که در عیدِ عروج حضرت مریم مطالبی متفاوت درباره بنده اظهار داشتند؟ چه شده که اکنون در عید پاک که روز فداکاری و خیزش است، عباراتی کاملاً متناقض با آن را از ایشان میشنویم.»
امام صدر در ادامه دیدارهای خود با هیئتهای نظارت بر جمعآوری کمکهای مردمی، عصر دیروز هیئتی از پزشکان فرانسوی را به حضور پذیرفت که به دعوت مجلس اعلای شیعیان به لبنان سفر کردهاند. اعضای این هیئت امروز عازم جنوب خواهند شد تا ضمن رایزنی با بخش بهداشت و درمان مجلس اعلا، محلهای فعالیت خود را تعیین کنند.
امام صدر با حضور در منزل سلیم الحص، نخستوزیر، در منطقه الدوحه با وی دیدار و گفتوگو کرد. در این دیدار مذاکراتی درباره مسائل کشور، بهویژه اجرای قطعنامه 425 شورای امنیت درمورد جنوب لبنان صورت گرفت.
الف. امام صدر تلگرافی را از آیتالله سیدابوالقاسم خویی، مرجع اعلای شیعیان، دریافت کرد که در آن چنین آمده بود:
«فرزند گرانقدر جناب سید موسی صدر، تلگراف شما واصل شد و از اقدام دشمن صهیونیستی در تعرض به کرامت جنوب لبنان و اشغال آن و آوارهکردن صدها هزار نفر از اهالی این منطقه و ویرانی شهرها و روستاها آگاهی یافتیم. احساس ما در برابر این فاجعه، در قالب عبارات نمیگنجد و این مصیبت گرچه بر فرزندان ما در جنوب لبنان واقع شده، تأثیر آن بر اسلام و کرامت مسلمین عمیقتر و عظیمتر است. بدینوسیله ضمن محکومکردن این تجاوز وحشیانه، از دولتها و ملتها و آحاد مردم کشورهای عربی و اسلامی میخواهیم که با کنارگذاردن تمامی اختلافات حاشیهای و فرعی، همه با هم در برابر این تجاوز غیرانسانی صفآرایی کنند.»
ایشان در ادامه با دعا برای آزادی سرزمینهای اسلامی و نجات جنوب لبنان از چنگال صهیونیستهای متجاوز، از ثروتمندان جنوب لبنان خواست با هرآنچه در توان دارند، برای رفع آثار و پیامدهای این فاجعه تلاش کنند. آیتالله خویی در پایان تلگراف، احساس خود را در قبال اهالی جنوب چنین بیان کرد: «خداوند از این حقیقت آگاه است که ما در رنجها و مصیبتها و در جهاد و دفاعِ شما از قداست و شرافت آن سرزمین، یار و همراهتان هستیم و از خداوند متعال میخواهیم که گامهای شما را استوار گرداند و شما را به نصر مبین و فتح قریب هدایت فرماید.»
ب. پیش از آن، امام خمینی تلگرافی در پاسخ تلگراف امام موسی صدر ارسال کرده بود، که در بخشی از آن آمده است: «اوضاع تأسفبار لبنان و فجایعی که بر برادران ایمانی ما در جنوب لبنان وارد شده، سخت ما را متأثر کرده است. دهها هزار نفر از نیروهای فاشیست صهیونیستی که به ارتکاب جنایت و تباهی در منطقه شناخته میشوند، با انواع اسلحههای ویرانگر از هواپیما و تانک و توپ، به شما یورش بردند و به سرزمین جنوب، پناهگاه برادرانمان، وارد شدند.»
ب. امام در پیامی با عنوان «ای امت عرب، با جنوب لبنان چه کردهاید؟» که در هفتهنامه النهار بینالمللی منتشر شد، ملل عرب را به یاری جنوب و توجه به آن فراخواند و به زیادهطلبیهای اسرائیل، بهویژه درخصوص دستیابی به امنیت و آب، اشاره کرد که در پی اشغال جنوب و رسیدن نیروهای اسرائیل به آبهای لیطانی محقق شده است.
امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، عصر دیروز صائب سلام، نخستوزیر، و جمیل کِبی، از نماینده پارلمان، را به حضور پذیرفت.
