الف. هیئت اجرایی و هیئت شرعی مجلس اعلای شیعیان، جلسهای به ریاست امام صدر برگزار کرد و به بررسی وضع جنوب پرداخت و سپس، بیانیه زیر را منتشر کرد:
«مجلس اعلای شیعیان پس از اطلاع از وضعیت دردناک روستاها، به دنبال تجاوزهای اخیر و پیدرپی رژیم اسرائیل، اعلام میکند:
1. کوتاهی دولت را در حمایت از جنوب لبنان و دفاع از جان و مال مردم، که دولت خود بدان معترف است، به شدت محکوم میکنیم و توجیهات برخی مسئولان را که در پارلمان مطرح شده است، قانعکننده نمیدانیم.
2. بیتوجهی و سهلانگاری مسئولان را در خصوص مطالبات مجلس اعلای شیعیان، از زمان تأسیس این مجلس در پنج سال گذشته، برای تأمین حمایت و دفاع از جنوب و تقویت مهارت دفاعی مرزها و اجباری کردن خدمت سربازی، به شدت محکوم میکنیم. همین بیتوجهی باعث استمرار تجاوز اسرائیل به سرزمین لبنان در گذشته و حال و آینده است و همین باعث جریحهدار شدن کرامت ملی لبنانیهاست و با ادای وظایف دولت در برابر کشور و هموطنان منافات دارد.
3. مجلس اعلا از دولت درخواست میکند که برای حضور ارتش در روستاهای خط مقدم مرزی بهمنظور دفاع از مرزها، طبق برنامه اعلامشده، اقدامات عملی لازم را انجام دهد.»
بعد از قرائت این بیانیه، امام صدر در پاسخ سؤالی تأکیدکرد: «ما هرگز عقبنشینی نکرده و نخواهیم کرد. ما همواره میخواستیم فرصتی در اختیار مسئولان قرار دهیم که کاری انجام دهند. تصمیم گرفتیم که تجمع ملی وسیعی در صور، روز یکشنبه پنجم مه آینده، برگزار کنیم و بعد از این تجمع، تجمع دیگری در بیروت برگزار خواهیم کرد که زمان آن از برنامه صور چندان فاصلهای نخواهد داشت. ما در یکی از مساجد بیروت تحصن خواهیم کرد تا همه خواستههایمان برآورده شود.»
امام صدر، از سوی دیگر، به ارتش عربی سوریه، به سبب مواضع شجاعانه و تاریخی در حمایت از سرزمین و کرامت امت تبریک گفت. وی متهم کردن ارتش لبنان را به قصور نابجا خواند و گفت: «ارتش ثابت کرده است که حاضر است بیباکانه به وظایف خود عمل کند.» وی افزود که مسئولیت این کوتاهی بر عهده قدرت سیاسی است.
ب. دانشجویان مدرسه عالی الآداب چند رساله درباره عاشورا تنظیم کردند. مدیر این مرکز، آقای میشل کورون، پس از ارائه این رسالهها اذعان کرد که از ابعاد دینی و تاریخی و فلسفی و فرهنگی و سیاسی و شگفتیهای این واقعه کاملاً بیاطلاع است. در نتیجه، این مرکز همایشی علمی برگزار کرد تا پژوهشگران و صاحبنظران با دیدگاههای مختلف در آن شرکت کنند و دستاوردهای علمی خود را در فضایی آرام و علمی ارائه کنند. این همایش سه روز ادامه داشت و دوازده پژوهشگر در آن شرکت کردند. از جمله اشخاصی که در این همایش حضور داشتند، میتوان از آقایان عبدالوهاب کاشی و ابراهیم فران نام برد. امام صدر نیز که مشوق برگزاری این همایش بود، درباره امامت و عاشورا سخن گفت.
مجلس اعلای شیعیان و رئیس آن، امام موسی صدر، خودداری کردند. این منابع به ذکر همین نکته بسنده کردند که بیانیه مذکور، تلاش جدید و شکستخورده دیگری به دنبال تلاشهای قبلی است برای تضعیف تلاشهای مجلس اعلا به ریاست امام صدر در راه احقاق حقوق شیعیان و مناطق محروم و دفاع از جنوب.
آقای صائب سلام، نخستوزیر سابق، در دیدار با سرهنگ آنتوان دحداح، مدیرکل پلیس عمومی، درباره اوضاع داخلی، از جمله تهدید امام صدر به تحصن در مسجد عمری بزرگ، گفتوگو کرد و تأکید کرد که جوانان منطقه غربی از مصیطبه و رمل ظریف تا زیدانیه و رأس بیروت، اجازه نخواهند داد که امام صدر به تنهایی در داخل مسجد تحصن کند، بلکه آنان نیز در این تحصن شرکت خواهند کرد.
