینه سی میلیون لیره تخصیصیافته برای جنوب گفت: «من ریاست کاری اجرایی را نخواهم پذیرفت و آرزوی هیچ ریاستی را هم ندارم و در پی هیچ منصبی هم نیستم و تعجب میکنم که مرا برای ریاست پارلمان که هیچ ربطی بدان ندارم، نامزد کنند.» امام صدر از همنوایی مردم با فراخوان خویش به اعتصاب نمادین ابراز خوشبینی کرد و شرط روی نیاوردن به اقدامات سلبی بیشتر را تحقق امور زیر دانست:
حراست از جنوب و تأمین امنیت جانی همه مردم جنوب؛ فراهم آوردن امکانات زندگی آبرومندانه برای آوارگان جنوبی؛ قرار دادن امکانات شورای مسکن و أموال سازمان عمران در اختیار روستاهای مرزی برای تقویت بنیه دفاعی.
ب: جان عزیز، نماینده پارلمان، دیشب پس از دیدار با امام موسی صدر، هیئت دولت را به نقض قانون تخصیص سی میلیون لیره برای جنوب متهم کرد. جان عزیز در حضور برخی از نمایندگان جنوب و شماری از وزیران اعلام کرد که دولت بهرغم اطلاع از اینکه قانون بر تشکیل مجلسی برای نظارت بر هزینه این سی میلیون لیره تأکید کرده، مستقیماً و پیش از تشکیل این شورا اقدام به توزیع این مبلغ برای پروژههای جنوب کرده است.
الف: امام موسی صدر درباره سهلانگاری در اجرای قانون سی میلیون لیره مصوب پارلمان، هشدار داد. امام صدر دکتر پطرس دیب، دبیرکل ریاستجمهوری، را به حضور پذیرفت و با وی درباره نقاط مبهمی گفتوگو کرد که در قانون وجود دارد و موجب سوءاستفاده برای ضایع کردن آن قانون میشود. همان اتفاقی که برای وعدهها و مصوبههای رسمی گذشته افتاده است و منجر به اعتصاب سهشنبه گذشته شد.
ب: امام موسی صدر، در گفتوگو با مجله لاروو دو لیبان اسباب دعوت به اعتصاب و تهدید برای دستزدن به خشونت را تشریح کرد. وی این اقدامات را واکنشی به سهلانگاری عمدی و فزاینده دولت در برابر جنوب دانست. وی همبستگی مردم لبنان را در روز اعتصاب ستود و گفت: «این همبستگی باور مرا به جاودانگی لبنان تقویت میکند.»
الف: امام موسی صدر در جلسهای متشکل از سران فرقههای لبنان و علمای دین و نمایندگان جنوب، بیانیهای را قرائت کرد که مشتمل بر برنامههای پیشنهادی برای برآوردهشدن نیازهای مردم جنوب و دفاع از آن بود.
ب: قانون شماره 9/7 درباره تخصیص مبلغ سیمیلیون لیره برای رفع نیازهای جنوب در روزنامه
بیرون آن به یکدیگر پیوستند. جمعیت تظاهرکننده که از مناطق مختلف به این محل آمده بودند، حدود پنجاه هزار تن برآورد میشود. آنان شعارهایی با مضمون درخواست حمایت از جنوب و مقاومسازی روستاهای مرزی سر میدادند و پرچم لبنان را در دست داشتند. ادامه حضور جمعیت تظاهرکننده سبب شد که جلسه وزیران و نمایندگان جنوب به بعدازظهر موکول شود.
امام موسی صدر در سخنانی که در جمع تظاهرکنندگان ایراد کرد، به تشریح وضعیت جنوب و موج کوچهای گسترده و اسباب آن پرداخت و از تأثیر تجاوزات اسرائیل بر هموطنان و کشور لبنان سخن گفت. وی خواستار اتخاذ تدابیری شد که گام به گام به خشونت کشیده میشود. تدابیری که برای فشار بر دولت برای عمل به مسئولیتهای خود در قبال جنوب اتخاذ شود.
