ب. خبرگزاری ملی لبنان اعلام کرد: «به دنبال تماسهای هریک از آقایان، هدی رمضان و سلیم حاج، با برخی از مسئولان بلندپایه دولت از یک سو، و با امام صدر از سوی دیگر، و با توجه به نظامی بودن منطقه جنوب، مقرر شده است که به فرمانده ارتش، سرتیپ اسکندر غانم، مأموریت داده شود که مطالبات جامع امام را بررسی کند و برای تحقق آن مواردی که امکان پذیر است، تلاش کند و مابقی مطالبات را برای بررسی و تحقیق لازم، به متخصصان محول کند.»
امام صدر برای دیدار با آقای کمال جنبلاط به منزل وی رفت. امام پس از این دیدار تصریح کرد که این دیدار از سلسله دیدارهای او با رهبران کشور درباره تحولات و مراحل جنبش مطالبات محرومان در همه مناطق است و برای مشورت درباره اقدامات مقتضی در آینده است. امام نیز هرگونه ارتباطی را میان این دیدار و دیدار جنبلاط با رئیسجمهور نفی کرد و تصریح کرد که برای ما مهم آن است که طرح لیطانی اجرا شود و آب آن به صورت کامل به جنوب اختصاص داده شود. از سوی دیگر، جنبلاط اعلام کرد که ما در این دیدار به بررسی اوضاع کنونی، به صورت کلی، و مسائل جنوب و موضع کنونی ناشی از آتشبس در جبهه جولان پرداختیم. جنبلاط گفت که هفته آینده با امام دیدار خواهد کرد، چون «آنچه اهمیت دارد، این است که خواستههای شیعیان تحقق یابد، چراکه تحقق این خواستهها کار آسانی است.» جنبلاط گفت که درباره دیدارش با رئیسجمهور سخنی گفته نشده است. امام با آقای ریمون اده در خانه وی دیدار و درباره اوضاع کنونی کشور با وی گفتوگو کرد. وی، همچنین، به منزل صائب سلام رفت و درباره مسائل جنوب و خواستههای مجلس اعلای شیعیان و دیگر مسائل کشور با او گفتوگو کرد.
الف. نمایندگان ارمنی پارلمان و کمیته سیاسی حزب طاشناق تصمیم گرفتند که با امام صدر دیدار کنند و حمایت خود را از مطالبات عادلانهای که او مطرح میکند، اعلام کنند. آنان برای پیگیری این خواستهها و تلاش برای تحقق آنها، با امام همصدا میشوند. این تصمیم پس از برگزاری جلسهای در رستوران شالیه سویس گرفته شد و نمایندگان و اعضای اصلی حزب طاشناق و نماینده پارلمان، آقای آگوست باخوس، در آن حضور داشتند. باخوس حاضران را از تماسها و تلاشهای خود برای برقراری گفتوگو بین دولت و مجلس اعلای شیعیان در خصوص تحقق مطالبات مجلس اعلای شیعیان آگاه کرد.
ب. امام صدر در مصاحبهای مفصل با روزنامه انگلیسی زبان بیروتی دیلی استار گفت: «من بلندپروازیهای سیاسی ندارم و به دنبال منصبی سیاسی نیستم؛ از هر نوعی که میخواهد باشد. انگیزه تلاشهای من اصول دینی من است. ایمان من به خدا و توجه من به مسائل رنجدیدگان، حقیقتی واحد و تغییرناپذیر است.» امام بر ضرورت آموزش نظامی ساکنان مرزهای جنوبی تأکید کرد و گفت که
فشارهای دولتمردان بر روزنامه النهار نخواهد بود و آنان بهزودی از جنگ با مطبوعات و کمرنگ کردن نقش لبنان پشیمان خواهند شد. امام صدر درباره مبارزات مطبوعات برای آزادی و مبارزه اصحاب مطبوعات بر ضدّ اقدامات دولت گفت: «کیان لبنان، از زمان گذشته تاکنون، بر اصولی محکم بنا شده است.» وی تأکید کرد که آزادی مطبوعات و حمایت از ارزشها مهمترین پایههای کیان لبنان است که نتیجه خصوصیت ویژه این کشور و رسالت تمدنی آن در جهان عرب و در کل جهان است.