پس از آن دیدار که یکونیم ساعت به طول انجامید، امام در گفتوگویی تصریح کرد:
«دیدار صائب سلام، در واقع، نوعی اظهار همدردی در رنج و محنتی است که سراسر لبنان، بهویژه جنوب کشور، بلکه قلب لبنان به آن دچار شده است. این دیدار فرصت مناسبی برای تبادلنظر درباره ابعاد بحران و روشهای حل آن، بهویژه راهکار پیشنهادی دولت پدید آورد. بیتردید، این اقدامات موجب نزدیکی دلها میشود، آن هم در زمانی که عدهای از موضع بیاعتنایی با موضوع برخورد میکنند، یا با سرزنش و اظهارات غیرمسئولانه موجب تضعیف روند همبستگی میشوند. باید توجه داشته باشیم که وطندوستی و حُسن نیت و عمق درک انسانی افراد، فقط هنگام سختیها و محنتها در بوته آزمایش قرار میگیرد.»
امام در ادامه افزودند:
«جناب صائب سلام بر این باورند که در هر اوضاع و احوالی باید مقدمات بازگشت سریع آوارگان به جنوب فراهم شود. بر کسی پوشیده نیست که مجلس اعلای شیعیان از ابتدای وقایع و تجاوز، همه توان خود را برای جلوگیری از مهاجرت ساکنان جنوب بهکار گرفته و در ادامه نیز برای بازگشت سریع آنان به منازل خود تلاش کرده است، زیرا هر سرزمینی بدون حضور ساکنان آن، مصون و محفوظ نخواهد ماند. از طرفی، کرامت و عزت شهروندان نیز جز با حضور در سرزمین و دیار خود کامل نخواهد شد.
بر این اساس، روحانیون و نمایندگان شیعیان در پارلمان از اوایل هفته گذشته در مناطق جنوبی حضور یافتند تا مقدمات بازگشت اهالی جنوب فراهم شود. به همین منظور، صبح فردا شیخ نجیب سویدان، مفتی صور، و شماری از اهالی جنوب به شهر صور و حومه آن بازمیگردند.»
امام صدر در واکنش به اظهارات کمیل شمعون که امام صدر را مقصر اصلی فاجعه جنوب برشمرده بود، تصریح کرد:
«نگرانی من از آن است که مبادا این قبیل اظهارات نشانه افتادن به دام تبلیغات روانی جنگافروزانه باشد که از سلاحهای مخرب مورد استفاده در جنگ و تخریب لبنان به شمار میآید. از یاد نبردهایم که دو سال تمام، صبحِ هر روز احساس میکردیم که سیلاب تبلیغات مسموم از هر سو بر جانها و اندیشهها سرازیر میشود تا جوی متشنج پدید آید و خرابیهای جنگ گسترش پیدا کند. تاریخ بهخوبی مشخص خواهد کرد که چه کسانی در برافروختن شعلههای جنگ و گسترش آن و کشتارها و فاجعه جنوب مقصر بودهاند. درمورد جناب کمیل شمعون هم حرفی ندارم جز اینکه از خداوند برای ایشان طلب عفو کنم. ضمناً، مگر خود ایشان نبودند
ضمن تجلیل از «کسانی که در منازل خویش در جنوب ماندند و پایداری کردند و شرافتمندانه در برابر متجاوزان ایستادند،» از تشکیل مراکز اورژانس و امداد در برخی مناطق و اختصاص حدود هزار باب منزل مسکونی به آوارگان جنوب در مناطق بقاع، شمال و زهرانی خبر داد.
امام موسی صدر دیروز اعضای جبهه ملی پاسداری از جنوب را به حضور پذیرفت و در گفتوگو با آنان، تحولات سیاسی و اجتماعی کشور بهویژه اوضاع آوارگان جنوب را بررسی کرد. ایشان پیش از دیدار با اعضای جبهه مذکور، از صبح دیروز در دیدار با شخصیتها و فعالان سیاسی و اجتماعی، راهکارهای از بینبردن آثار برجامانده از تجاوز اسرائیل به جنوب و مشکل آوارگان را بررسی کرد و مقرر شد هفت مرکز درمانی برای رسیدگی به بیماران و زائوها و مبتلایان به بیماریهای چشم، مجهز به آمبولانس برای انتقال بیماران درنظر گرفته شود.
