که اعتصاب، روشی برای اعتراض و مخالفت با قتل و کشتار و نابودی و تخریب خانهها بود. اکنون نیز اعلام میکنیم و افراد مخلص را خطاب قرار میدهیم که در برابر تندبادهایی که در منطقه وزیدن گرفته، هوشیار باشند. دشمن ما، اسرائیل، در به راهانداختن این تندبادها مشارکت دارد، زیرا اسرائیل در ایالات متحده، در اتحاد شوروی، در اروپا و بازار مشترک اروپا، در کمیته سهجانبه و آسیا و دیگر مناطق، دستنشاندگانی دارد که در کامپیوترها و سیستمها اختلال ایجاد میکنند و برنامهها و نقشهها را به نفع اسرائیل تنظیم میکنند. اسرائیل در این توطئه شریک است، ولی ما نمیتوانیم در توطئه مشارکت کنیم. فقط میخواهیم خود را حفظ کنیم. میخواهیم وطنمان، کرامتمان، عزتمان، آمال فرزندانمان و تاریخمان را حفظ کنیم.
اینها همه در این وطن تجسم یافته است. پس در این مرحله میتوانیم «وسیله» را عوض کنیم. هرگز نمیگویم که مسیرمان را تغییر دهیم، فقط ابزار را عوض میکنیم و ابزاری که امروز نیاز داریم، وفاق ملی است. وسیلهای که امروز نیاز داریم، آن است که منافذ و شکافهای موجود در پیکر میهن را مسدود کنیم تا تندبادی که ریشههای وطن را از جا میکَند، از درون آنها وزیدن نگیرد. بدینترتیب، میتوانیم این مناسبت را گرامی بداریم و از آن درس بگیریم و بدانیم که امامان ما فقط در نماز و روزه و عبادت و دعا رهبر ما نبودند، بلکه آنان بهترین راه رسیدن به خدا بودند و راه رسیدن به خدا از میان مردم میگذرد. عبادت خدا از خدمت به مردم جدا نیست. ایمان به خدا و توجه به مشکلات محرومان از یکدیگر جدا نمیشوند. اینکه گفتار و آمال و خواستههای خود را در راه مسئولیت خود بهکار گیریم، کافی نیست، بلکه باید در افکار و نظرهای خود، به خویشتن توجه کنیم.
وقتی به خود میاندیشیم، درمییابیم که در میان لبنانیان و در جمع ساکنان منطقه، ما بیش از همه در معرض خطر قرار داریم. بیتردید اوضاع کنونی خطرهایی در بر دارد و ما میدانیم خطری که اکنون لبنان را تهدید میکند، مسئله جنوب است. چنانکه گفتیم، اگر لبنانیان با هم به توافق نرسند و اگر رهبران مخلص جهان عرب با یکدیگر به تفاهم نرسند، هزینه حل مشکلات منطقه را لبنان میپردازد، و منظور ما آن است که این خطر جنوب را تهدید میکند. ما خطرها و رنجهای جنوب را میشناسیم. از تجاوز دشمن به جنوب آگاهیم. میدانیم که اسرائیل همهروزه با ابزارهای مختلف به جنوب تعدی میکند. ما از تهدیدات و توطئههایی باخبریم که بر ضد جنوب تدارک دیده شده است. البته، چهبسا مجریان این توطئهها خودشان هم به انجامدادن آن راضی نباشند. اما اگر انسان هوشیار نباشد، ناخواسته به ابزاری برای اجرای توطئه تبدیل میشود.
ما با آگاهی و توجه قادر خواهیم بود که در اوضاع کنونی، در دام توطئهای که دشمن ترتیب داده، گرفتار نشویم. شنیدهایم که تلاشهایی برای واگذاری جنوب لبنان به غیرلبنانیها در حال اجراست. مسئولان لبنانی با این امر مخالفند و علت مخالفت آنها نیز واضح است، زیرا اسرائیل در صدد است که همین وطن محدود و کنترلشده فلسطینیان، یعنی کرانه باختری و نوار غزه، را هم محدودتر کند و اجازه ندهد که اهالی این منطقه به وطن خود وارد شوند. از این رو، مراکز نظامی و انتظامی را تقویت میکند تا از ورود دشمنان اسرائیل به کرانه باختری و نوار غزه جلوگیری کند.