الف. موضع امام صدر در دفاع از آزادی مطبوعات عکسالعملهای سیاسی و مردمی در پی داشت. منابع نزدیک به امام صدر گفتند که چندین شخصیت سیاسی با امام صدر تماس گرفتهاند تا موضع خود را درباره آزادی مطبوعات با موضع امام هماهنگ کنند. امام تأکید کرد که آمادگی دارد تا مبارزه را برای آزادی مطبوعات تا آخر ادامه دهد. یکی از شخصیتهای سیاسی پس از دیدار با امام، به نقل از امام گفت که یکی از علتهای حمله دولت به روزنامه النهار این است که «این روزنامه از مطالبات شیعیان که در دو تجمع بعلبک و صور مطرح شده، حمایت کرده است.» امام همه شایعات را درباره آشتی بین او و دولت تکذیب کرد و گفت: «بهترین دلیل بر این مطلب این است که من از روزنامهنگاران حمایت میکنم. من به مسئولان درباره ادامه این بازی خطرناک هشدار میدهم.»
ب. آقای ریمون اده گفت که جنبش امام صدر و جمع شدن شیعیان بر گرد وی، خاطره مطران مبارک را در خاطرش زنده میکند؛ زمانی که مردم گرد وی جمع میشدند و در کلیسای مارمارون یا کلیسای مارجرجس به سخنان آتشین او بر ضد حکومت ظالم در زمان استقلال و بر ضد کمیسر عالی فرانسه در زمان استعمار فرانسه گوش فرا میدادند. لذا نباید از این حرکت در لبنان، که امروز رهبر شیعیان آن را هدایت میکند، تعجب کنیم.
الف. امام صدر با رئیس مجلس شرعی اهل سنت، آقای شفیق الوزان، در حضور اعضای آن مجلس دیدار کرد. امام بعد از این دیدار اعلام کرد: «این دیدار برای تشکر از مجلس است، به سبب مواضع ملی و خالصانه آن، خصوصاً موضع آن درباره مطالبات محرومان که به همت مجلس اعلای شیعیان و همه دلسوزان در لبنان مطرح شده است.» وی در ادامه گفت: «این دیدار فرصتی بود برای تبادلنظر و توضیح مواضع و گفتوگو درباره اقدامات آینده در پرتو جنبش مطالبات و اوضاع لبنان و جهان عرب.» از سوی دیگر، شفیق وزان گفت: «دیدار با امام صدر فرصت مناسبی بود برای تبادلنظر و آگاهی از فعالیتهای مجلس اعلا درباره مطالبات شیعیان. ما پیوسته اعلام کردهایم که این جنبش را به هر صورت تأیید میکنیم، چون این مطالبات ملی است و برای همه اهمیت دارد.»
صائب سلام، نخستوزیر سابق، و شارل حلو، رئیسجمهور اسبق، و جمیل کبی، نماینده پارلمان، و عبدالأمیر شهاب، نماینده سابق پارلمان، و چند تن دیگر بود که به مناسبت بازگشت وی از پاریس به دیدار او آمده بودند. گفتنی است که امام صدر برای شرکت در کنفرانس بینالمللی سازمان یونسکو با موضوع صلح و اعتقادات به پاریس رفته بود.
الف. برخی نمایندگان نزدیک به دولت به آگوست باخوس، نماینده پارلمان، گفتهاند که اگر میخواهد که تلاشش برای برقراری گفتوگو بین دولت و امام ادامه یابد و در این کار موفق باشد، باید آن را به صورت محرمانه انجام دهد، چون تجارب گذشته نشان داده است که اینگونه تماسها با دولت باید محرمانه باشد تا ریشه این تلاشها را از بین نبرند. آنچه شایان توجه است، اینکه رئیس پارلمان، کامل اسعد، بر موضع خود پافشاری و تأکید کرده است که اختلافی بین وی و امام صدر نیست، بلکه اختلاف بین امام و گروهی از علمای شیعه است. این تلاشها در زمانی صورت میپذیرد که امام صدر همچنان اقدامات خود را برای افزایش فشار بر دولت ادامه میدهد.