الف. برای نخستین بار از زمان تشکیل مجلس اعلای شیعیان، امام صدر در منزل کامل اسعد (رئیس اسبق پارلمان) در حازمیه حضور یافت و درگذشت والده ایشان را به وی تسلیت گفت. در این دیدار نمایندگان جبهه اصلاح دموکراتیک،که کامل اسعد ریاست آن را برعهده دارد، و شماری از علما و بزرگان شیعه حضور داشتند. پس از آن دیدار امام صدر تصریح کرد: «این دیدار به منظور عرض تسلیت به جناب اسعد و به مناسبت درگذشت والده ایشان صورت گرفت. بدیهی است که در اوضاع کنونی، هیچ دیدار و گفتوگویی صورت نمیگیرد، مگر اینکه در آن مشکلات کشور و رنجهای جنوب مطرح گردد. ما نیز در این دیدار ضمن بررسی اوضاع، رایزنیهایی انجام دادیم.» امام صدر در ادامه، در پاسخ به اینکه آیا دیدار مذکور به معنای آشتی میان امام و اسعد بوده است، اظهار داشت: «اصولاً قهر و جدایی در میان نبوده است که بخواهیم این دیدار را به معنای آشتی تلقی کنیم. شکی نیست که در اوضاع کنونی باید بیش از پیش به همبستگی و تلاش اهمیت دهیم. امیدوارم این اقدام گامی مؤثر در راه تقویت تلاشها برای خدمت به جنوب و وفاق ملی باشد.»
ب. امام موسی صدر دیروز برای عرض تسلیت به دیدار خانواده روزنامهنگار مرحوم سعید فریحه رفت.
الف. کمیل شمعون (رئیسجمهور اسبق لبنان) دیروز در کنفرانسی مطبوعاتی، امام صدر را «از مقصران اصلی» و از جمله کسانی برشمرد که در مصائب کنونی جنوب نقش اساسی دارند. شمعون پیش از این نیز در موضعگیری دیگر خود درباره یکی از سخنان امام گفته بود: «قضاوت تاریخ به نفع موسی صدر نخواهد بود.»
هدف بررسی، هماهنگی و توزیع کمک ها تشکیل شده است. همچنین، دفاتر نمایندگی مجلس اعلا در حسینیه های الشیاح، الغبیری، برج البراجنه، جمعیت الزهرا در غبیری، نبعه، بیمارستان المیدان واقع در منطقه الجناح، شهرک فرهنگی خلده و نیز دفاتر سیار حاضر در مناطق مختلف، کماکان در خدمت مراجعه کنندگان خواهد بود.
چهارم. شهروندان گرامی، آنچه در این اوضاع یک پارچگی ملی را بازمی گرداند و میهن را از خطر انحطاط و فروپاشی مصون می دارد، اظهار همدردی با دیگران در هنگام مصیبت است. بیایید در پاسخ به ندای میهن و وجدان انسانی، خود را از گرایش ها و رویکردهای سیاسی تفرقه آمیز دور نگه داریم.
ج. امام صدر در ادامه تلاشهای خود برای کاستن از درد و رنج آوارگان، در دیدار با تنی چند از نمایندگان مجلس: حسین الحسینی، محمود عمار، رفیق شاهین، عبداللطیف بیضون و محمد یوسف بیضون، ضمن بررسی اوضاع سیاسی کشور و تبیین پیامدهای اشغال بخشهایی از جنوب، درباره روشهای مناسب برای کاستن از آلام و رنجهای آوارگان تبادلنظر کرد. از سوی دیگر، صلاح سلمان، وزیر کشور، و حلیم فیاض، استاندار جنوب، در تماس تلفنی با امام صدر امکانات فراهمشده برای یاری آوارگان را به اطلاع ایشان رساندند. امام صدر، همچنین، با هدف تشکیل کارگروه امداد آوارگان، با مفتیهای شیعیان در استانها و نیز فعالان اقتصادی شیعه دیدار و گفتوگو کرد.
روز گذشته الیاس سرکیس، رئیسجمهور لبنان، امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، را به حضور پذیرفت و در گفتوگو با ایشان پیامدهای ناشی از اشغال جنوب را بررسی کرد. امام صدر پس از آن دیدار اظهار داشت:
«در دشوارترین روزهایی که بر وطن میگذرد، دیدار با رئیسجمهور و بررسی ابعاد و پیامدهای سیاسی و اجتماعی تجاوز اسرائیل و روشهای مقابله با آن، ضروری به نظر میرسید، بهویژه پس از آنکه قطعنامه شورای امنیت نیز به تصویب رسیده است. رئیسجمهور چشمانداز آینده را بهخوبی دریافتهاند و همه ما نیز باید اوضاع دشوار و سرنوشتساز کشور را درک کنیم و پشتیبان میهن و رئیسجمهور باشیم.
ما از جهانیان و از کشورهای عربی نمیخواهیم که آنچه را وظیفه مستقیم ما به شمار میآید، انجام دهند و پاسداری از میهن یا حل بحران آوارگان و جلوگیری از ویرانی منطقه یا کمکرسانی به کسانی را بر عهده گیرند که باقی ماندهاند و پایداری میکنند. اکنون میهن فقط فرزندان خود را به یاری میطلبد و از آنان میخواهد که چهبسا برای آخرین بار، مسئولیت تاریخی خود را بر دوش گیرند و برای خدمت به میهن بهپا خیزند. در این دیدار، گزارشی هم از سفر اخیر به کشورهای محل سکونت مهاجران لبنانی را که هموطنان مهاجر و نیز دوستان لبنان در آن حضور دارند، به اطلاع رئیسجمهور رساندم.»