تغییر نمیکند. ظلم و ستم همواره زشت و ناپسند است و هیچوقت نمیتوان گفت که ظلم، خوب و پسندیده است. حق نیز همواره نیکوست، زیرا خداوند، آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست، به حق آفریده است. اما بحث ما بر سر ابزار و وسیله است. در حال حاضر، نمیتوان گفت که روش رسیدن به حق و دفع ظلم استفاده از سلاح است. بهکارگیری سلاح در داخل لبنان، صددرصد به نفع اسرائیل است. هر گلولهای که در لبنان شلیک شود، گویی از سوی اسرائیل به پیکره لبنان اصابت کرده است. مگر نه اینکه اکنون ما نیز در همان وضعیتی بهسر میبریم که امام زینالعابدین(ع) در آن قرار داشت؟ ایشان از روش دعا و تضرع به درگاه خداوند و اعتراض آرام و نرم در مقابله با باطل استفاده کرد؛ اعتراضی که با وحدت ملی منافات نداشته باشد، زیرا وحدت ملی، منافع ملی و وفاق ملی تنها راهی است که این رخنهها و شکافها را از بین میبرد. هر رخنهای که پدید آید، به ما و دیگران و به میهن ضرر میرساند.
بگذارید با صراحت اعلام کنم که از امروز به بعد، هر روز که بدون وفاق ملی و بدون حل مشکلات و دشواریها و رفع آثار بهجامانده از آن وقایع ناگوار بگذرد، گویی یک روز از عمر میهن و از عمر هموطنان بیهوده سپری شده است، زیرا تندبادهایی از جهان در این منطقه وزیدن گرفته است؛ زیرا قدرتهای بزرگ بازیگرداناند و ما نمیتوانیم بیش از آنچه تا کنون از وطن و از جسم و جان و اموال خویش دادهایم، برای بازی بزرگان هزینه کنیم. ما بیدلیل وارد این بازی شدیم. به حمدالله دوران رنج و محنت سپری شد و امروز ما به مرحله جدیدی گام نهادهایم. مرحله از بین بردن شکافها و رخنهها؛ و اکنون در این مسجد مقدس خطاب به شما و همه کسانی که در سراسر جهان صدای مرا میشنوند، اعلام میکنم که هر نوع اختلاف، تفرقه یا مشکلی که در پیکره لبنان باقی بماند، خدای ناکرده دشمن از آن سوءاستفاده خواهد کرد. اگر ما به وضعیت دشواری که میهن در آن بهسر میبرد، توجه نکنیم و ندانیم که چگونه باید رفتار کنیم، آن وقت، خدای ناکرده، خطر نابودی و زوال میهن وجود خواهد داشت، زیرا این سناریو و این توطئه و این طرح باید در منطقه اجرا شود. پس اگر احساس کنند که راه عملیکردن این نقشه آن است که تکهای از لبنان را جدا کنند، از این کار ابایی ندارند؛ اگر احساس کنند که راه اصلاح امور آن است که عدهای را در لبنان بکشند، خودداری نمیکنند؛ اگر احساس کنند که تضعیف سوریه، مثلاً از طریق ایجاد بحران در لبنان ممکن است، دشمن از این کار ابایی ندارد؛ اگر بفهمند که مشکل فلسطینیان جز با جداکردن بخشی از لبنان حلشدنی نیست، قدرتهای بزرگ و دشمنان بزرگ از این کار ابایی ندارند، هرچند این امر برخلاف مصلحت ما و فلسطینیان و دیگران باشد. پس در این اوضاع باید متحد باشیم. باید اختلافات را به زمان دیگری موکول کنیم. باید روش اعتراض و درخواست را تغییر دهیم. باید فضای همدلی و وفاق ملی پدید آوریم. باید در برابر دوست و دشمن و در برابر یاران و دوستان و در مقابل نیروهای کوچک و بزرگ جهانی و نیروهای سیاسی حاضر در منطقه، وحدت کلمه داشته باشیم و به عقیده من، نظر اندیشمندان و مسئولان بلندپایه کشور نیز همین است.