د: امام موسی صدر پس از پایان سخنرانیاش، به دعوت کمیته فرهنگی در دانشگاه امریکایی و به همراه شمار بسیاری از دانشجویانی که در مقر مجلس اعلای شیعیان در انتظارش بودند، به سوی سالن اجتماعات عمومی دانشگاه امریکایی حرکت کرد که در آنجا بیش از 1200 دانشجو دختر و پسر تجمع کرده و منتظر سخنرانی امام بودند. امام صدر در سخنرانیاش درباره اوضاع معیشتی و امنیتی جنوب سخن گفت و توضیح داد که دولت در برابر جنوب سهلانگاری کرده و در تحقق نخستین شرط وجودش، که دفاع از شهروندانش است، کوتاهی کرده است. وی راهحل مشکل را نابودکردن اسرائیل در سرزمین فلسطین دانست.
هـ: امام موسی صدر در تماس دوشنبه گذشته با ریموناده، نماینده پارلمان، برای دعوت از وی بهمنظور حمایت از اعتصاب عمومی، به وی گفت که دیگر تمایلی به پیشنهاد راهی برای حل مشکل جنوب ندارد و با این حال، از رئیسجمهور میخواهد تا سه وزیر جنوبی کابینه را برکنار کند و خود او هم استعفا دهد. از قرار معلوم، اده درباره این پاسخ با کامل اسعد و صائب سلام و حزب ملیگرایان آزاد گفتوگو کرده است.
الف: امام موسی صدر اعلام کرد که وی مصوبه پارلمان مبنی بر اختصاص سی میلیون لیره برای جنوب و تعیین مجلسی عالی برای نظارت بر هزینه این مبلغ، بدون طی مراحل معمول مالی و اداری را ابتکاری ضروری ولی ناکافی دانست، زیرا او از وعدههای فراوان دولت خسته شده است. وی گفت: «برای اجرایی شدن این تصمیم به لحاظ عملی، دولت باید با سرعت و قاطعیتی که اقتضای اصرار بر معالجه وضعیت جنوب است و با دوراندیشی در اجرای مفاد این مصوبه شتاب ورزد.» امام صدر درباره تدابیر نظامیای که باید در دفاع از جنوب اندیشیده شود، گفت که هرچند نمیخواهد در مسائل نظامی و فنی دخالت کند، مطلع شده است که در این زمینه آمادگیهای عملی وجود دارد که درباره جزئیات آن در هیئت دولت و فرماندهی ارتش بحث خواهد شد.
به سوی بازار قصابان گریختند.
حدود ساعت 11:30 دسته تظاهرکننده جدیدی از راه رسید که پیشاپیش آن موتورسیکلت حامل پرچم فلسطین در حرکت بود. تظاهرکنندگان که از گفتوگو با نمایندگان ناامید شده بودند، به سوی مقر دولت حرکتکردند و شعار دادند: «از روسیه سلاح بیاورید»، «برایکارگر و کشاورز شغل ایجاد کنید»، «مرتجع مرتجع این دولت مرتجع است.» تظاهرکنندگان همچنان خواهان دیدار با مسئولان بودند، ولی هیچکس به دیدار آنان نرفت.
منطقه برجحمود و نبعه از فوجفوج تظاهرکنندگان، که سنشان از شانزده تا 17 سال بود مانند لانه زنبور بود. این تظاهرکنندگان بهویژه از فرزندان آوارگان جنوبی بودند که هفته پیش به این محله وارد شده بودند. کمیتهای از جوانانِ محله کار انتظامات اعتصاب و تعطیلی کامل مغازههای را برعهده داشتند. همه مغازهها تعطیل بود و تنها یک نانوائی و یک قنادی باز بود که جوانان به آنها هجوم بردند و هر دو را به زور بستند.
در خیابانهای محله پلاکاردهای فراوانی با این تعابیر نصب شده بود: «مسئولان بیتوجه پیش از فوت وقت باید ساقط شوند»، «اعتصاب امروز ما مقدمه اقدامات آینده است»، «ما خواهان ورود ارتشهای عربی و هماهنگی با جبهه شرقی هستیم»، «جنوبی پناهنده نیست و نخواهد بود، جنوب وطن و سرزمین تمام لبنان است.»