ریاست مجلس اعلای شیعیان با صدور بیانیهای،
اسلام- مکه مکرمه.
- پاپ پولس ششم- واتیکان.
- اسقف اعظم الیاس چهارم- دمشق.
- مجمع جهانی کلیساها- ژنو.
متن تلگراف ارسالی بدین شرح است:
«اسرائیل با سلاحهای ویرانگر خود، خاک جنوب را به آتش کشیده و با دهها هزار تن از نیروهای خود، این منطقه را به اشغال درآورده و اکنون اهالی صبور این منطقه را بیرون میرانَد، مزارع را به آتش میکشد و با استفاده از هواپیما، تانک و توپخانه سنگین، خانهها و پلها را ویران میکند. ما ضمن درخواست محکومکردن این اعمال وحشیانه، خواستار پایان این مصیبت، که از همه مصایب فراتر است، و جبران پیامدهای دردناک آن هستیم. این تجاوزگری مرزهای اشغالگری را درنوردیده است.»
ب. امام در پیامی لبنانیان را چنین خطاب کرد:
جنوب قهرمان با دلی سرشار از عاطفه و احساس و دستی گشاده به هنگام دشواری ها، همواره در زمانی که همگان بخل ورزیدند، فداکاری و گشاده دستی را پیشه خود ساخته و به گاهِ فداکاری های بزرگ، با سربلندی و سرافرازی پیشگام بوده است؛ در مسیر خیرخواهی و سازندگی میهن گام برداشته، بار گران مصایب امت را بر دوش کشیده و مسئولیت سنگین قضایای مهم امت را به نحوی بی سابقه برعهده گرفته است. اکنون جنوب با همه این ویژگی ها، سرسختانه ترین هجوم دشمن را از آغاز تاریخ میهن تا کنون در برابر خود می بیند؛ جنگنده ها و توپخانه سنگین اسرائیل، شهرها و روستاهای جنوب را ویران می کند، مزارع و محصولات را به آتش می کشد و با به کارگیری همه ابزارهای هجوم جهنمی، اعم از نظامی، روانی و تبلیغاتی، اهالی جنوب را از خانه و کاشانه خویش بیرون می راند و تحت تعقیب قرار می دهد. اکنون در مناطق مختلف لبنان ابعاد این مصیبت را عیان می بینیم و صحنه هایی را پیش رو داریم که هیچ انسانی نمی تواند آن را نادیده بگیرد و برای مقابله با آن به پا نخیزد؛ یا پیامدهای روانی آن را که پس از پایان بحران برجا مانده، از یاد ببرد و با هدف بر دوش کشیدن بار مسئولیت ملی و انسانی خویش و احقاق حقوق شهروندان قیام نکند. اکنون مواضع خود را بدین شرح اعلام می داریم:
نخست. با نثار درود به قهرمانانی که در شهر و دیار خود باقی ماندند و پایداری کردند، تمام توان خود را برای بازگشت هرچه سریع تر هم وطنانی به کار خواهیم گرفت که با هجوم دشمن آواره شده اند.
دوم. از تمامی لبنانیان مقیم داخل و خارج کشور، به ویژه شیعیان گران قدر، می خواهیم که برای ایفای بخشی از حق میهن و جنوب، از روش برادران خود در بقاع پیروی کنند که هر خانواده از آنان، یکی از خانواده های جنگ زده جنوب را در خانه خود میهمان کرده است .