ب. به مناسبت سومین روز درگذشت بزرگ خاندان جعفر، محمود محمد جعفر، دیروز در بعلبک در محله شروانه مراسم یادبودی برگزار شد. در این مراسم، صبری حماده و نمایندگان مجلس، صبحی یاغی و عبدالمولی امهز، و نماینده سابق پارلمان، آنتوان هراوی، شرکت داشتند. در این مراسم، امام موسی صدر سخنرانی کرد و ضمن اعتراض شدید به دولت به سبب بیتوجهی به مناطق محروم در جنوب و بقاع و کوتاهی در دفاع از فرزندان جنوب که با برادران فلسطینی خود هدف توپخانههای اسرائیل قرار گرفتند، عشایر بعلبک و ایستادگی و قهرمانی اهالی جنوب را ستایش کرد که بهرغم وحشیانه بودن حملات اسرائیلیها، سرزمین خود را ترک نکردند و در تمامی شرایط در جنوب باقی ماندند. امام صدر در جمع حاضرانگفت: «شما هیچ شکلی از انواع ظلم و محرومیت را نمیپذیرید و هیچگونه بیمبالاتی را از حاکمان یا غیر آنان به هیچ قیمت تحمل نمیکنید، چراکه شما نمایندگان خداوند بر روی زمین هستید. شما به سبب موضعی که در برابر ظلم گرفتهاید، نمایندگان خدا هستید، چون اراده خداوند همانا آزادی و کرامت انسان است.» امام صدر در ادامه گفت: «انسانی که اراده الهی را تحقق میبخشد، همان انسانی است که در خط جعفر بن محمد، که شما به او منتسب هستید، حرکت میکند. ای خاندان جعفر، شما و کسانی که در این منطقه زندگی میکنند، مفتخر به انتساب به جعفر بن محمد هستید و او از شما همین را میخواهد که هرگونه ظلم و بیتوجهی را نپذیرید.» وی در پایان سخنرانی برای ارواح شهدای جنوب فاتحه خواند؛ کسانی که زیر توپخانهها و موشکها و بمبهای ناپالم جان سپردند.
امام صدر اعلام کرد که هرگز دستبسته نظارهگر
امام صدر بعد از شرکت در کنفرانس یونسکو در پاریس با موضوع صلح و اعتقادات به بیروت بازگشت. وی قبل از بازگشت، با دانشجویان لبنانی و عرب در خانه لبنان در شهرک دانشگاهی دیدار کرد. وی، همچنین، با کاردینال مارتی، کاردینال کل فرانسه، دیدار کرد و از حوادثی که در لبنان رخ میدهد و تجاوزاتی که به لبنان میشود، گزارش مفصلی به وی داد. کاردینال هم اظهار کرد که کاملاً این مسائل را درک میکند و تأکید کرد که با کلیسا در فرانسه به صورت مستمر در تماس خواهد بود تا از آنچه در لبنان اتفاق میافتد، کاملاً مطلع شود.
از سوی دیگر، کاردینال دانیللو به افتخار امام صدر و مطران خضر و آقای جنبلاط، میهمانی خاصی در قصر یونسکو ترتیب داد. امام بعد از این میهمانی با رئیس اتحادیه کلیساهای انجیلی در فرانسه و اعضای اتحادیه دیدار کرد. در این دیدار رئیس و اعضای اتحادیه اظهار کردند که موضوعاتی را که امام مطرح میکند، کاملاً درک میکنند.
جناب اسقف مخلوف راعی، اسقف مارونیها در فرانسه، دیداری را میان کلیسای مسیحی و امام صدر ترتیب داد. امام بعد از بازگشت به بیروت، از حضور در هرگونه گفتوگوی رسانهای در سه روز آینده عذر خواست.
امام صدر برای اطلاع از نتایجِ تجاوزِ اسرائیل به برخی از مناطق جنوب لبنان، راهی جنوب شد. وی ابتدا از اردوگاه عینالحوة و ساختمانهای آسیبدیده در صیدا بازدید کرد. سپس، به نبطیه رفت و در آنجا به همراه نماینده پارلمان، عبداللطیف الزین، و گروهی از فرماندهان مقاومت فلسطین که به استقبال وی آمده بودند، از اردوگاه نبطیه بازدید کرد و خرابیهای بهجامانده از هجوم نیروهای اسرائیلی را مشاهده کرد. امام با آسیبدیدگان سخن گفت و آنها را تسلی داد. سپس، به مرکز مبارزه مسلحانه (الکفاح المسلح) رفت و در آنجا یکی از مسئولان مقاومت فلسطین درباره اهداف حمله اسرائیل سخن گفت. امام در جواب گفت: «ما این مرحله از تجاوز اسرائیل را فصل جدیدی در تاریخ انقلاب فلسطین و حرکتی ناگهانی به سوی پیروزی و جانفشانیهای بیشتر تلقی میکنیم.» وی در ادامه گفت: «مقاومت تنها از مسئله فلسطین دفاع نمیکند، بلکه از همه دولتهای عرب و در صدر آنها، از لبنان حمایت میکند. ما از شما تشکر میکنیم. اگر شما نبودید، میبایست که به دنبال چنین نیروهایی میگشتیم. تمام نقشههای دشمن شکست خواهد خورد، چون این نقشهها بر اصولی مادی استوار است. ولی مردم فلسطین در مقابل، جان و نیروی معنوی خود را بر کف نهادهاند و این نیرو شکستناپذیر است. افزایش حملهها و تجاوزهای اسرائیل، موجب مصمم شدن مقاومت برای ادامه راه خواهد بود.»