احزاب و نیروهای ترقیخواه پلاکاردهایی را به در و دیوارها آویخته بودند که بر آنها نوشته شده بود: «تودهها از شما میخواهند بنیه دفاعی را تقویت کنید و از اتحاد شوروی اسلحه بخرید»، «اقدامات دفاعیات کجاست ای دولت خدمات.»
نوجوانان جنوبی و بعلبکی و ارمنی و فلسطینی در خیابانهای داخلی نبعه و برجحمود تظاهراتی به راه انداختند و شعار میدادند: «ما ارتش نمیخواهیم… دولتی میخواهیم که از ما دفاع کند.»
ج: اهالی منطقه شیاح، پیش از ظهر، تظاهراتی را به سوی مجلس اعلای شیعیان به راه انداختند. در پیشاپیش این تظاهرکنندگان، ماشینهایی حامل پرچم لبنان و تصاویر امام موسی صدر در حرکت بود. آنان شعارهایی مشابه شعارهای تظاهرکنندگان در برابر پارلمان سر میدادند. آنان زمانی به مقابل ساختمان مجلس اعلا رسیدند که جمعیت عظیمی از مردم جنوب در اطراف مستقر شده و به سخنان سخنرانان که درباره مشکلات جنوب و بهویژه، کوچ جمعی مردم سخن میگفتند، گوش فراداده بود. گروههایی از مردم که از روستاهای مرزی جنوب به بیروت آمده بودند، پارچهنوشتههایی حمل میکردند که بر روی آنها نوشته شده بود: «لبیک ای جنوب لبنان»، «جنوب کالایی نیست که خرید و فروش شود»، «توده آوارگان شما را به مقاومت فرا میخوانند»، «اگر جنوب سقوط کند، لبنان سقوط کرده است.»
در این لحظات، جمعی از نمایندگان پارلمان و بهویژه نمایندگان جنوب، در جلسهای با امام موسی صدر در دفتر ایشان در مجلس اعلا، مشغول بحث بر سر اتخاذ مواضع و تنظیم آن برای اعلام به مقامات رسمی بودند. تظاهرکنندگان در حیاط مجلس اعلا و
از ساعت چهار صبح تودههای مردم در میدانهای غبیری و برجالبراجنه و شیاح تجمع کردند و راههای ورودی به شهر را بستند. گروهی از مردم حلقههای لاستیک را در مسیر فرودگاه آتش زدند که این کار سبب بستهشدن این مسیر تا ساعت یازده صبح شد. در نتیجه، خلبانها و مسافران نتوانستند به موقع به فرودگاه برسند و بسیاری از پروازها با تأخیر صورت گرفت.
برخی ساکنان منطقه غبیری و برجالبراجنه با رانندگان تاکسی درگیر شدند، زیرا رانندگان اصرار بر این داشتند که مسافران را به بیروت منتقل کنند. در پایان، دو ماشین توقیف شدند.
در حاشیه شرقی و بهویژه، محله نبعه در برجحمود، تظاهرات مردمی از ساعات اولیه صبح آغاز شد و شماری از جوانان با حرکت در خیابانها از اهالی خواستند که از کار دست بکشند. این درخواست جوانان با استقبال همگان مواجه شد.
در ساعت 9:30 صبح تظاهرکنندگان جنوبی مقیم در محله نبعه برجحمود به مقابل ساختمان پارلمان رسیدند. سپس، موجهای تظاهرکننده از محلههای مختلفی که مردم جنوب در آن ساکناند، از راه رسیدند و به مدت تقریباً یکساعتونیم در میدان النجمه تجمع کردند.
تظاهرکنندگان پرچمهای لبنان و فلسطین و تصاویر امام موسیصدر و پارچهنوشتههایی با مضامین زیر را در دست داشتند: «ما نان و غذا نمیخواهیم، امنیت میخواهیم»، «بیگناهان بنتجبیل قربانیان روحیه عربی»، «مرگ بر جنوبفروشان»، «خون و جان ما فدایت ای جنوب.»