ما با الهام از ویژگیهای روز جمعه و با اقتباس از سیره امام سجاد(ع) و در این مسجد که دو سال پیش در آن اعتصاب غذا کردیم، باید به یاد آوریم
موضوع: خطبه نماز جمعه- با طرح اسکان دائم فلسطینیان در خارج از فلسطین مخالفیم.
مکان و تاریخ: بیروت، مجتمع آموزشی عاملیه، مسجد الصفا، 6/1/1978
مناسبت: سالروز وفات امام سجاد علیبنالحسین(ع)
منابع: آرشیو مجلس اعلای شیعیان؛ روزنامه النهار، 7/1/1978؛ روزنامه الأنوار، 7/1/1978
امام صدر در ابتدای خطبه ها با اشاره به تقارن سالروز شهادت امام علی بن الحسین (ع)با روز جمعه، درس هایی را که از زندگی امام سجاد می توان آموخت و تناسب آن ها را با اوضاع لبنان، پس از نبرد خونین داخلی، یادآور شد. متن خطبه امام بدین شرح است:
تقارن این جمعه با وفات امام سجاد(ع)، امروز را به سرآغاز فصلی نو از زندگی و مسئولیتپذیری مؤمنان و تمامی لبنانیان تبدیل کرده است؛ فصلی که ویژگی آن توجه به رویکرد خاص امام زینالعابدین(ع) در سراسر زندگی خود پس از واقعه کربلاست. امام سجاد(ع) در دو عرصه عبادت میکرد: یکی عبادت خداوند در محراب مسجد و دیگری عبادت در محراب جامعه و در خدمت به محرومان. امام سجاد هنگامی که در مدینه انقلاب مردمی برپا شد، با جان خود از زنان و کودکان مدینه حمایت کرد و آنها را به سلامت از مدینه بیرون برد.
امام سجاد(ع) از اهدافی که امام حسین(ع) به سبب آن شهید شده بود، عقبنشینی نکرد، بلکه ابزار دیگری را که با آن مرحله تناسب داشت، برای تحقق همان هدف به کار گرفت. این ابزار عبارت بود از روشهای معنوی و تربیتی و برخورد والای معنوی با مردم با استفاده از شیوههای آرام و مسالمتآمیز و تأثیرگذار. از این رو، گریه امام سجاد نوعی اعتراض بود و دعاهایی که از ایشان برجا مانده، مجموعهای از معارف و دستورالعملهای اخلاقی و اجتماعی است. بهطور خلاصه، باید گفت که امام سجاد(ع)، جهاد و مبارزه امام حسین(ع) و پدران بزرگوارش را به روش مسالمتآمیز ادامه داد.
ای برادران مؤمن، کربلای لبنان را در سالهای 1975 و 1976 به یاد آورید. آن سالها زمان رنج و محنت خونبار لبنان بود. اکنون ما در مرحله پس از آن محنت زندگی میکنیم. در لبنانِ پس از محنت و درگیریها، باید رفتارمان را با شیوه امام سجاد(ع) تطبیق دهیم. احساس میکنیم که بحران و تشنج برای ما زیانبار است. استفاده از سلاح برای میهن ضرر دارد. میدانید چرا؟ زیرا میهن دیگر طاقت آن وقایع را ندارد؛ زیرا بازی بزرگان و بازی بینالملل در حال شکلگیری است. از هر رخنه کوچک و بزرگی که در پیکره وطن پدید آید، گردبادهایی وزیدن میگیرد که نه برای میهن سودی دارد و نه به نفع مردم است. هر لرزهای که در پیکره وطن پدید آید، دیگران از آن بهره میبرند و دشمنان از آن استفاده میکنند. بحران، انتقامجویی، استفاده از روشهای تند و خشن، جنگ و سلاح، هیچیک در حال حاضر به نفع ما نیست.