امام پس از این بازدید، از شهر محرونه دیدار کرد و شهادت حاج حسن وهبه و ژاندارم فایز الحایک را در هجوم نیروهای اسرائیلی در روز پنجشنبه گذشته، تسلیت گفت.
امام صدر در محل مجلس اعلای شیعیان پذیرای
و آن حقیقت عبارت است از تأثیر اعتقادات بر صلح جهانی، و عجیب اینکه سازمان ملل قبلاً به این امر مهم و اساسی توجهی نداشته است.» امام درباره این پدیده که لازم است به آن ترغیب و تشویق شود، گفت: «این کنفرانس شروع فصل جدیدی برای سازمان ملل است.» وی اشاره کرد که در این کنفرانس سی شخصیت با اعتقادات مختلف که بر هموطنانخود تأثیر بسزایی دارند، شرکت داشتند. امام بینالمللی کردن قدس را بعید دانست و گفت: «این امر یعنی اینکه ابرقدرتها بر قلب عالم عربی مسلط شوند،که خطر آن، به تصور من، از خطر وجود اسرائیل در منطقه کمتر نیست. بنابراین، این نظریه نه صحیح و نه مطرح بوده است. مسئله بازگشت قدس به اعراب مسئلهای است که بهتنهایی با مشکل فلسطین و منطقه برابری میکند و این نظریه تازه در قلوب جهانیان وارد شده و آنان پذیرفتهاند که قدس باید در خدمت جهان باشد.» وی درباره تصور خویش از صلح گفت: «باید اهداف انسان تحقق یابد، چون نیاز به کرامت و آزادی و عطوفت و مهربانی دارد. صلحی که از اعتقاد و ایمان سرچشمه گیرد، ارجمند است. اما اگر این صلح برای این باشد که جنبشهای آزادیبخش را و تلاش ملتها را برای نجات متوقف کند، مظلومان را از حقوق خود محروم خواهد کرد، و دیگر این صلح اثر نخواهد داشت، چون هدف از آن این است که نیروهای انسانی افراد و جوامع از آنها گرفته شود.»
نماینده مجلس، آقای آگوست باخوس، به دیدار رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه، رفت و پس از این دیدار تصریح کرد که رئیسجمهور از پیشنهاد گفتوگو با امام صدر درباره مطالبات شیعیان استقبال کرده است. وی گفت: «رئیسجمهور تأکید کرد که شخصاً خواستار آن است که پروژههای توسعه در مناطقی اجرا شود که اکثریت اهالی آنها شیعه هستند.» باخوس گفت: «به رئیسجمهور فرنجیه گفتهام که امام در مطالبات خود خواستار مسائلی محال نیست که از محدوده امکانات دولت خارج باشد، چون وی قبل از همه واقعیت مالی کشور را درک میکند و با توجه به همین واقعیتها، خواستههای خویش را پیگیری میکند.»
امام صدر با رئیسجمهور سابق، شارل حلو، در پاریس دیدار و به مدت پانزده دقیقه به صورت خصوصی با وی گفتوگو کرد. شنیده شده است که آنان در خلال گفتوگو درباره امکان مصالحه ملی بین امام صدر و بعضی از مسئولان سخن گفتهاند. امام هرگونه اختلاف شخصی را بین خود و دیگران تکذیب کرد و گفت: «با کسی که خواستههای مردم رنجکشیده و تحتفشار را تحقق بخشد، همراه هستیم، حتی اگر او با ما همراه نباشد.» گفته میشود که آقای حلو وعده داده است که در بیروت به بازدید امام برود و با فرنجیه هم دیدار و درباره این موضوع با وی گفتوگو کند. از سوی دیگر، امام صدر و کمال جنبلاط، در خلال جلسهای در کنفرانس یونسکو، درباره مشکلات مختلفی که کمر دولت را خم کرده است، گفتوگو کردند و به این مسئله پرداختند که چگونه ذهنیت مسئولان در لبنان مردم را به دو گروه «موافق» و «مخالف»، نه بر اساس مواضع ملی آنان بلکه بر اساس مواضع شخصی، تقسیم میکند.