یکی از دستههای تظاهرکننده متشکل از دخترانی بود که پرچمهای لبنان و فلسطین را در دست داشتند و سرودهای حماسی با مضمون تقاضای حمایت از جنوب سر میدادند.
تظاهرکنندگان تلاش کردند که وارد ساختمان مجلس شوند، اما نیروهای امنیتی درهای ورودی را بستند و از ورود تظاهرکنندگان جلوگیری کردند. تظاهرکنندگان که از ورود به ساختمان بازمانده بودند، فریاد زدند: «ما نان و آرد نمیخواهیم، سلاح و حمایت میخواهیم»، «از روسیه سلاح برایمان بیاورید»، «صهیونیستها صهیونیستها»، «صبری حماده کجاست؟»، «نمایندگان جنوب کجایند؟»، «مجلس کجاست که جلسه تشکیل نمیدهد، حقوق میگیرند و کار نمیکنند.» همچنین، شعارهایی بر ضد دولت و نخستوزیر سر دادند. هنگام تظاهرات، رئیس و نمایندگان پارلمان در ساختمان حضور نداشتند و تنها برخی کارمندان پارلمان از ساختمان بیرون آمدند و از تظاهرکنندگان عذرخواهی کردند و گفتند: «نمایندگان بعدازظهر جلسه تشکیل خواهند داد و رئیس پارلمان هم مریض است.»
پس از این، بلافاصله تظاهرکنندگان از راه بسطه ـ حُرج ـ شیاح به سوی محله حازمیه و مقر مجلس اعلای شیعیان روانه شدند.
تظاهرکنندگان در حال پراکنده شدن بودند که دستهای تظاهرکننده متشکل از پنجاه کودک که بزرگترین آنان 12 ساله بود، از راه رسیدند و پلاکاردهایی در دست داشتند که بر روی آنها نوشته شده بود: «جشن بزرگ ما روزی است که از دست فئودالها و محتکران رهایی یابیم.» نیروهای انتظامی مستقر در برابر پارلمان، آنان را راندند و آنان
چیزی باشد که اتفاق افتاده و نه اظهارنظر درباره آن، این اعتصاب را اقدام بجایی میدانیم. در هر حال، ما به امام موسی صدر اعتمادی کامل داریم و یقین داریم که آرا و مواضع ایشان ناشی از خلوص نیتی است که درباره جنوب و لبنان دارند.
هیئتهای رسمی و مردمی دیروز فوجفوج در مقر مجلس اعلای شیعیان حاضر شدند تا آمادگی خود را برای اجابت دعوت امام صدر درخصوص اعتصاب فردا اعلام کنند. بسیاری از اتحادیهها و انجمنهای صنفی با صدور اعلامیههایی بر شرکت در این اعتصاب تأکید کردند. در جلسهای که شبانه بین امام صدر و کامل اسعد برگزار شد، درباره اوضاع جنوب و دعوت به اعتصاب عمومی بحث شد. کانون مارونیها و دو حزب کتائب و هیئت ملی خواستار شرکت عموم مردم در این اعتصاب شدند. رئیس حزب النجاده، عدنان الحکیم، با امام دیدار کرد و تصمیم حزبش را به شرکت در این اعتصاب به اطلاع امام رساند.
صبح روز اعتصاب، امام صدر در بیانیهای خطاب به همه گروههای مردمی، اهداف اعتصاب را تبیین کرد و خواستار نظم و آرامش اعتصابکنندگان شد.
الف: امام موسی صدر با عادل مالک در تلویزیون لبنان مصاحبه کرد و درباره دعوت به اعتصاب سراسری در روز سهشنبه 26 مه 1970 و علل آن صحبت کرد.
ب: لبنان از نوزده سال پیش تاکنون اعتصابی مانند دیروز به خود ندیده است که در آن شهر بیروت با دو حومه شرقی و جنوبیاش در پاسخ به ندای رئیس مجلس اعلای شیعیان، یکپارچه در اعتصاب فرو رفت.