امروز رویکرد ما در تغییر روشهاست، اما هدف
کرده است که «اکنون لبنان یکی از دشوارترین مراحل را میگذراند و اتحاد میان اسرائیل و نیروهای کتائب لبنان، تلآویو را به نیروی سیاسی و نظامی در داخل لبنان مبدل ساخته است. اسرائیل اکنون خود را حامی اقلیتهای موجود در جهان عرب وانمود میکند و خطر اصلی در همین مسئله نهفته است.»
امام در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد که «برای برخورد با جبهه لبنان، راهی جز خشونت باقی نمانده است، زیرا آشکار شده که این جبهه نمیخواهد حاکمیت قانونی کشور را بپذیرد.»
امام صدر با اشاره به توطئهها و تلاشهای انجامشده برای ایجاد تفرقه میان شیعیان لبنان و دورکردن آنان از فلسطین و سوریه، تصریح کرد: «نیروهای بازدارنده عربی نقش تاریخی خود را در لبنان ایفا میکنند و حکومتهای عربی نیز باید پیش از آنکه فرصت از دست برود، مسئولیت خود را ادا کنند.»
آقای احمد شحاته گفتوگوهایی با امام صدر انجام داد. تلویزیون لیبی یکی از این جلسات را فیلمبرداری و با امام گفتوگو کرد، ولی این فیلم پخش نشد. همچنین، گفتوگوی امام با رادیو الوطن العربی در لیبی درباره مسائل کنونی لبنان و جهان عرب نیز پخش نشد.
امام صدر در گفتوگو با خبرنگار روزنامه کویتی النهضة در محل هتل الشاطئ در طرابلس پایتخت لیبی، درباره اوضاع جاری لبنان مطالبی را بیان کردند که در بخشهایی از آن چنین آمده است:
- ما همواره و برای همیشه با نبرد مسلحانه فلسطینیان موافق بودهایم و در کنار مقاومت فلسطین در یک سنگر خواهیم بود.
- اسرائیل دخالت خود را در لبنان آشکار ساخته و از نیتهای خصمانه خود در قبال جهان عرب و خاورمیانه پرده برداشته است.
- جنبش أمل در جلوگیری از صهیونیستیشدن مناطق مرزی جنوب لبنان سهم عمدهای داشته است.
شنیدهام. شیعیان نیز هنوز اقدامات خصمانه اسرائیل از سال 1948 میلادی تا امروز را فراموش نکردهاند. در هر خانهای از شیعیان بهسبب تجاوزهای اسرائیل و مزدوران آن، عزا برپاست. برای شیعیان همین کافی است که مناخیم بگین دست از تجاوزها و طمعورزیهایش بردارد تا لبنان و شیعیان راحت شوند. من با توجه به موقعیت قانونی و مردمی خود و در مقام نماینده شیعیان، سکوت در این مسئله را برنمیتابم و تأکید میکنم که تنها حمایتی که میتواند از شیعیان و دیگر لبنانیان صورت گیرد، حمایت دولتشان است و اسرائیل دشمنی طمعکار است و مراجع بزرگ ما چندین فتوا درباره تحریم تعامل با اسرائیل صادر کردهاند.»
امام صدر دیروز در پایان سفر دو روزه به دمشق، وارد بیروت شد. وی در این سفر با تنی چند از مسئولان سوری دیدار و گفتوگو کرد.
الف. امام صدر دیروز در پاسخ به دعوت رسمی رژیم لیبی برای دیدار با معمر قذافی، رئیسجمهور این کشور، بیروت را به مقصد طرابلس پایتخت لیبی ترک کرد. دقایقی پیش از ترک بیروت، امام صدر در دیداری ویژه با اعضای دفتر سیاسی جنبش أمل، اهداف خود را از سفر به لیبی تشریح کرد. مهمترین این اهداف عبارتاند از:
1. تبیین ماهیت حقیقی اندیشه تشیع و دعوت مصرانه به اتحاد امت اسلام؛
2. تشریح مواضع شیعیان در طول تاریخ و در زمان کنونی در قبال مسائل مهم جهان اسلام و در رأس آنها قضیه فلسطین و روابط مستحکم با انقلاب فلسطین؛
3. رفع ابهامات و سوءفهمهای موجود درباره جنبش أمل و رهبری آن که در اثر جنگ تبلیغاتی گسترده در ذهن مسئولان لیبی شکل گرفته است؛
4. هماهنگی میان کشورهای جبهه پایداری و تمامی طرفهای مبارزه و نیروهای ملیگرا که از لحاظ فکری و مواضع ملی، با جنبش اتفاقنظر دارند.