سوم. مجلس اعلای شیعیان با توجه به نقش و جایگاه خویش، خود را در معرض هجوم بحران قرار داده و در حد توان برای تأمین مایحتاج زندگی خانواده های جنگ زده تلاش می کند. به این منظور، علاوه بر هماهنگی کامل با کمیسیون عالی امداد و کمک رسانی و ضمن تشکر از تلاش های دولت، مراکزی به منظور دریافت کمک های نقدی و غیرنقدی درنظر گرفته شده و کمیته هایی نیز با
و تشکیل نیروهای امنیتی بینالمللی برای کمک به استقرار حاکمیت دولت لبنان در جنوب این کشور دنبال میکرد. در هجدهم مارس، آندره یانگ، سفیر آمریکا در سازمان ملل، طرح تصویب قطعنامهای را ارائه کرد که در آن مأموریت نیروهای حافظ صلح اعزامی به جنوب لبنان به منظور یاریرساندن به دولت این کشور برای تأمین امنیت منطقه و تثبیت حاکمیت خود در جنوب تشریح شده بود. بر اساس این قطعنامه، نیروهای مذکور پس از مأموریت خود باید از لبنان خارج شوند. روز بعد، طرح قطعنامه به رأی گذارده شد و 12 کشور به آن رأی دادند. چکسلواکی و اتحاد جماهیر شوروی از رأیدادن امتناع کردند. شورویها با بندی از قطعنامه که در آن به لزوم یاریرساندن نیروهای موقت بینالمللی به دولت لبنان برای تثبیت حاکمیت خود اشاره شده بود، مخالف بودند و آن را دخالت در امور داخلی لبنان برشمردند. چین هم در رأیگیری شرکت نکرد. بدین ترتیب، کشورهای موافق عبارت بودند از: ایالات متحده آمریکا، فرانسه، بریتانیا، آلمان فدرال، کویت، کانادا، نیجریه، بولیوی، گابون، موریشیوس، ونزوئلا و هند. متن قطعنامه شماره 425 بدین شرح است:
شورای امنیت ضمن آگاهی از مفاد نامه های نماینده دائم لبنان [در سازمان ملل] به شماره های 12600/س و12606 /س، و نامه نماینده دائم اسرائیل به شماره 12607 /س،
و پس از استماع سخنان نمایندگان دائم لبنان و اسرائیل ،
و با اهتمام و توجه به اوضاع بحرانی خاورمیانه و پیامدهای آن درخصوص پاسداری از صلح بین المللی،
و با اعتقاد به اینکه وضعیت کنونی منطقه مانع از تحقق صلح عادلانه در خاورمیانه خواهد بود، بدین وسیله:
1. احترام کامل به تمامیت ارضی لبنان و حاکمیت و استقلال سیاسی این کشور را در مرزهای شناخته شده بین المللی خواستار است.
2. از اسرائیل می خواهد ضمن توقف فوری عملیات نظامی علیه تمامیت ارضی لبنان، نیروهای خود را از تمامی خاک لبنان خارج کند.
3. بنا به درخواست دولت لبنان، مقرر می دارد که بدون فوت وقت قوایی متشکل از نیروهای کشورهای عضو سازمان ملل متحد برای اعزام به جنوب لبنان، تحت امر دولت این کشور قرار گیرد. هدف از تشکیل این نیرو، اطمینان از عقب نشینی اسرائیل و بازگشت صلح و امنیت بین المللی و کمک به دولت لبنان برای تضمین استقرار حاکمیت خود در منطقه است. این نیروها از اتباع کشورهای عضو سازمان ملل تشکیل می شود.
الف. درپی تجاوز اسرائیل به جنوب لبنان، امام موسی صدر تلگرافهایی خطاب به مراجع و شخصیتهای دینی ارسال کرد. این افراد عبارتاند از:
- آیات عظام سید ابوالقاسم خوئی، امام خمینی و سید محمدباقر صدر در عراق- نجف.
-آیات عظام سید محمدکاظم شریعتمداری، سید محمدرضا گلپایگانی و سید احمد خوانساری در ایران- قم.
- شیخ عبدالحلیم محمود، شیخ الأزهر- قاهره.
- شیخ محمدعلی حرکان- دبیرکل اتحادیه جهان
نیروهای بازدارنده عربی به این منطقه شده است. وی لبنانیان را به حمایت از حاکمیت مشروع دولت و مواضع کابینه فراخواند و از تمامی دوستان و یاران لبنان در سراسر جهان خواست که با دولت لبنان همکاری و همراهی کنند. مجلس اعلا، همچنین، سازمانها و مؤسسات دولتی را به توجه و اهتمام به امور آوارگان جنگ فراخواند.
ج. امام صدر در تماس تلفنی با مجلس اعلای شیعیان از پاریس، آخرین تحولات مربوط به تهاجم اسرائیل به جنوب لبنان را جویا شد. ایشان، همچنین، ضمن تماس با شخصیتهای لبنانی مقیم پاریس، با غسان توینی، نماینده دائم لبنان در سازمان ملل، نیز گفتوگو کرد.
گفتوگو با امام صدر از رادیو مونتکارلو پخش شد. در بخشهایی از این گفتوگو چنین آمده بود:
- اسرائیل در صدد است که امضای توافقنامه موردنظر خود را به ما تحمیل کند.
- اسرائیل مسئول حضور فلسطینیان در لبنان است.