امام موسی صدر در مراسم یادبود و بزرگداشت شاعر و ادیب و وکیل دادگستری، آنتوان قانون، خصوصیات وی را یکایک برشمرد و جای خالی وی را در همراهی با رنجدیدگان و بلاغت و جهاد علیوار وی را یادآور شد.
شکری معلوف، در مجله الحوادث نوشت که امام صدر، صنعت فرش دستی ایران را در برنامه مدرسه فنیوحرفهای در صور وارد کرده و به این منظور مبلغ سیصدهزار لیره از بانک اعتبارات برای تأمین هزینه ابزارها و دستگاههای لازم در این صنعت، وام گرفته است. وی کارشناسان بافت فرش ایران را بدین منظور به لبنان دعوت کرده است. معلوف به نقل از امام صدر گفت: «ما در حال حاضر مجبوریم که پشم فرش را از ایران وارد کنیم، چون در لبنان این پشمها موجود نیست. اما در غیر این مورد با همان قدرت ایرانیها پیش میرویم. موانع دیگر را در راه استفاده از این صنعت با آوردن کارشناس از میان برداشتهایم. هماکنون سیصد دختر جوان لبنانی در صنعت فرش ایرانی مشغول به فعالیتاند.» وی گفت: «از من میپرسند چرا پسران جوان را در این صنعت به کار نمیگیرید. جواب این است که تجربه نشان داده که صنعت فرش ایرانی احتیاج به صبر و حوصله بسیار دارد که این صبر در پسران جوان که ما میشناسیم، وجود ندارد. برای این صنعت مراکز دیگری غیر از صور در روستاهای عدلون و یاطر و صرفند وجود دارد. زمانی که هر فرش فروخته شود، هر دختر بافنده پنجاه درصد قیمت آن را به عنوان دستمزد دریافت میکنند. پنجاه درصد مابقی را مؤسسه برای تهیه دار قالی و دیگر لوازم بافندگی مصرف میکند. البته، فرصتهای شغلی دیگر در این زمینه، برای هر خانواده لبنانی وجود دارد. مؤسسه آمادگی دارد تا در فصل زمستان آینده به هر خانوادهای که تمایل دارد، یک دار قالی تقدیم کند و بر این اساس، هر خانوادهای فرش خود را میبافد و در بازار سرمایهگذاری میکند. بدین وسیله جامعه مصرفی را به جامعه تولیدی تبدیل میکنیم.»
ب. امام صدر در مراسمی به مناسبت سالروز شهادت موسی و یوسف ناصر، در برجالبراجنه اعلام کرد که قصد دارد برای تشکیل ارتش یا سازمانی برای دفاع از جنوب و حمایت از مرزهای آن فراخوان دهد. وی گفت: «ما نه نیاز به شفقت داریم و نه ترحم، نه از اسرائیل و نه از آمریکا و نه از هیچ کشور دیگر. ما بزرگان جهان بودیم و بزرگان آن خواهیم ماند. خانههای ما را دشمن اشغال میکند، در حالی که مسئولان کشور، که وظیفه دفاع از کشور را برعهده دارند، در خانه و در بین خانواده خویش مشغول استراحتاند. معامله بر سر لبنان و زیر سؤال بردن آن بس است. ما منفیگرا نیستیم و برای اطمینان دولت میگوییم: هان ای مسئولان، اگر از جنوب حمایت نمیکنید، اگر از ساحل دفاع نمیکنید، ما ارتش یا سازمانی تشکیل خواهیم داد که از لبنان و مرزهای آن حمایت کند. اگر از لبنان دفاع نمیکنید، ما خود از آن دفاع خواهیم کرد. اگر شما با دشمن مبارزه نمیکنید، ما مبارزه خواهیم کرد. ما نمیخواهیم دست روی دست بگذاریم تا دشمن سرزمین ما را اشغال کند و آن وقت نیروی مقاومت تأسیس کنیم.»
الف. گروهی از روحانیون شیعه در بیانیهای به اقدامات امام موسی صدر از ابتدای حرکت برای تأسیس مجلس اعلای شیعیان، حمله کردند و از نقش رئیس پارلمان، کامل اسعد، در حمایت از حقوق شیعیان و جلوگیری از ایجاد تفرقه در آن تمجید کردند. در این بیانیه آمده است:
1. ما در پی منافع عمومی هستیم و اختلاف ما و مجلس اعلای شیعیان، اختلاف شخصی و یا اختلاف بر سر منافع شخصی نیست.
2. ما همواره برای گفتوگوی منطقی و سالم در پرتو اصول و مبادی خویش آمادگی داریم.