تمام شود.» اما فرنجیه از این پیشنهاد استقبال نکرد و گفت اختلافی میانِ دولت و امام صدر وجود ندارد، و اگر میان سید موسی صدر و رئیس مجلس مشکلی وجود دارد، این مشکل ربطی به دولت ندارد و مربوط به خود شیعیان است.
این منبع آگاه از مأموریتی پرده برداشت که رئیسجمهور به یکی از وزرای شیعه در خصوص امام موسی صدر داده است. این اقدام از سر رغبت برای حل مشکل و مهار معضل نبود، بلکه نتیجه اطلاعاتی بود که رئیسجمهور درباره افراط کاریها و نتایج خطرناک آن داشت. نتایجی که چهبسا وضعیت عمومی را تحت تأثیر قرار میداد. اما این منبع آگاه از اینکه وزیر شیعه این مأموریت را انجام داده است، اظهار بیاطلاعی کرد.
از سوی دیگر، عدهای از نمایندگان پارلمان تأکید کردند که دیدار میان فرنجیه و صدر محقق خواهد شد و گروههایی از شیعیان و اهلسنت برای تحقق این دیدار تشریک مساعی میکنند و در هفته آینده شاهد تحولات مثبتی خواهیم بود.
الف. مفتی اهل سنت لبنان، شیخ حسن خالد، در گفتوگویی تصریح کرد: «تجمع صور تعبیری حقیقی از تعلق هموطنان به نظریه عدالت اجتماعی و ملی است و پایبندی به این نظریه دیگر امری ضروری است.» وی گفت: «مطالباتی به نام امام صدر وجود ندارد، چون او خواستههای شخصی و خصوصی ندارد. مطالباتی که امام مطرح میکند، مطالباتی ملی است؛ یعنی از آنِ عموم مردم است و ما پیوسته آن مطالبات را مطرح میکنیم. هر هموطنی که با همین اخلاص امام این خواستهها را مطرح کند، با ما همعقیده است و بهگونهای با ما در راه تحقق آیندهای روشن برای لبنان همراه است.»
ب. دفتر دبیرکل مجلس اعلای شیعیان از انتقاد و تهاجم نماینده پارلمان، حمید دکروب، در کنفرانس خبریاش در روز پنجشنبه به امام صدر به بهانه تجمع مردمی یکشنبه گذشته در صور، اظهار تأسف کرد. در بیانیه دبیرکل مجلس آمده است: «امام موسی صدر سابقاً بارها شیعیان را از افتادن در دام تفسیرهای باطل هشدار داده بود؛ تفسیرهایی که گاهی اصل موضوعی را تغییر میدهد و به اشتباه میکشاند و آثار سوء آن متوجه محرومان کشور میشود.» در این بیانیه، مجلس از اینکه جبهه اصلاح دموکراتیک، تجمع صور را بر ضد خویش تلقی کرده است، اظهار تعجب کرده و تأکید کرده است که اقدامات امام صدر، در گذشته و در آینده، وسیلهای عادی است تا حقوق محرومان از جمله شیعیان را به قدرتمندان بشناساند.
ج. به مناسبت برگزاری کنفرانس صلح، رادیو مونت کارلو، میزگردی در پاریس با حضور امام صدر و مطران جورج خضر و آقای کمال جنبلاط ترتیب داد. در ابتدای این میزگرد، امام در پاسخ به سؤالی درباره کنفرانس صلح، گفت: «اولین بار است که سازمان ملل با نهاد فرهنگی و تربیتی و علمی خود، یونسکو، در این حقیقت تاریخی مهم و معاصر وارد شده است
متهم کرد. وی دو تجمع مردمی در بعلبک و صور را بیاهمیت خواند.