از ساعات اولیه صبح گروههایی از جوانان با بازوبندهایی که بر روی آن انتظامات شیعه نوشته شده بود، در بیروت و حاشیههای آن در رفتوآمد بودند. آنان از اندک مغازهدارانی که خبر اعتصاب را دریافت نکرده بودند، میخواستند که برای همنوایی با طرح همبستگی همه لبنان با جنوبش، مغازههایشان را ببندند. همه آنان با این درخواست موافقت کردند.
اتفاق نادری که در این اعتصاب افتاد این بود که از سبزیفروشان دورهگردی که همیشه از فرصت اعتصاب مغازهداران استفاده میکردند و در مناطق و محلهها میوه و سبزی میفروختند، خبری نبود. قصابها نیز کاملاً به اعتصاب پیوسته بودند و حتی کشتارگاه هم تعطیل بود.
در نتیجه این اجماع، نانواییها هم بسته شد و کارگران و کارکنان حملونقل عمومی و رانندگان اتوبوسهای مدارس دست از کار کشیدند.
دانشگاههای چهارگانه با همه دانشکدههایشان و نیز مدارس پایتخت و حومههای آن تعطیل شد. بانکها نیز در همبستگی با اعتصابکنندگان تعطیل شد.
داشت که سالها حقیقت نبردی را شرح داده که بر ضد جنوب در جریان است و درباره آن هشدار داده و دیگران را به رویارویی با این حقیقت ترغیب کرده است. وی بر ضرورت مقاومت در جنوب و دفاع از سرزمین و شرافت و کرامت میهن تأکید کرد.
امام صدر در پیامی برای مردم لبنان گفت: «ای لبنانیان، ای هموطنان، امروز دیگر دردی را که وطن شما در جنوبِ مصیبتدیده میکشد، برای همه شما تصویری روشن است. در این تصویر خطوط درد و مرگ و آوارگی ترسناک پررنگ است. تصویر مردمی نومید و بیچاره که نه کمکش کردند و نه امکان کمک به خویش را برایش فراهم ساختند… و آنگاه که با دشمنی مجهز به همهگونه قدرت و نیروی مادی رویارو شد، دست از یاریاش کشیدند.
ای لبنانیها، جنوب در خطر است و هیچکس گمان مبرد که اگر جنوب از دست برود، دیواری جادویی دور لبنان کشیده خواهد شد و یا دست توانایی آن را از خطر حوادث مصون نگاه خواهد داشت. مدارس جنوب تعطیل شده و لولههای آب ترکیده و سیمهای برق قطع شده وآتشْ مزارع توتون و خوشههای گندم را که منتظر داس بودهاند، درو کرده است. وحشت چیره شده و جنوبیها بیسرپناه و تنها ماندهاند. پس از سر ترس برای شکوه و تاریخ لبنان و جنوب لبنان، که بود و نبود لبنان بدان بسته است، از شما دعوت میکنم که برای محکومکردن شیوه غیاب کامل دولت و بیاعتنایی به این خطر جدی و فجایع پیشبینیشدنی آن، روز سهشنبه 26 مه 1970 دست به اعتصاب بزنید.»
الف: برای رویارویی با وضعیت خطرناک ناشی از تجاوز اسرائیل و پیامدهای سیاسی و دینی آن، امام موسی صدر ظهر دیروز عدهای را به جلسهای در مقر مجلس فراخواند. اما فقط سه تن از نمایندگان یعنی ادمون رزق و جان عزیز و ابراهیم شعیتو در این جلسه حاضر شدند. حاضران از غیبت دیگر همکارانشان ابراز تعجبکردند و به این نتیجه رسیدند که امام صدر از همه نمایندگان و وزیران جنوبی برای شرکت در جلسهای که پیش از سهشنبه تشکیل میشود، دعوت کند و هدف از آن جلسه، توافق روی خواستههایی معین برای طرح در جلسه سهشنبه پارلمان باشد. آنان، همچنین، تصمیم گرفتند که امام صدر و دیگر علمای بزرگ دینی در جلسه سهشنبه پارلمان حضور یابند.