3. تأکید داریم که اعضای هیئت شرعی از روحانیون معروفی که همگی از مراجع بزرگ نجف اجازه اجتهاد دارند، انتخاب شوند.
4. ما مخالفت شدید خود را با مادامالعمر بودن ریاست مجلس اعلای شیعیان اعلام میکنیم، چون این امر برخلاف دموکراسی است و با اصول مورد قبول شیعه ناسازگار است، مگر اینکه مرجعیت عام شیعه از طریق نظرخواهی آزاد از بین روحانیون دینی و به دست آنان انتخاب شود. منصب رئیس مجلس اعلای شیعیان منصبی موقت است و برای هر منصب موقت، باید مدت زمان خاصی معین شود.
این دیدگاههای ماست که به مردم اعلام میکنیم. ما تأکید میکنیم که نمیخواهیم این سخنان ما سهمی در جنگ شایعات و بگومگوها داشته باشد، بلکه میخواهیم پرتوی برای روشن کردن حقیقت تا حد توان باشد.
امضاکنندگان این بیانیه عبارت بودند از آقایان علما احمد شوقی امین و محمدعلی ابراهیم و شیخ محمدجعفر صادق و شیخ عبدالحسین نعمه و محمدعلی حسنی و عبدالله شرفالدین و محمدحسن امین.
ب. منابع وابسته به مجلس اعلای شیعیان از پاسخ به بیانیه دو روز قبل هفت تن از علمای دینی بر ضد
در سرزمین فلسطین هستیم؛ صلحی که حضرت مسیح(ع) خواستار آن است، در یک دولت دموکراتیک که در آن حقوق انسان محترم شمرده میشود و به کسی ظلم نمیشود. همراه با من برای تحقق این خواسته دعا کنید. این دعا نه فقط برای خودتان، بلکه برای مردم فلسطین و مردم لبنان نیز هست. و بیشتر از آن، برای سعادت و خوشبختی یهودیان هم دعا کنید؛ آنان که از صحنه دیدار و همبستگی با برادران خویش، از زمان مسیح(ع) تاکنون، غایب بودهاند. ما میخواهیم آنان نیز به صحنه بیایند و با ما مسیحیان و مسلمانان برادروار زندگی کنند.
راهپیمایی شما نشانههایی دارد که من از آن معنی دیگری نیز دریافتم. شما خواستار عدالت هستید و هر تجاوزی را محکوم میکنید. بنابراین، به جنوب لبنان آمدهاید؛ سرزمینی که اسرائیل هر روز به آن تجاوز میکند و به جنایتهایی که انجام داده است، اکتفا نمیکند. خداوند به شما دوستان توفیق و برکت دهد تا این موضع شما بر دولتتان تأثیرگذار باشد و سلامتی و آرامش مبتنی بر عدالت در سرزمین فلسطین تحقق یابد و قدس، این شهر مقدس، محور صلح و منشأ دوستی باشد نه مرکز ظلم و تجاوز.»
ب. امام صدر، صبح روز گذشته، از روستاهای مرزی جنوبی که مورد تجاوز نیروهای اسرائیلی واقع شده بود، دیدار کرد. وی از روستاهای طیبه و ظهیره و میسالجبل بازدید کرد و در دو روستای نخست، با اهالی منازلی که دو روز قبل به دست نیروهای اسرائیلی تخریب شده بود، دیدار کرد. امام در سخنانی گفت: «دیروز در چاپ اول روزنامه النهار خواندم که دولت عزم آن دارد که از جنوب حمایت کند و دستور پاسخ به هرگونه تجاوز را از هر جهتیکه باشد، داده است. سپس، در چاپ دوم در کنار این تصریحات، این وقایع اسفبار را که هماکنون شاهد آن هستیم، مطالعه کردم؛ وقایعی که احساسات و اندیشه و کرامت ما را جریحهدار میکند و مال و جان ما را بدون هیچ توجیه و علتی تهدید میکند. لذا از خود پرسیدم: آیا دولت هنوز به تصمیم دفاع از جنوب پایبند است؟ آیا آنطور که واقعیت نشان میدهد، دفاع از منطقه جنوب و اهالی و خانههای آن، خارج از محدوده مسئولیت دولت است؟ یا اینکه سخنان دولت، مانند سایر تصریحات آن درباره گرانی و مبارزه با فساد و اجرای طرحهای عمرانی، فقط شعارهایی است که به هر مناسبت برای آرام کردن مردم یا کسب دستاوردهای سیاسی مطرح میشود؟ جواب دولت به این سؤال، که در حقیقت سؤال اهالی رنجدیده این منطقه است، حقیقت را آشکار میکند و به این مصائب خاتمه میدهد. آنچه برای من شگفتانگیز بود، حضور نیروهای ناظر سازمان ملل و وسایلشان در وسط منطقهای بود که به آن تجاوز شده است. آیا پس از این، راه دیگری غیر از توسل به اقدامات خودجوش و وسایل شخصی برای دفاع از منطقه وجود دارد؟»
الف. به مناسبت عید پاک مسیحی، امام صدر از رؤسای فرقههای مسیحی در صور دیدن کرد. در رأس این شخصیتها اسقف یوسف خوری، اسقف اعظم مارونیهای صور و سرزمینهای مقدس، و اسقف جورج حداد، رئیس کاتولیکها، بودند.