- ارتش لبنان باید نقش خود را در جنوب ایفا کند.
- اهالی جنوب لبنان اگر احساس کنند که جهانیان آنها را نادیده گرفتهاند و بر ضد آنان دست به توطئه میزنند، به تهدیدی علیه جهان تبدیل خواهند شد.
الف. امام موسی صدر سفر خود را به افریقای غربی ناتمام گذاشت و ظهر دیروز پس از سفر به سنگال و ساحل عاج به بیروت بازگشت. بر طبق برنامه از پیش تعیینشده، قرار بر این بود که امام به دیگر کشورهای محل اقامت مهاجران لبنانی هم سفر کند. اما با توجه به حمله دشمن صهیونیست به جنوب لبنان، ایشان ادامه سفر را به تابستان آینده موکول کرد. امام پس از ورود به مقر مجلس اعلای شیعیان، بلافاصله در تماس تلفنی با الیاس سرکیس، رئیسجمهور، درباره اوضاع جاری کشور تبادلنظر کرد و در ادامه، از دیدار خود با رئیسجمهور ظرف 24 ساعت آینده خبر داد. امام صدر، همچنین، در دیدار با شیخ محمدمهدی شمسالدین، نایبرئیس مجلس اعلای شیعیان، از اقدامات انجامشده به منظور یاری و کمکرسانی به آوارگان آگاهی یافت.
ب. باتوجه به گستردگی تجاوز اسرائیل به جنوب لبنان، دولت این کشور با درخواست کمک از سازمان ملل متحد، توسط غسان توینی نماینده دائم خود در این سازمان، شکایتی به شورای امنیت تسلیم کرد، اما خواستار تشکیل جلسه فوقالعاده این شورا نشد. سرانجام، این اقدام پس از گذشت سه روز از آغاز تجاوز صورت گرفت. در این فاصله، دولت لبنان رایزنیهای گستردهای با ایالات متحده و کشورهای عضو شورای امنیت انجام داد که حاصل آن، شکلگیری پیشنهاد اعزام نیروهای بینالملل تحت نظارت سازمان ملل به جنوب لبنان بود. تلاشهای لبنان اهدافی را چون آتشبس، عقبنشینی نیروهای اشغالگر اسرائیل، احترام به حاکمیت لبنان
مذاهب، به ایشان ارائه کردیم. این دیدارها به خواست امام صدر صورت گرفته بود. باشد که به منظور دستیابی به راهکارهایی برای ایجاد زمینه همگرایی و بازسازی لبنان مؤثر واقع شود. ایشان نیز درباره رایزنیهایی که در همینباره و با هدف ایجاد روشی ناظر به واقعیتهای موجود در لبنان و رفع موانع موجود در راه رسیدن به وفاق ملی صورت گرفته، توضیحاتی ارائه کردند. در این میان، محنت جنوب و نگرانی از وضع این منطقه در کانون توجه ما و جناب رئیسجمهور قرار دارد و این در حالی است که تهدیدات و زیادهخواهیهای صهیونیستها و جامعه بینالملل، همچنان این منطقه را هدف قرار داده و آن را به بیماری لاعلاجی دچار کرده است. در گفتوگو با جناب رئیسجمهور دریافتیم که ایشان به وحدت و تمامیت ارضی کشور و جنوب لبنان توجه ویژه دارند و به تلاشهای پیگیر خود برای خاموشکردن فتنهای که هر لحظه احتمال بروز جنگ را تشدید میکند، ادامه میدهند.»
لازم است یادآوری شود که دفتر مجلس اعلای شیعیان با برقراری تماس تلفنی، امام صدر را بهطور مستمر از نتایج اقدامات هیئت اعزامی آگاه میکرد و تمامی دیدارها و تماسهای این هیئت بر مبنای مأموریتی صورت گرفت که امام صدر داده بود.