ب. آیا امام صدر در بیروت تحصن خواهد کرد؟ این سؤالی است که بعد از تجمع مردمی صور که به دعوت امام صدر و با حضور جمعیت فراوانی از افراد مسلح برگزار شد، در محافل سیاسی مطرح میشود. یافتن جواب این سؤال برای دولت لبنان اهمیت بسیاری دارد. علت این اهمیت برای دولت آن است که اگر امام تحصن کند، دولت دیگر نمیتواند خواستههای وی را نادیده بگیرد و همانطور رفتار کند که در برابر برگزاری تجمعهای مردمی رفتار کرد. اگر دولت به تجمعهای مردمی هیچ اهمیتی نداد، آیا میتواند به تحصن وی نیز بیاعتنا باشد. تفاوت میان تحصن و اینگونه تجمعها بسیار آشکار است. در اینگونه تجمعها، امام سخنرانی میکند و بعد مردم پراکنده میشوند. اما تحصن امام به این معنی است که او از تحصن خویش بازنخواهد گشت تا حداقل خواستههایش محقق شود. هماکنون، در برابر دولت دو راهحل وجود دارد: یا منتظر اقدام بعدی امام باشد و به مطالبات وی بیاعتنا بماند و یا برای گفتوگو با امام تلاش کند و از طریق محقق کردن بعضی از مطالبات، از او بخواهد که تحصن را ملغا کند. اما اگر دولت بعضی از درخواستهای امام را محقق کند، در این صورت، موضع کامل اسعد چگونه خواهد بود؟ با توجه به اینکه این اقدام دولت پیروزیای برای امام محسوب خواهد شد، هرچند دولت تلاش کند که این پیروزی را توجیه کند. دولت طبق عادت همیشگی این مشکل را نادیده گرفت و چون آقای وزیر علی خلیل را نماینده مطالبات شیعیان میداند، او را به عضویت کمیسیون وزرایی درآورد که به ریاست تقیالدین الصلح، نخست وزیر، تشکیل داده است. این کمیسیون موظف است که مطالبات شیعیان را بررسی کند. دولت امید دارد که با این کار به دو هدف خویش برسد یا به قول معروف با یک تیر دو نشان بزند؛ هدف اول اینکه چنین اظهار کند که یکی از اعضای دولت، علی خلیل، مطالبات شیعیان را مطرح کرده است نه امام صدر. به این ترتیب، امام نام پیروز میدان را نخواهد گرفت و در این صورت است که هدف دوم هم محقق میشود و آن اینکه دولت از اعتراض و غضب کامل اسعد در امان میماند، به اینگونه که وی را راضی میکند که تحقق برخی خواستههای شیعیان به معنی تسلیم در برابر فشارهای امام صدر نیست. اما آیا دولت، همانطور که آرزو دارد، میتواند از این کار به هدف سومی هم دست یابد و آن اینکه: امام صدر متقاعد شود که دست از تحصن بردارد؟… دولت منتظر است… اما ظاهراً امام عجلهای برای تصمیمگرفتن ندارد. تا زمانی که امام تصمیم بگیرد، حربه تحصن مایه هراس دولتمردان خواهد بود.
منبعی آگاه اعلام کرد که شک دارد که نماینده پارلمان، آگوست باخوس، بتواند زمینه دیدار سلیمان فرنجیه و امام صدر را فراهم کند. این منبع آگاه وقایعِ رخداده را دلیلِ خود میداند. او میگوید که یکی از وزرای شیعه پیش از اجتماع بیتالدین به فرنجیه پیشنهاد کرد که از امام صدر دعوت کند که همراه کامل اسعد به قصر ریاستجمهوری بیاید تا «ماجرا
مزبودی، تشکیل شده است، تماسهای مقدماتی خود را برای برگزاری دیدار و برقراری گفتوگو میان آقای سلیمان فرنجیه و امام موسی صدر آغاز کرده است. باخوس گفت: «رئیسجمهور فرنجیه هیچ مانعی برای برقراری گفتوگو در خصوص منافع لبنان ندارد، زیرا رئیسجمهور خود را داور میان همه گروهها میداند، نه طرف درگیری و نزاع سیاسی. وی تأکید میکند که متعلق به همه لبنانیهاست و همانطور که بارها گفته است، توجه و عنایت او در درجه اول متوجه مناطق محروم و فرقههای مغبون است و هرگز در راه تحقق مساوات و عدالت بین همه مردم کوتاهی و سستی نمیورزد. بنابراین، وی به خواستههای شیعیان نیز، چنان که باید، اهمیت و توجه دارد.» باخوس گفت: «از طرف دیگر، اطمینان ما به شخص امام صدر و درک وی از واقعیت و اوضاع و احوال، ما را دلگرم میکند که در مأموریتمان موفق خواهیم بود و امام صدر به دعوت ما برای آغاز گفتوگو با مسئولان درباره مطالبات عادلانه و بر حق شیعیان جواب مثبت خواهد داد.»