که در آن، وفیق زنتوت و شفیق حوت و جس ویلمون و لیتیشیا گرایز و امام صدر سخنرانی کردند. امام نیز درباره مصائب فلسطینیان و تلاقی و گفتوگوی مسیحیت و اسلام در لبنان سخن گفت. وی در بخشی از سخنانش گفت: «امروز روز همبستگی و گفتوگوست؛ همبستگی مرگ و زندگی. دیروز مراسمی به مناسبت جمعه حزین برگزار شد و فردا نیز عید پاک، روز زنده شدن مسیح(ع) را جشن میگیرید. همبستگی و همراهیهای دیگری نیز صورت میپذیرد؛ همراهی آمریکاییهای غربی با فلسطینیها و لبنانیهای شرقی، همراهی حال با آینده. حال یعنی آنچه در اردوگاهها میبینید و آینده یعنی آنچه در عزم و اراده و وجدان فلسطینیها مشاهده میکنید. من به شما میگویم که دیدار دیگری نیز خواهیم داشت. شما از صیدا به طرف جنوب آمدهاید و هماکنون به صور رسیدهاید، اما بنده از دورترین نقطه جنوب به طرف شمال حرکت کردم و هماکنون در صور با یکدیگر دیدار میکنیم. شما برای حیات و زندگی آمدهاید و من نیز از جولانگاه مرگ به سوی شما آمدهام؛ من خانههای ویرانشده و اجساد تکهتکه شده و کودکان وحشتزده را مشاهده کردهام. همه این حوادث در مرزهای لبنان با اسرائیل و در نتیجه تهاجم اسرائیلیهاست. شما در پشت مرزها ویرانی و آوارگی و ظلم را خواهید دید و در این هنگام تفاوت را در خواهید یافت و محرومیت و غفلت از حق جنوبیان را مشاهده خواهید کرد.
امروز دیدار دیگری نیز در جریان است و آن دیدار و همبستگی مسیحیت و اسلام است. در این دیدار یک گروه غائب است و از زمان حضرت مسیح(ع) تاکنون غایب بوده است. این همان گروهی است که جمعه بزرگ و حزین را رقم زده و تلاش کرده است که مسیح(ع) را به قتل برساند. این گروه هنوز هم از همه دیدارها غایب است. این گروه همان صهیونیسم یهودی است که همیشه از میدان دیدار و همبستگی میان انسانها غایب بوده و هست.
دوستان آمریکایی، اجازه دهید کمی درباره مصیبت فلسطین سخن گویم. آیا میدانید اسرائیل از سال1947 تاکنون چهار بار مرزهای خود را گسترش داده است؟… تا زمانی که وجدان جهانیان خواب است، باز هم شاهد تجاوزهای اسرائیل خواهیم بود. من شنیدهام که رژیم اسرائیل در مرحله بعدی چشم به جنوب لبنان دوخته است. چرا این همه تجاوز؟ چون فلسفه وجودی اسرائیل طبقهبندی انسانهاست. اسرائیل ملت خویش را ملت برگزیده خدا میداند و سایر ملتها را در درجه دوم قرار میدهد. وجود اسرائیل خود تجاوز و تحقیر اعراب و جهانیان و حتی تجاوز به مردم امریکاست.
شرکت شما در این راهپیمایی بر وجدان جهانیان تأثیر خواهد گذاشت و عامل اصلی تجاوزهای اسرائیل را متحول خواهد کرد. لذا این راهپیمایی شما، نقطه عطفی است بین گذشته و آینده ما. از این راهپیمایی و تظاهرات شما تقدیر و تشکر میکنیم و خستگی و مشقتی را که در طول چهل کیلومتر پیادهروی برای همدردی با مردم فلسطین تحمل کردید، درک میکنیم. بالاتر از این، راهپیمایی شما معنای عمیقتری دارد، چراکه وجدان جهانیان، بهخصوص آمریکا را بیدار میکند. ما این حرکت شما را ادامه حرکت حضرت مسیح(ع) در این روزها میدانیم. برای شما و مردم فلسطین و لبنان از خدا یک آرزو دارم. پس همگی با من برای استجابت آن دعا کنید؛ امیدوارم این راهپیمایی، سال آینده، از صور به فلسطین باشد. ما خواستار صلح و آرامش
رأی اعتماد خویش را به این دولت یا هر دولت دیگر، مشروط به تحقق این درخواستها کنند.