الف. در شامگاه 14 مارس، نیروهای اسرائیلی پیشروی گستردهای را در جنوب لبنان آغاز کردند. در این تهاجم بیش از سیهزار تفنگدار با حمایت هواپیماهای جنگنده بیش از 15 ناوچه دریایی و صدها تانک و نفربر زرهی، وارد این منطقه شدند و با ریختن هزاران تن بمب، چندین روستا از جمله الخیام، الغندوریه و العباسیه را بهطور کامل تخریب کردند. در این هجوم صدها تن شهید و هزاران نفر مجروح شدند و انهدام صدها منزل مسکونی، صدها هزار تن از شهروندان را بیخانمان کرد. نیروهای مشترک لبنان و فلسطین مستقر در خطوط مقدم جبهه، با درگیریهای فرسایشی توانستند دشمن را در آستانه ورود به شهر صور متوقف کنند. اسرائیل عملیات را «عملیات لیطانی» نامیده و هدف از آن را «ریشهکنکردن پایگاههای خرابکاران در نزدیکی مرزها و تخریب پایگاههایی که خرابکاران، عملیات خود را در عمق خاک اسرائیل از آنجا آغاز میکنند» عنوان کرده بود. اسرائیل عملیات «کمال عدوان» را نمونهای از عملیات مبارزان فلسطین نامید که در یازدهم ماه جاری گروه دیر یاسین آن را انجام داد که در آن حمله به اتوبوس حامل اسرائیلیان در جاده تلآویو، به کشتهشدن 32 تن و مجروحشدن 82 نفر از نیروهای اسرائیلی منجر شد. در آن عملیات نُه نفر از مجاهدان فلسطینی به شهادت رسیدند و دو تن نیز به اسارت درآمدند.
ب. در جلسه فوقالعاده مجلس اعلای شیعیان که با حضور هیئت شرعی و هیئت اجرایی و به ریاست شیخ محمدمهدی شمسالدین، نایبرئیس مجلس برگزار گردید، موضوع تجاوز اسرائیل به جنوب بررسی شد. پس از این جلسه، شیخ شمسالدین با قرائت بیانیه مجلس اعلا، مسئولیت بحران جنوب را متوجه اسرائیل دانست، زیرا اسرائیل مانع از اِعمال حاکمیت مشروع دولت لبنان در جنوب و ورود
گفته و شنیده و منتشر میشود، خسته شدهاند.» شیخ محمد یعقوب نیز در پاسخ تصریح کرد: «در دیدارهایی که با برادران و رهبران مذاهب داشتهایم، دریافتیم که همگی از یک سرچشمه سیراب میشویم و آن، چشمه مهر و محبت است. با یک زبان سخن میگوییم و آن، زبان ارزشهای معنوی است. بدینترتیب، در روند اقدامات ملی به وفاق دست یافتهایم و درمورد حاکمیت مشروع به نقطه اشتراک رسیدهایم. دریافتهایم که رهایی از بحران موجود در گرو میزان پایبندی ما به مسئولیتهای خویش و توانایی ما برای از میان برداشتن عوامل نبرد و درگیری خواهد بود.» همچنین، دکتر حسین کنعان در گفتوگویی اظهار داشت: «به فرمان امام صدر که اندوه و رنج جنوب را یکسره بر دوش دارند، اقدامات خود را آغاز کردیم و دیدارهامان با رهبران مذهبی به منظور برپایی اجتماع رهبران مذاهب صورت گرفت تا برای تهدیداتی همچون طرح اسکان، طرح مبادله پایاپای و مسئله انبار مهمات شوروی که امام درباره آن سخن گفتند، چارهای بیندیشیم.» وی افزود: «امیدواریم پس از بازگشت امام از سفر، برپایی همایش رهبران مذاهب با جدیت پیگیری شود و همراه با لبنانیان در راه رهایی لبنان و لبنانیان اقدامات عملی صورت گیرد.»
نماز جمعه در مسجد جامع بزرگ شهر ابیجان به امامت امام صدر و با حضور جمع کثیری از لبنانیان و مردم و مقامات ساحل عاج و در رأس آنان محمد کومی پولی، رئیس شورای اقتصادی - اجتماعی ساحل عاج، و ائمه جماعات این کشور برگزار شد. امام صدر در مراسمی که به مناسبت ورود ایشان به ساحل عاج و با شرکت مسئولان بلندپایه، سفرای کشورهای اسلامی و عربی و نمایندگان مهاجران لبنانی برگزار شد، حضور یافت.
امام صدر به مناسبت درگذشت والده کامل اسعد، رئیس پارلمان، از ابیجان تلگرافی خطاب به وی ارسال کرد.
جمعه گذشته امام صدر در ابیجان، پایتخت ساحل عاج، با فلیکس هوویه پوانیه، رئیسجمهور این کشور، دیدار کرد و پس از آن در پایان سفر خود به افریقا، این کشور را به مقصد پاریس ترک کرد.
هیئتی متشکل از شیخ محمد یعقوب، دکتر حسین کنعان و نبیه بری به نمایندگی از امام موسی صدر، در کاخ ریاستجمهوری واقع در بعبدا با الیاس سرکیس دیدار و گفتوگو کرد. اعضای هیئت مذکور در این دیدار ضمن تشریح نتایج تلاشها و ملاقاتهای خود با رهبران مذاهب مختلف، رئیسجمهور را از اوضاع جنوب و پیشرفتهای حاصلشده در راه وفاق ملی آگاه کردند. پس از دیدار با رئیسجمهور، اعضای هیئت بیانیهای را منتشر کردند:
«در دیدار امروز با جناب رئیسجمهور الیاس سرکیس، نتایج دیدارهای خود را با اغلب رهبران
امکانات اندکی که در اختیار داریم، بررسی کنیم.