پیش از این، کاردار لیبی در لبنان با حضور در محل موقت مجلس اعلای شیعیان در منطقه خلده، دعوت رسمی سفر به لیبی را تقدیم امام کرده بود. زمان این سفر ابتدا در روزهای 19 یا 21 اوت تعیین شده بود که به سبب مشغله کاری امام، 25 اوت برای آغاز سفر درنظر گرفته شد.
در این سفر، شیخ محمد یعقوب و عباس بدرالدین، صاحب امتیاز و مدیرمسئول خبرگزاری لبنان، امام صدر را همراهی میکنند.
در مراسم بدرقه امام، کاردار سفارت لیبی، محمود بنکوره نیز حضور داشت و در فرودگاه طرابلس غربی نیز آقای احمد شحاته، رئیس دفتر روابط خارجی در کنگره مردمی لیبی، به نیابت از مسئولان لیبی از امام استقبال کرد.
ب. خبرگزاری قطر بخشهایی از مصاحبه امام با روزنامه کویتی الرأیالعام را منتشر کرد که به گفته این روزنامه اندکی پیش از عزیمت امام به لیبی صورت گرفته است. امام در این مصاحبه تصریح
حمایت آنان را نمیپذیرند. برداشت من آن است که مسیحیان هم با این ادعا مخالفاند و به نظر میرسد که این گفته، زمینهسازی برای توطئهای دیگر بر ضد لبنان است. در واقع، با وجود آنکه مرزها از سال 1948 تا 1975 میلادی به حال خود رها شده بود، هیچ نوع همکاری و تعاملی با اسرائیل صورت نگرفت و زمانی هم که اسرائیل به خاک لبنان تجاوز کرد و دروازه دوستی (الجدار الطیب) را ایجاد کرد، هیچیک از شیعیان با آنان همکاری نکردند و به عضویت ارتش آنان درنیامدند. مثالهایی از این دست فراوان است و موضع اصولی ما همچنان مثل گذشته خواهد بود. جناب رئیسجمهور خود نیز به خوبی از این حقیقت آگاه بودند. من نیز تأکید کردم که شیعیان و دیگر فرقههای لبنان، فقط حمایت دولت مشروع و قانونی لبنان را میخواهند و از حمایت دیگران احساس بینیازی میکنند، بهویژه حمایت دشمن که در واقع نوعی ذلت و خواری دیگر است. در دیدار با رئیسجمهور اوضاع کلی کشور را نیز بررسی کردیم و امیدواریم که نیروها و نخبگان لبنانی در هنگام دشواری و محنت، بار دیگر با هم متحد و یکپارچه شوند و با اراده ملی متحد، بحران را حل و فصل کنند.»
امام صدر در پاسخ به پرسشی درباره «وجود راهکار یا اندیشهای سیاسی مبنی بر لزوم ایجاد فضای باز سیاسی برای رسیدن به ثبات و امنیت»، تصریح کرد: «طبعاً، عقیده جناب رئیسجمهور چنین است و ایشان در این راه تمام تلاش خود را به کار گرفتهاند و امیدواریم موفق شوند.»
امام صدر به پرسش دیگری مبنی بر اینکه «آیا این راهکار سیاسی بهزودی اعلام خواهد شد، یا اینکه هنوز در مرحله آمادهسازی و بررسی قرار دارد،» چنین پاسخ داد: «این راهکار سیاسی -هرچند اسامی متعددی برای آن ذکر شود- در واقع یکی بیش نیست و آن عبارت است از اتحادی ملی با تکیه بر اصول و مبانی کلی وحدت لبنان و نفی همکاری با اسرائیل و تأمین امنیت ملی به دست دولت و خودداری از ایجاد مناطق نفوذ حزبی و گروهی و نیز توجه به مسئله عدالت اجتماعی و ساختار اداری.»