ج. برگزاری کنفرانسهای خبری که کارشناسان مجلس اعلا در آن شرکت کنند و درباره بررسیهای مجلس توضیح دهند و تأثیر این بررسیها و ابعاد ملی آن را تشریح کنند. همچنین، درباره اشتباهاتی که در تحقق این بررسیها صورت گرفته یا اهمال دولت که موجب تعطیل شدن آنها شده است، توضیح دهند.
د. تماس با شخصیتها و گروههای لبنانی و معرفی مطالبات مجلس اعلا، برای اطمینان یافتن عموم مردم لبنان از صحت و سلامت و عادلانه بودن مطالبات مجلس اعلا و اخلاص رهبری و رفتار صحیح آن بهمنظور آنکه مردم از مواضع مجلس اعلا و شخصیتهای شیعه حمایت کنند و با آنها هماهنگ باشند.
حاضران در جلسه، مسئولیت تعیین افرادی را که تمام وقت خود را برای ایفای وظایف مذکور و تعیین زمان دو تجمع مردمی صرف کنند، به امام صدر واگذار کردند. این دو تجمع در نظر حاضران پایان استفاده از روشهای ایجابی است. امام صدر نیز از اعلام زمان این دو تجمع یا زمان شروع اقدامات منفی خودداری کرد و گفت: «این مطلب از مصوبات محرمانه است.»
ب. دبیرکل مجلس اعلای شیعیان در بیانیهای قواعد و اصول تعیین اسامی اعضای مجمع عمومی و همچنین، اسامی کسانی را که در انتخاب اعضای هیئت شرعی و هیئت اجرایی مجلس اعلا حق مشارکت دارند، اعلام کرد.
همزمان با رسیدن امام صدر به حسینیه برج حمود برای حضور در جشن میلاد پیامبر اکرم(ص) تیرهای هوایی بسیاری به منظور خوشامدگویی به وی شلیک شد. امام صدر هم فوراً به محل مجلس در حازمیه برگشت، چون حضور خود را مشروط به شلیک نکردن تیرهوایی کرده بود.
امام موسی صدر در کانون فارغالتحصیلان دانشگاه عربی بیروت سخنرانیای با عنوان «لبنان، بین پایتخت و مرزها» ایراد کرد. وی در این سخنرانی درباره تفاوت بسیار میان مناطق مختلف لبنانی و علت فعالیت خود صحبت کرد و گفت که مسئله اصلی در لبنان، مسئلهای اجتماعی است و حال و آینده لبنان را تهدید میکند.
الف. امام صدر در خیزران با شرکتکنندگان در «راهپیمایی آمریکاییها برای صلح» دیدار کرد. این راهپیمایی از بیروت آغاز شد و به سمت صیدا و سپس، به سمت صور به حرکت درآمد. در این راهپیمایی دویست نفر آمریکایی و بیستوپنج نفر اروپایی و سوری و لبنانی حضور داشتند و برای حق و کرامت انسان و حمایت از حقوق غصبشده مردم فلسطین شعار میدادند. امام صدر از شرکتکنندگان در این راهپیمایی، در صور و در محل مؤسسه خیریه استقبال کرد و مراسم سخنرانی باشکوهی برگزار شد
امام حامیانی خارج از مرزها دارد تا بتواند حمایت بیشتر دولت را جلب کند.
ب. سی نفر از جنوبیهای مقیم خارج از لبنان، پس از برگزاری جلسهای در هتل هالیدی، کمیتهای تشکیل دادند تا با امام صدر و کامل اسعد تماس بگیرند و برای حل اختلاف بین آنان و پیگیری خواستههای شیعیان تلاش کنند.
مهاجران لبنانی مقیم ساحل عاج، از امام صدر و خواستههای بر حق وی در خصوص همه محرومان لبنانی اعلام حمایت کردند.
جناب آقای معروف سعد اعلام کرد که قیام امام سید موسی صدر، قیامی بر حق است و بهمنظور دفاع از اهالی جنوب در برابر ظلم و فساد است. وی گفت: «امام صدر با خویشتن و مردم صادق است و به اعتقاد وی، دین باید در خدمت منافع مردم باشد. وی در کنار مظلومان و بیچارگان ایستاده است تا از آنان حمایت کند و تا عدالت اجتماعی در جنوب و سایر مناطق محروم، که تحت سلطه استبداد و فئودالیسم به سر میبرند، محقق شود. از آنجا که فئودالیسم سیاسی بر اهالی جنوب مسلط است و آنان را به سوی ذلت و آوارگی سوق داده است، امام صدر به همراه همه نیروهای شریف که خواستار رهاندن انسان از قید بندگی و استثمار هستند، به پا خاسته تا عزت و کرامت آنان حفظ شود.»