ب: پس از آنکه فراخوان امام صدر برای اعتصاب عمومی در روز سهشنبه، جهتگیری بر ضد دولت تلقی شد، دیشب در تماسهایی از امام خواسته شد که از موضع خود عدول کند. ادمون رزق از نمایندگان جنوب که از جمله نمایندگان شرکتکننده در جلسه با امام صدر در مجلس اعلای شیعیان بود، در پاسخ به سؤالی درباره اعتصاب عمومی گفت: هر کار یا موضعی باید هدفی را دنبال کند. بنابراین، اگر هدف از این اعتصاب اعتراض به چیزی است که اتفاق افتاده است، اعتصاب ضرورتی ندارد، زیرا طبیعی است که چنین اتفاقاتی محکوم و قبیح است. اما اگر اعتصاب راهی برای بیان موضعگیری در برابر آن
درزیهای حاصبیا، و شیخ سلیم جلالالدین و شیخ علی الفقیه و شیخ عبدالأمیر قبلان، مفتی ممتاز جعفری، تشکیل شد. هدف از تشکیل این هیئت بررسی خطرهایی است که جنوب را تهدید میکند و چگونگی مقابله با این خطرهاست.
الف: به مناسبت عید ولادت پیامبر اکرم(ص) مراسم جشنی در حسینیه صیدا برگزار شد. در این مراسم که شخصیتهایی از جنوب و صیدا در آن حضور داشتند، امام صدر درباره مفهوم این مناسبت و نقش اسلام در آن مرحله از تاریخ سخن گفت و برای تحقق رسالت پیامبر(ص)، همگان را به ایمان و همبستگی در این مرحله سرنوشتساز از تاریخ امت فراخواند.
ب: به مناسبت میلاد پیامبر(ص) مراسم جشنیدر مقر یونسکو برگزار شد که برای نخستین بار رئیسجمهور، شارل حلو، در آن شرکت کرد. در این مراسم که نخستوزیر، رشید کرامی و امام صدر و شیخ محمد ابوشقرا و شیخ حسن خالد و شماری از وزیران و نمایندگان و فرمانده ارتش و سفیران عرب و گروهی عظیم از مردم شرکت داشتند، امام صدر درباره مفهوم هجرت در اسلام سخن گفت و خواستار هجرتی حقیقی به سوی جنوب و به سوی وحدت داخلی شد.
امام موسی صدر پریروز یکشنبه کلنگ ساختمان کانون امام حسین را در بدنایل به زمین زد. در این جشن که دو کشیش مارونی و کاتولیک بعلبک، آقایان حرب و الزغبیحضور داشتند، امام صدر به تفصیل درباره امام حسین(ع) سخن گفت و سخن پیامبر(ص) را که فرموده: «حسین از من است و من از حسینم»، شرح داد. امامگفت: «احساس میکنیم که اسلام در حال بازگشت به عقب است و چرا چنین نباشد درهحالیهکه همه ما میبینیم که اسرائیل چه بر سر هموطنان عرب ما میآورد. با آنکه اسرائیل جمعیتی اندک دارد و ما پرشماریم، شمار بسیار ما هم دردی از ما دوا نمیکند. اکنون وقت آن است که حسینی را جستوجو کنیم. اما چگونه میتوانیم او را بیابیم؟ همه ما باید حسین باشیم تا خونهایمان به بمبهای ناپالم تبدیلشود و دشمنان را که به حیثیت ما هتک حرمت کردهاند، بسوزاند.» امام صدر همگان را به حمایت مادی و معنوی از چریکها فراخواند و عملیات چریکی را تنها راه پیروزی دانست. امام در پایان سخنرانیاش تأسیس کانون امام حسین(ع) را امری ضروری و نیازی حیاتی دانست.
هیئت یاری جنوب در بیانیهای که امام صدر آن را آماده و منتشر ساخت، تأکید کرد که جنوب در خطر است و اگر جنوب سقوط کند، هیچکس گمان مبرد که دیواری جادویی دور وطن کشیده شده است.