ب. امام موسی صدر با پنجهزار نفر از دانشجویان لبنانی و عرب در البیت اللبنانی (خانه لبنان) در شهرک دانشجویی پاریس به مدت سه ساعت دیدار و درباره مسائل ملی و تحولات آینده منطقه گفتوگو کرد. وی در بخشی از سخنان خویش گفت: «از آنجا که هشدارها و پیامهای ما هیچ نتیجهای نداده است، راهی جز خشونت و تغییر باقی نمانده است.» امام صدر از رسانههای رسمی و دولتی که تلاش دارند، اقدامات و فعالیتهای وی را معلول انگیزه شخصی جلوه دهند، انتقاد کرد. وی گفت که هدف او احقاق حقوق محرومان است و با کسانی که برای مصلحت جنوب تلاش میکنند، هیچ اختلافی ندارد.
امام اعلام کرد که هیچ طمعی به احراز هیچ منصب سیاسی و یا تمدید ریاست مجلس اعلای شیعیان ندارد. وی گفت که هدف از این اتهامات خدشه وارد کردن به ماهیت اقدامات اصلاحی اوست و طرح تمدید ریاست مجلس اعلا، از شش سال قبل، در پارلمان بوده و وی آن را از پارلمان باز پس گرفته است. امام در جواب به این سؤال که آیا وسایل و امکانات لازم را برای تغییر در اختیار دارد، گفت که عاقلانه نیست که همه وسایل و امکانات خود را اعلام کند و هرچیزی در وقت مناسب اعلام خواهد شد. از وی سؤال شد که آیا او شخصی را برای انتخابات آینده پارلمان کاندیدا خواهد کرد و وی در جواب گفت که موضع خویش را در آینده اعلام خواهد کرد و بیکار نخواهد نشست و با فساد کنونی مبارزه خواهد کرد تا محرومیت و فئودالیسم را از بین ببرد. وی گفت که از اقداماتی که در آینده در این زمینه انجام خواهد داد، سخن نخواهد گفت.
در پایان، دانشجویان ضمن اعلام آمادگی برای خدمت به میهن، خود را مطیع امر امام صدر خواندند.
الف. دبیرکل جبهه اصلاح دموکراتیک، حمید دکروب، ظهر دیروز در کنفرانسی خبری که در پارلمان و با حضور دو عضو حزب، انور الصباح و رائف سماره، برگزار شده بود، امام صدر را به تحریک برای جنگ داخلی بین هموطنان و بین شیعیان
تحت عنوان «گفتوگو را با امام صدر آغاز کنید» نوشته است. او در این مقاله از دولت خواسته است که واقعیت امور مردم لبنان را درک کند و گفتوگو را با امام صدر قبل از بحرانی شدن وضعیت کشور، خصوصاً قبل از تجمع صور، آغاز کند.
دیروز هیئتی از کمیته پیگیری حمایت از دانشجویان دانشگاه آمریکایی بیروت با امام صدر دیدار کردند و برای وی اوضاع و خواستههای دانشجویان دانشگاه را شرح دادند. امام صدر به این گروه قول داد که با تمام امکانات خویش برای حل عادلانه این مشکل تلاش کند. وی گفت که بهزودی با گروهی از استادان دانشگاه آمریکایی برای تحقق خواستههایشان دیدار خواهد کرد.
به مناسبت سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، دیروز تجمع باشکوهی در صور برگزار شد. در این تجمع امام صدر سخنرانی کرد و با شدت بر «خفاشهای شب و افراد ترسو که فتنهجویی میکنند و جرئت ظاهر شدن در روز را ندارند» تاخت. امام درباره وضعیت جنوب و مرزها و گروههای محروم سخن گفت و از دوران رئیسجمهور کنونی که امید را ناامید میکند و از سیاستمدارانی که از مسئولیت خود فرار میکنند و به ارتش که همیشه آماده دفاع از وطن است، اتهام میزنند. امام در بخشی از سخنان خویش گفت: «ما میخواهیم کشور را از یک دسته که بر آن حاکماند و آن را تبدیل به مزرعهای شخصی کردهاند، نجات دهیم. زمان شعار سپری شده و دیگر تا زمانی که در لبنان محروم و مظلومی هست، امکان عقبنشینی وجود ندارد، حتی اگر این راه به شهادت ختم شود.» امام سخن از تجمع سوم کرد و گفت: «ناچاریم بهزودی تجمعی در قلب پایتخت برگزار کنیم.»