الف. مجلس اعلای شیعیان عصر روز گذشته به ریاست امام صدر و با حضور نمایندگان مجلس، عبداللطیف الزین و حسین الحسینی و محمود عمار، جلسهای برگزار کرد. وزیران شیعه در این جلسه غایب بودند. بعد از پایان جلسه امام صدر تصریح کرد که مجلس اعلا بنابر تصمیمی که در جلسه قبل تصویب شده، بررسی تفصیلی مطالبات را به حاضران تقدیم کرده است. این بررسی بر سهولت تحقق مطالبات مذکور و تأثیر آن در خدمت به وطن و هموطنان تأکید میکند. مجلس تأکید کرد که بهرغم گذشت ده ماه از آغاز طرح مطالبات، یعنی از جلسه دوم ژوئن1973 که برگه استعفای نمایندگان و وزرای شیعه تدوین شد، مسئولان هیچ توجهی به مطالبات مجلس اعلا نکردهاند. جلسه به مدت سه ساعت ادامه داشت و در آن اوضاع جاری بررسی شد. حاضران بر امور زیر توافق کردند:
1. حاضران در جلسه، بیتوجهی مسئولان را به مطالبات بر حق و ملی در طول این مدت، امری توجیهناپذیر دانستند.
2. مجلس اعلای شیعیان باید اقدامات اجرایی زیر را به صورت موازی و در حداقل زمان ممکن انجام دهد:
الف. تعیین زمان دو تجمع بزرگ مردمی یکی در جنوب و دیگری در بیروت؛
ب. موظف کردن نمایندگان شیعه پارلمان به حمایت از مطالبات و سؤال از دولت تا این کار رفتهرفته به چند استیضاح بکشد، و نیز تعهد نمایندگان به اینکه
وکلای عضو مجمع عمومی مجلس اعلای شیعیان پس از تشکیل جلسه در محل مجلس، اعلام کردند که درخواستهای امام صدر اصل و اساس مطالبات اجتماعی است که مورد توجه و اهتمام همه ملت است.
به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص)، مراسم جشنی در مسجد عمری واقع در صیدا، برگزار شد. امام صدر در این مجلس سخنرانی کرد و انتقاد از مسئولان را از سر گرفت و گفت: «کسانی میخواهند ما تسلیم و خوار و ذلیل و متملق آنان باشیم […] تا اینکه فقط یک شیء زینتی بر روی دیوار باشیم.» امام تکرار کرد که سلاح زینت مردان است و ما حامی این سلاح خواهیم بود و با طاغوت و استبداد مبارزه میکنیم و هرگز دست از حمایت مظلومان بر نخواهیم داشت. ما در برابر ظلم و توطئه و رشوه و خوردن مال مردم، ساکت نخواهیم بود. امام درباره مالیات سنگینی که اهالی جنوب میپردازند، گفت: «ما جنوبی میخواهیم که نفوذناپذیر و مستحکم باشد و صخرهای باشد که آرزوهای اسرائیل بر آن خرد شود و هسته اولیه آزادسازی فلسطین باشد. جنوب خط مقدم جبهه جنگ با اسرائیل و پایگاهی برای آزادسازی سرزمینهای مقدس است. ما نمیخواهیم جنوب ضعیف باشد و مانند امروز متشکل از دولتهای کوچک باشد. ما تلاش خواهیم کرد که از سیره رسول خدا در جنوب پیروی کنیم.»
بعد از سخنرانی امام صدر، شیخ فهیم عبیه، نماینده الأزهر، سخنرانی کرد و گفت: «عمامه سیاه امام صدر و عمامه سفید من مانند سیاهی و سفیدی چشم است.» شیخ احمد الزین، قاضی حاصبیا، تفرقه بین مذاهب را محکوم کرد. در پایان، شیخ سلیم سوسان، رئیس اوقاف صیدا، درباره تولد پیامبر سخن گفت.