اسقف اعظم خریش نیز در سخنانی اعلام کردند که در مباحث مطرح شده «اوضاع جنوب و خطرهای بزرگی که این منطقه را تهدید میکند و نیز امکان برگزاری همایش رهبران مذاهب به منظور سرعتبخشیدن به روند وفاق ملی و تقویت آن» بررسی شده است.
اعضای هیئت مذکور پس از بکرکی، برای دیدار با شارل حلو، رئیسجمهور اسبق لبنان، عازم کسلیک شدند و در دیدار با وی، از او خواستند که برای برگزاری همایش رهبران مذاهب و تسریع در همگرایی لبنانیان در سایه وفاق ملی و نجات کشور از بحران تلاش کند. آنان در ادامه و در منزل شیخ حسن خالد، مفتی اهل سنت لبنان، در منطقه عرمون با وی دیدار کردند. شیخ خالد پس از آن دیدار در سخنانی تصریح کرد: «هیئتی بلندپایه و محترم به نمایندگی از امام صدر در دیدار با اینجانب دو موضوع را مطرح کردند؛ نخست وضعیت جنوب لبنان و دیگری فراخوان رهبران مذاهب برای برگزاری اجتماع. هر دو موضوع را با نگاه مثبت و با رویکردی همسو با منافع لبنان بررسی کردیم.»
دکتر کنعان، عضو هیئت اعزامی از سوی امام صدر، نیز در سخنانی گفت: «بنا به دستور امام موسی صدر، به اتفاق برادران شیخ محمد یعقوب و نبیه بری، برای دیدار با جناب مفتی به اینجا آمدهایم تا ایشان را از وقایع جنوب و مشکلات اهالی جنوب آگاه کنیم. ایشان درمورد مسائل جنوب کاملاً با ما همراهی و همفکری دارند. پرداختن به مسائل جنوب لبنان، در واقع، نخستین گام برای رسیدن به وفاق و برپایی اجتماع رهبران مذاهب است؛ و تلاش برای برپایی این اجتماع، در واقع، به معنای مشارکت در بازسازی احساس وطندوستی در میان لبنانیان و اهالی جنوب خواهد بود.» به سبب نبودن شیخ محمد ابوشقرا، رهبر دروزیها، اعضای هیئت موفق نشدند که با وی دیدار کنند. آنان در ادامه با حضور در شورای خلیفهگری مسیحیان ارتودکس، با اسقف غفرائیل الصلیبی، سخنگوی شورا، دیدار کردند. وی پس از آن دیدار گفت: «دیدار با هیئتی که به نمایندگی از امام صدر حضور یافتند، موجب خرسندی است. در این گفتوگو، از دیدگاههای امام در خصوص برگزاری اجتماع رهبران مذاهب با هدف بررسی مسائل لبنان و وفاق ملی و بهویژه مسئله جنوب، آگاهی یافتیم.» نبیه بری نیز پس از آن دیدار تصریح کرد: «ما اکنون صلیب جنوب را بر دوش داریم و آن را یک به یک به نزد رهبران مذاهب میبریم؛ و این حرکت معنوی را ادامه خواهیم داد. امیدواریم فرصتی پیش آید تا با جناب رئیسجمهور دیدار کنیم و ضمن تشریح نتایج اقدامات خود، از راهنماییهای ایشان بهره گیریم، باشد که بنا به خواسته امام صدر، شب تیره و طولانی لبنان را با افروختن شمعی روشنی بخشیم.»
اعضای هیئت در ادامه دیدارهای خود با حضور در شورای خلیفهگری کاتولیکها، با اسقف نیکولاس الحاج و اسقف حبیب پاشا، جانشین ریاست شورای خلیفهگری، و اسقف اعظم بیروت دیدار و گفتوگو کردند. پس از آن دیدار، اسقف نیکولاس الحاج در گفتوگویی تصریح کرد: «با دوستانی که به اینجا تشریف آوردند، درباره ارزشهای معنوی سخن گفتیم و مباحث مطرحشده، از نظریهپردازیهای رایج امروزی فاصله بسیار داشت، زیرا از نظریات و بیانات و اظهارنظرهای بسیار، به تنگ آمدهایم و ملت هم از مطالبی تکراری که همهروزه در اینباره