امام به پرسشی با این مضمون که «آیا به نظر شما رئیسجمهور اطمینان دارند که دوره آرامش و آتشبس فعلی طولانی خواهد بود؟» چنین پاسخ داد: «رئیسجمهور تلاش میکند که این دوره ثبات و آرامش طولانی شود، زیرا اگر باز هم درگیری و جنگ داخلی آغاز شود، حلوفصل مسائل ممکن نخواهد بود. اما در فضای آرام و باثبات میتوانیم راهکارهای سیاسی را به نتیجه برسانیم.»
ج. عصرگاهان امام صدر به همراه آقای حسین الحسینی (نماینده) به دیدار نخستوزیر، سلیم الحص، رفت و در جلسهای که یکساعتونیم به طول انجامید، با وی گفتوگو کرد. امام صدر هنگام خروج گفت: «پس از اظهارات خطرناک نخستوزیر اسرائیل درباره حمایت از شیعیان و مارونیان در لبنان، غصه و نگرانی تازهای به نگرانیهای موجود افزوده شده، چراکه این امر در وضعیت کنونی نگرانکننده است. اسرائیل از زمان شکلگیری خود از هیچ فرصتی برای از میان برداشتن مسیحیان و مارونیان در داخل اسرائیل فروگذار نکرده است. من این را از پاتریارک خریش و روزنامههای جهانی
در تاریخ 20/8/1978، امام صدر به کاردار لیبی اطلاع داد که مایل است سفر خود را به این کشور از تاریخ 25/8/1978 آغاز کند و ناگزیر است برای رسیدگی به همسر بیمارش که در فرانسه در حال درمان است، قبل از تاریخ 1/9/1978 لیبی را ترک کند و برای پیگیری مسائلی بسیار مهم، به لبنان بازگردد. او نام اعضای هیئت همراه خود را نیز به وی اطلاع داد.
الف. مقاله مهمی در روزنامه فرانسوی لوموند درباره اوضاع ایران به قلم امام صدر منتشر شد. با اوجگیری انقلاب مردم ایران، تحولات این کشور توجه ویژه ایشان را جلب کرده است.
ب. امام صدر در دیدار یکساعته با رئیسجمهور، الیاس سرکیس، که در محل کاخ ریاستجمهوری صورت گرفت، درباره اوضاع و تحولات اخیر جنوب، تحولات کشور و تلاشهای صورتگرفته برای تحقق ثبات سیاسی که موجب استمرار ثبات امنیتی موجود خواهد شد، گفتوگو کرد. امام پس از این دیدار، در گفتوگویی تصریح کرد: «حقیقت آن است که اینجانب هر از چندگاه به دیدار جناب رئیسجمهور مفتخر میشوم و هدف از این دیدارها، اطلاع از اوضاع جاری و آگاهکردن جناب رئیسجمهور از اقدامات و امکانات ماست. اما دیدار امروز ما در اوضاع و احوال ویژهای برگزار شد، زیرا مناخیم بگین، نخستوزیر اسرائیل، در اظهارات خود گفته است که اسرائیل از مسیحیان و شیعیان جنوب لبنان حمایت میکند و اینجانب به نمایندگی از شیعیان به نزد جناب رئیسجمهور آمدم تا تأکید کنم که ما هیچگونه حمایتی را نمیپذیریم. آنچه ما را حمایت میکند، مشروعیت و حاکمیت لبنان است که میخواهیم در اوج قدرت و صلابت باشد و بتواند همه مسائل و مشکلات و رنجها را در تمام مناطق از میان بردارد. اما درمورد اسرائیل بهیاد داریم که از سال 1948 میلادی، این رژیم با اشغال نُه روستای جبلعامل، از جمله هونین، صلحا و تربیخا، اهالی این مناطق را آواره کرد و پس از آن کشتار حولا را به راه انداخت و زندگی را در جنوب بهطور کامل مختل کرد. علاوه بر آن، اسرائیل مانع اقدام دولت لبنان در