الف. ارکان «خانواده دولت» در جلسهای خصوصی با یکدیگر دیدار کردند و موضوع اصلی بحث آنان مسئله «انقلاب امام صدر» و مطالبات شیعیان بود. عقیده غالب افراد جلسه این بود که باید بخش بزرگی از این خواستهها تحقق یابد تا رجال سیاسی دیگر نیز به جبهه امام صدر نپیوندند و به وی کمک نکنند. آنان گفتند که موضعگیری سخت در برابر امام صدر برای تحقق خواسته یک گروه سیاسی، شکاف اختلافات را عمیقتر میکند و باعث این میشود که شخصیتهای سیاسی شیعهای که دولت را تأیید میکنند، در موضع خود تجدیدنظر کنند، خاصه آنکه بسیاری از این افراد با رئیس کامل اسعد اختلاف دارند، اگرچه اختلاف آنان علنی نیست. اعضای جلسه اتفاقنظر داشتند که باید به خواستههای امام توجه شود تا از شدت انقلاب امام کاسته شود. البته، ضمن تأکید بر اهمیت دوستی با کامل اسعد و بر اینکه زمینه رنجش وی فراهم نشود. شنیده شد که اقدامات برای جلب رضایت امام، از ماه آینده و در چند مرحله آغاز خواهد شد.
اما رئیس پارلمان، اسعد، تلاش دارد که اختلاف خود را با امام صدر بینالمللی جلوه دهد و بگوید که
طباجه و منصور طباجه بودند که همه کارمندان دولتاند. آنان با این کار، سوءنیت خود را ثابت کردند و بیتوجهی خود را به مراسم دینی و اخلاق و دین و همه ارزشهای انسانی نشان دادند. من سعی کردم حاضران را به آرامش دعوت کنم و این آیه شریفه از قرآن را برای آنان قرائت کردم: «خُذِ العَفوَ وَ أمُر بِالعُرفِ وَ اَعرِض عَنِ الجاهِلینَ.»=1=
از مفتی قبلان سؤال شد که آیا قصد دارد از این اشخاص شکایت کند. وی گفت: «اگر شکایتی داشته باشم، از این اشخاص شکایت نخواهم کرد، چون اینها اشخاصی مزدورند و از اربابان خویش دستور میگیرند و آشوب به پا میکنند تا لقمه نانی به دست آورند. من از کسانی که اینها را تحریک کردهاند و سبب اینگونه کارها هستند، شکایت میکنم. آنچه مایه تأسف است، این است که تیراندازی در حضور مأموران امنیتی صورت پذیرفت و آنها دستبسته ایستادند و هیچ کاری نکردند و اقدام لازم و فوری بر ضد اشخاصی که تیراندازی میکردند، انجام ندادند. ما ترسو نیستیم، آنچه انجام دادیم، مطابق با تعالیم امام صدر بود. ما نگذاشتیم که خونریزی شود و از زد و خورد جلوگیری کردیم. اتفاق دیروز مدال افتخاری است بر سینه ما. این بیحرمتی باعث باز ایستادن ما در راه احقاق حقوق خویش نخواهد شد. این گروه عادت دارند هر صدای آزاد و مستقلی را خفه کنند و اشخاص شناختهشدهای آنان را به این کارها وادار میکنند.»
اهالی عدیسه و میسالجبل و روستاهای دیگر در منطقه مرجعیون و بنتجبیل در تلگرافی به امام صدر، اعتراض خود را به حادثه مذکور و حمایت خویش را از امام صدر و مجلس اعلای شیعیان اعلام کردند. همچنین، سی نفر از خانواده حمیه در طاریا، طوماری امضا کردند و در آن بیحرمتی به قبلان را محکوم کردند. در این یادداشت چنین آمده است:«به کامل اسعد و طرفداران وی و همه حامیان کسانی که در این حادثه نقش داشتند، هشدار میدهیم که از اینگونه اعمال شبهنظامی دست بردارند، وگرنه با منطقه بعلبک که 75 هزار مسلح دارد، طرف خواهند بود.»
دیروز، دارالفتوای جعفری مملو از هیئتهایی بود که از میسالجبل و عدیسه و طیبه و حیالسلم و برجالبراجنه و روستاهای مرزی آمده بودند تا حادثه تعرض به قبلان را محکوم کنند. شیخ عبدالأمیر قبلان نیز از آنان تشکر کرد و گفت: «این اقدامات و رفتارها مانع عزم و اراده کسانی که خواستار احقاق حقوق جنوب و اهالی آناند، نخواهد شد.»
از سوی دیگر، خانواده قبلان در بیانیهای که شب گذشته منتشر شد، چنین گفتند: «العین بالعین والسن بالسن و البادی اظلم. (چشم در برابر چشم و دندان در برابر دندان، و شروعکننده ظالمتر است.) ما خواهان قصاص افراد مزدور و گوش به فرمان نیستیم، بلکه دست کسانی که دستور تعرض به ساحت شیخ عبدالأمیر قبلان را دادهاند، قطع خواهد شد و آنان تاوان سنگینی خواهند پرداخت و حجت بر آنان تمام است.»