امام موسی صدر در گفتوگو با روزنامه المحرر اظهار
ب: امام موسی صدر در نهم ماه مه در سخنرانیای در مراسم ختم درگذشت حاج عباس خلیفه در غازیه به تشریح اوضاع جنوب و خطرهای پیش روی آن و اهمال و بیتوجهی عمیق دولت و مسئولان به آن پرداخت و اظهار داشت: «گویی برنامهای برای کندن جنوب از لبنان و اشغال آن بهوسیله اسرائیل و آوارهسازی مردم جنوب در حال اجراست.» امام صدر گفت: «اگر کسی فکر کند که در صورت اشغال جنوب، چیزی به نام کشور لبنان باقی خواهد ماند، در خطاست و تاریخ و منطق آن را نمیپذیرد، زیرا در صورت از بین رفتن جنوب یا اشغال آن به دست هر دشمنی، دیگر لزومی برای بقای چیزی به نام کیان لبنان یا کشوری به نام لبنان وجود نخواهد داشت.» امام افزود: «مایه تأسف است که مقامات مسئول موضع خاصی ندارند و برای حمایت از مناطق دیگر لبنان مانند شمال و بقاع و جبل و بیروت کاری نمیکنند. من تاکنون ندیدهام که آنان به صورت فردی یا گروهی شعار حمایت از جنوب و دفاع از سرزمین و حفظ کرامت جنوب را سر دهند و با این حال، از وحدت ملی سخن میگویند. کدام وحدت ملی مناطق مختلف لبنان را به هم پیوند میدهد؟» امام صدر در پایان سخنانش چنین گفت: «ما فرزندان جنوب در معرکه تنها ماندهایم. ما وظیفه داریم که برای کار خود تدبیری بیندیشیم و برای دفاع از سرزمین و کرامت خویش آماده شویم و در راه دفاع از وجب به وجب خاک خود، جانمان را قربانیکنیم و آماده دفاع از خیابان به خیابان و وجب به وجب سرزمین خود باشیم.» امام صدر از جنوبیها خواست که پیش از تهیه قرآن کریم در منازل خود و پیش از ادای نماز و روزه، به تهیه سلاح و فراگیری استفاده از آن و آموزش نظامی روی آورند، زیرا سلاح همانند نان شب واجب است.
ساعت یازده صبح دیروز، امام موسی صدر در کاخ ریاستجمهوری با رئیسجمهور، شارل حلو، دیدار و درباره تجاوز اسرائیل به جنوب با وی گفتوگو کرد. امام هنگام ترک کاخ ریاستجمهوری اظهار داشت: «اکنون فرصتی برای حرف نیست. آنچه میتوانم بگویم این است که جنگی در مناطق مرزی در جریان است و ما نیز دفاعی شدید میکنیم.»
پس از تجاوزهای پیاپی اسرائیل به روستاهای مرزی جنوب که از تاریخ 14/6/1968 آغاز شده بود، در تاریخ 12/5/1970 نیروهای اسرائیلی وارد روستاهای مرزی شدند و شماری از هموطنان لبنانی را کشته و زخمی و بسیاری از منازل را ویران کردند. این هجوم سبب کوچ و گریز حدود پنجاه هزار تن از ساکنان سی روستای مرزی در حومه شهرهای صور و بنتجبیل و مرجعیون و حاصبیا شد.
امام صدر رهبران مذهبی را در جنوب به بررسی خطرها و درمان این وضع فراخواند. در نتیجه این دعوت، هیئت یاری جنوب (هیئة نصرة الجنوب) به ریاست ایشان و عضویت حضرات عالیجنابان: اسقف آنتونیوس خریش و اسقف باسیلیوس الخوری و اسقف یوسف الخوری و اسقف جورج حداد و اسقف اثناسیوس الشاعر و اسقف پولس الخوری و کشیش ابراهیم داغر، و حضرات علما: شیخ محمد سلیم حمود، مفتی اهل سنت صیدا و شیخ احمد الزین، قاضی شرع صیدا، و شیخ رؤوف القادری، مفتی اهل سنت راشیا، و شیخ نجیب قیس، قاضی