اِعمال حق قانونی خود در احداث سد لیطانی شد و بارها به بهانه حضور مقاومت فلسطین در لبنان، به خاک لبنان تجاوز کرد و این تجاوزات به کوچ دستهجمعی آوارگان و تشکیل کمربند فقر در حومه بیروت منجر شد. پس از آن نوبت به حمله همهجانبه اسرائیل رسید و ارتش این کشور با استفاده از جنگندههای اف 16 و بمبهای خوشهای، موجب کشتهشدن هزار تن از شیعیان جنوب و تخریب 700 خانه و آوارهشدن 170 هزار نفر به سوی بیروت شد. علاوه بر اینها، اسرائیل از عوامل اصلی در چندگانگی میان ملت لبنان و تقسیم میهن لبنانیان، چه شیعه و چه غیرشیعه، بوده است. اکنون هم نخستوزیر اسرائیل ادعای حمایت از شیعیان را مطرح میکند. من در جایگاه نماینده شیعیان، این حمایت را رد میکنم و آن را تجاوز دیگری به شیعیان میدانم و معتقدم که هیچیک از مسیحیان لبنان هم
ارتش به جنوب بررسی شد و امام صدر و مجید ارسلان بر لزوم یکپارچگی همه نیروها و بهکارگیری تمام تلاشها برای بازگرداندن حاکمیت مشروع دولت به جنوب و دفع خطرهای داخلی و خارجی از این منطقه تأکید کردند.
امام صدر در تماس تلفنی با رشید الصلح، نخستوزیر سابق، ممکن نبودن برگزاری نشست صوفر را که قرار بود با حضور تنی چند از شخصیتهای سیاسی و پارلمانی برگزار شود، به وی اطلاع داد. گفته میشود که این نشست بهمنظور هماهنگیهای جدید و برگزاری اجلاسی فراگیرتر و با اهداف مشخصتر، به تعویق افتاده است.
الف. امام صدر در سخنانی اظهار داشت: «موضوع اعزام ارتش به جنوب، اکنون به مسئلهای بنیادین تبدیل شده و سنگ بنای تمامی مسائل اساسی کشور است. حاکمیت، وحدت میهن و شهروندان، حضور دولت در جنوب، همراهی و رسیدن به راهحل نهایی و حتی حفظ میهن، از مهمترین دستاوردهای اعزام ارتش به جنوب خواهد بود. معیار و میزان ملیگرایی واقعی در نزد تمامی افراد، احزاب و گروهها، میزان پایبندی و حمایت آنان از این مسئله است، نه شعارها و تبلیغات و برنامههای رسانهای که سراسر جهان را پر کرده است.» امام در بخش دیگری از سخنان خود تصریح کرد: «در جنوب شاهدیم که همه مردم برای استقبال از فرزندان پاک میهن آغوش گشودهاند و در راه خدمت به آنان جان و مال و توان خود را دریغ نخواهند کرد. آنان چشم به راهاند که این اقدام ناتمام نماند و بارقه امید که نشانه رهایی و نجات میهن است، خاموش نشود. اکنون تاریخ چشم به راه است که موضع رهبران را بنگرد و در پرتو آن، سرنوشت را دریابد و راه را انتخاب کند.»
امام صدر که عازم جنوب کشور شده بود، در ادامه، به دمشق رفت و در دیدار با عبدالحلیم خدام، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه سوریه، و احمد اسکندر احمد، وزیر اطلاعرسانی این کشور، درباره اوضاع لبنان گفتوگو کرد.
ب. به منظور احداث بیمارستان بزرگ شیعیان (الزهراء) در بیروت، امام موسی صدر با ارسال نامههایی به تنی چند از فعالان اقتصادی، به آنان مأموریت داد که ضمن مذاکره با شرکتهای اعتباری و سرمایهگذاری، بهترین پیشنهادهای ارائهشده را با ضمانت املاک شیعیان بررسی کنند.