دارالفتوای جعفری در طرابلس حادثه هتک حرمت به مفتی عبدالأمیر قبلان را محکوم کرد و اعلام کرد که به امام صدر اعتماد کامل دارد؛ «امامی که الگو و اسوه مؤمنان نیکوکار و چراغ روشن راه مستقیم است.»
1.«عفو را پیشه کن و به نیکی فرمان ده و از جاهلان اعراض کن.» (اعراف، 199)
افتاده است. این حوادث نشان میدهد که ما در مسیر صحیح قرار گرفتهایم. ما از این حادثه خرسندیم، چون راستی و درستی مسیر ما را نشان میدهد.»
امام صدر تأکید کرد که این بیحرمتی، بیحرمتی به همه روحانیون در لبنان و به همه مؤسسههای دینی بود و گفت که ما انتظار داریم همه این حادثه را محکوم کنند تا لبنان کشور گروههای مؤمن به خداوند باقی بماند. امام گفت: «ما میشنیدیم که در جنوب برای جلوگیری از درگیری حکومت نظامی اعلام شده است. اما هماکنون اطمینان پیدا کردیم که این وضعیت برای آن است که دشمن خارجی و باندهای داخلی بتوانند کرامت و شرافت مردم را پایمال کنند و موجب مهاجرت هموطنان از خانههای خویش شوند.»
امام همه دیدارهای خویش را به دارالفتوای جعفری منتقل کرد و کل قرارهای خود را لغو کرد.
مجلس اعلای شیعیان بیانیه زیر را منتشر کرد:
«شیعیان حادثه هتک حرمت و تعرض به یکی از علمای بزرگ، مفتی جعفری، شیخ عبدالأمیر قبلان را به دست گروهی مسلح و مزدور در مراسمی دینی در شهر عدیسه واقع در مرزهای جنوبی، محکوم میکند. شیعه این اقدام را محکوم میکند و دولت را مسئول آن و مسئول نتایج آن میداند و دولت را همدست متجاوزانی میداند که این جنایت را پیش چشم مأموران امنیتی انجام دادهاند؛ خصوصاً اینکه بعضی از این متجاوزان به دستگاههای امنیتی و سایر ادارات دولتی وابستهاند. مجلس اعلای شیعیان جشنهای بزرگداشت میلاد سعید پیامبر اکرم(ص) را به زمانی موکول کرده است که امنیت اینگونه مراسم فراهم شود، یا اینکه حکومت، خود مسئولیت حمایت از برپایی این شعایر را که کمترین حق هموطنان است، به عهده گیرد. مجلس اعلای شیعیان از همه فرقههای لبنان درخواست میکند که در برابر این حادثه موضعی بگیرند که مطابق با انتظارشان از دیگران باشد، گویی که خود آنان مورد تعرض قرار گرفتهاند. اینگونه است که لبنان سرزمین انسان و سرزمین آزادی و مؤمنین باقی میماند. مجلس اعلا تأکید میکند که این تعرض و مانند آن نمیتواند مانع پافشاری شیعه و عزم آن برای پیگیری احقاق حقوق شیعه و حقوق محرومان این سرزمین شود.»
شیخ عبدالأمیر قبلان نیز هرگونه بیاحترامی را به کسی در مجلس یادبود در منطقه عدیسه، آنگونه که برخی روزنامهنگاران ذکر کردند، رد کرد. وی در تشریح آن حادثه گفت: «من بعضی از وقایع تاریخی را نقل میکردم و از برخی از شخصیتهای اسلامی سخن میگفتم و از مسئولان درخواست کردم که به وضعیت شهرها و روستاهای مرزی لبنان توجه کنند و روستاهای این منطقه را، مانند روستاهای اسرائیلی مجاور، مستحکم کنند. هنگامی که به این بخش از سخنانم رسیدم، شخصی که نه نام او و نه مقام او را میدانستم، جلو آمد و گفت: اینجا مراسم عزاست نه سیاست. من به وی گفتم: من بهتر میدانم چه بگویم و به تو مربوط نیست. وی میکروفون را با بیادبی از دست من گرفت. در همین حال، حاضران جلسه در مقابل او ایستادند و او را شناختند. او عبدالأمیر طباجه، راننده رئیس پارلمان، کامل اسعد، بود. شخص مذکور به این حد اکتفا نکرد، بلکه، بعد از اینکه از حسینیه خارج شد، با اشخاصی که در خارج از حسینیه منتظر وی بودند، شروع به شلیک تیر هوایی کردند. آنان مصباح طباجه و علی محمود طباجه و نورمحمد سلمان