امام صدر و اسقف جورج خضر و آقای کمال جنبلاط برای شرکت در کنفرانس یونسکو درباره صلح جهانی عازم پاریس شدند.
یکی از برگزارکنندگان تجمع صور گفت که در راههای اصلی که به مکان مراسم منتهی میشد، شب یکشنبه میخهایی مشاهده کردند. این میخها در طول مسیر، از جیه تا پل قاسمیه، ریخته شده بود. به محض مشاهده این میخها فوراً تماسهای لازم گرفته شد و بولدوزرهای بزرگی آورده شد و در جلوی آنها شاخههای برگدار درخت قرار داده شد و عملیات جارو کردن راهها آغاز شد. برخی اشخاص تعدادی از این میخها را در کیسهای جمع کردند و در خلال مراسم به امام صدر دادند.
الف. آگوست باخوس نماینده مجلس دیروز اعلام کرد که کمیته چهارنفرهای که از وی و نمایندگان مجلس، ناظم قادری و فرید سرحال و زکی
امام صدر به همراه مفتی جعفری، شیخ عبدالأمیر قبلان، به دیدن مفتی اهل سنت لبنان، شیخ حسن خالد، رفتند و با وی درباره مسائل عام اسلامی در داخل کشور گفتوگو کردند.
روز گذشته اعلام شد که به مناسبت وفات حضرت فاطمه زهرا(س)، مراسمی دینی و مذهبی در روز یکشنبه پنجم مه در شهر صور برگزار خواهد شد. امام صدر به مناسبت این تجمع بیانیهای صادر کرد. در بخشی از این بیانیه چنین آمده: «یکی از اهداف این تجمع آن است که به صورت مسالمتآمیز برگزار شود و در آن هیچ سلاحی دیده نشود و هیچ گلولهای شلیک نشود.» وی گفت: «موفقیت این تجمع به صورت مسالمتآمیز و بدون استفاده از سلاح، دلیلی محکم بر هوشیاری هموطنان و آگاهی آنها از اوضاعی است که در آن زندگی میکنند. علاوه بر این، این تجمع روشی دموکراتیک برای بیان خواستههاست و جلوی کسانی را که بر سر منافع ملت لبنان سوداگری میکنند و ادعای قیمومیت لبنان را دارند، میگیرد.» امام صدر از همه شرکتکنندگان درخواست کرد که در این تجمع نظم را، آنگونه که شایسته این تجمع است، رعایت کنند و از اسلحه خویش برای رویارویی با خطرهایی که کشور را تهدید میکند، استفاده کنند.
الف. چند تن از طرفداران رئیس پارلمان، کامل اسعد، مانع رفت و آمد سه ماشین در روستاهای منطقه شدند. این ماشینها در روستاهای منطقه در گردش بودند و بیانیههایی برای شرکت در مراسم بزرگداشت حضرت فاطمه زهرا(س) در روز یکشنبه منتشر میکردند. همچنین، به یکی از طرفداران امام صدر حمله کردند و وی را مورد ضرب و شتم قرار دادند. امام در دعوت خود از هموطنان برای شرکت در تجمع، تأکید کرده است که همه بدون سلاح شرکت کنند تا برای کسانی که میخواهند از آب گلآلود ماهی بگیرند، بهانهای فراهم نشود. در شهر تبنین یکی از طرفداران امام به نام احمد مسلمانی، با دسته کلت، هدف حمله یکی از محافظان حمید دکروب، نماینده پارلمان، قرار گرفت. مسلمانی عکس امام را به ماشینش چسبانده بود و هموطنان را به صور دعوت میکرد. دکروب خود نیز از ماشین پیاده شد و لگدی به مسلمانی زد. در شهابیه و سلعا، گروهی از افراد مسلح ماشینهای سلیم طالب رقه و کامل سلامه را به سبب آنکه عکس امام صدر بر آنها بود، تیرباران کردند. حسین الحسینی، نماینده پارلمان، گفت: «درخواست امام صدر از هموطنان برای حمل نکردن سلاح در تجمع صور بهمنظور حفظ نظم و حفظ شکل دموکراتیک برنامه است. از این رو، تبعیت از این درخواست بر همه دلسوزان برای حفظ دستاوردهای این اقدام و حفظ منافع لبنان واجب است و نتیجه آن دستیابی به اهداف این برنامه خواهد بود که چیزی جز تحقق درخواستها نیست.»
ب. جبران حایک در روزنامه لسانالحال یادداشتی