تلاشهای امام صدر برای ایجاد آشتی میان صائب سلام و حکومت سوریه به منظور تشکیل «جبهه فراگیر ملی» ادامه دارد. امام پیش از این در سفر به پایتخت سوریه، باب گفتوگو را در این زمینه با حافظ اسد گشوده بود. حافظ اسد در آن دیدار در پاسخ به امام گفت: «هر زمان که جناب صائب سلام مایل به سفر به سوریه باشند، دروازههای دمشق به روی ایشان گشوده خواهد بود.»
کردند و تصمیم آیتالله شیرازی مبنی بر بررسی امکان حفر چندین حلقه چاه را در جنوب به اطلاع امام رساندند. این هیئت در ادامه ضمن بررسی اوضاع مناطق جنگزده و بازدید از محلهای اسکان آوارگان، گزارش مبسوطی از وضع جنوب را به اطلاع آیتالله شیرازی خواهد رساند. اعضای هیئت اعزامی عبارتاند از: آیتالله سید محمدعلی شیرازی، سید محمد حسن، شیخ غلامرضا نمایی، شیخ علی فضل و حاج محمدعلی روحانی.
ج. منابع نزدیک به امام صدر اعلام کردند که در روز دوشنبه آینده، نشستی با حضور سلیمان فرنجیه، رئیسجمهور سابق، امام صدر و رؤسای پارلمان و کابینه سابق، عادل عسیران، عبدالله الیافی، رشید کرامی، رشید الصلح و همچنین، مجید ارسلان، ولید جنبلاط، نسیم مجدلانی و دو نماینده پارلمان، ژوزف سکاف و فؤاد غصن، و تنی چند از شخصیتهای سیاسی و پارلمانی در منطقه صوفر برگزار خواهد شد. به گفته این منابع، حاضران در این نشست تصمیماتی مبنی بر لزوم اعلام حمایت از حاکمیت مشروع دولت و حفظ وحدت ملت و نهادها و تمامیت ارضی لبنان اتخاذ خواهند کرد. در این خصوص، بعدازظهر دیروز شیخ محمد یعقوب به نمایندگی از امام صدر به اتفاق دکتر علی الحسن، با ولید جنبلاط، رئیس حزب ترقیخواه سوسیالیست، به مدت 45 دقیقه دیدار کردند. شیخ محمد یعقوب در این دیدار پیشنهادهای امام صدر درخصوص برپایی نشست مذکور را به اطلاع جنبلاط رساند. شیخ یعقوب به جنبلاط اطلاع داد که یکی از پیشنهادهای مطرحشده در این زمینه، دیدار با تنی چند از رهبران جناحها با هدف ایجاد جبهه یا تشکلی سیاسی با حضور نیروهای مخالف تجزیه کشور بوده است. جنبلاط ضمن استقبال از این پیشنهاد، اظهار امیدواری کرد که این اقدامات شتابزده نباشد.
الف. در مراسمی که مدرسه آیتالله خویی و مدرسه فرهنگی و فنیحرفهای الزهراء در مدینةالزهراء برگزار کردند، امام صدر در سخنانی تصریح کرد: «اکنون در اوضاعی بهسر میبریم که به عقیده ما از مراحل پیشین و حتی از جنگ دوساله داخلی دشوارتر است. در گذشته، جان و مال و خانههای ما تهدید میشد، اما اکنون بخشی از سرزمین و کیان و کرامت و تاریخ و هویت ما در معرض تهدید و بدنامی قرار دارد. بارها گفتهایم و باز هم تکرار میکنیم که تنها راهحل مشکل لبنان، استقرار حاکمیت مشروع دولت است و این مهم محقق نخواهد شد، مگر آنکه دولتهای کوچک از بین بروند.»
ب. امام صدر دیروز در منزل مجید ارسلان واقع در منطقه خلده با وی دیدار و درباره راهحلهای مطرحشده تبادلنظر کرد. به گفته منابع آگاه، امام صدر و جناب مجید ارسلان بر «لزوم حمایت از حاکمیت دولت و کمک به گسترش عرصه حضور دولت و تحکیم پایههای مشروعیت آن و نیز جلوگیری از هرگونه تعدی و تجاوز، از سوی هر یک از جناحها، تأکید کردند. در این دیدار موضوع اعزام