13/4/1971

ب. امام صدر تاکنون 22 سخنرانی و مصاحبه در قاهره انجام داده است که ازجمله آخرین آن‌ها مصاحبه با روزنام? اخبار الیوم و سخنرانی در انجمن جوانان مسلمان و همچنین دانشکد? دختران در دانشگاه عین شمس است. مهم‌ترین سخنرانی امام در این مدت، سخنرانی در نشست مجمع پژوهش‌های اسلامی بود. امام در این سخنرانی، دو پیشنهاد در زمین? جهاد و وحدت و یک‌پارچه سازی شعایر دینی مسلمانان مطرح کرد.

ج. مجل? روز الیوسف گفت‌وگویی با امام موسی صدر انجام داد. در این گفت‌وگو موضوعات گوناگونی ازجمله صهیونیسم و مباحث اقتصادی مطرح شد. در بخشی از این گفت‌وگو آمده است:

رهبران مسلمان چگونه می توانند در ایستادن در برابر حرکت ضد دینی و ضد انسانی صهیونیسم نقش فعالی داشته باشند؟

مطالعه‌ای گذرا در مورد شکل‌گیری و رشد صهیونیسم و موفقیت آن در تشکیل اسرائیل و نیز استمرار تجاوزهای آن بر ضد انسانیت و ارزش‌ها و ادیان، نشان می‌دهد که صهیونیسم تنها آرزوهایی محض یا طمع‌ورزی‌های دوستانه یا تشکیلاتی ساختاری نیست، بلکه صهیونیسم بر پایه‌هایی ایدئولوژیک استوار است که با نگرش فرد صهیونیست به جهان و زندگی و فرزندان اسرائیل در ارتباط است و در مرحل? بعد، بر سازمان‌دهی دقیقی استوار است که ازجمله آن، چگونگی بسیج عمومی یهودیان جهان و مشارکت دادن توانایی‌های مادی و فکری و رسانه‌ای و نظامی و سیاسی آنان است.

صهیونیسم برپای? اندیشه و عاطفه و جنبش و هدف استوار است و مبارزه با آن بدون پشتوان? اندیشه و عاطفه و جنبش و هدف ممکن نیست.

در این میان، وظایف رهبران جوامع اسلامی تفاوتی با وظایف فرد فرد امت ندارد، جز در انداز? امکاناتی که در اختیار دارند.

جمعیت « جوانان مسلمان » در حال تهی? فهرستی از کارشناسان مسلمان در جهان اسلام با تخصص های گوناگون است تا بتوان از آن ها در طرح های توسعه و برای برآوردن نیازهای جهان اسلام در زمین? تخصص های علمی و فنی بهره گرفت. پیشنهاد شما در این زمینه برای رسیدن به بهترین نتیجه چیست؟

این کار از بهترین اقدامات هماهنگ‌ساز است، به‌ویژه آنکه مشارکت در زمین? توسعه، کلید همکاری‌های انسانی است که در این قرن از اهمیت بالایی برخوردار است. امیدوارم این طرح به طور کامل اجرا شود و سرآغاز دوره‌ای نو برای فعالیت‌های گسترد? اسلامی باشد.

دنیای امروز با نظام های اقتصادی متضادی روبه روست. آیا جناب عالی فکر نمی کنید زمان آن فرا رسیده است که نظام های اقتصادی اسلامی ارائه شود؟ ابزارهایی که برای این منظور پیشنهاد می کنید، کدام است؟

این مسئله، نیازمند پژوهشی گسترده است که جمعی از اندیشمندان بزرگ اسلامی آن را به عهده گرفته‌اند و من نیز از آن حمایت می‌کنم. پژوهش‌های متعددی

سربازان و افسران حاضر در جبهه های نبرد در سوئز دیدار کردند و نماز جمعه را در مسجد شهدای این شهر اقامه کردند. پس از نماز، امام صدر در سخنانی گفت: «ما به اینجا نیامده ایم که جهاد و پاسداری را به شما بیاموزیم، زیرا مجاهدان و مرزبانان راستین، شمایید. من فقط می خواهم دیدگاه خودم را دربار? ابعاد این جهاد و عمل مقدس برایتان توضیح دهم. شما فقط به خاطر بازگرداندن سینای اشغال‌شده و فقط برای دفاع از وطن خود مبارزه نمی کنید، بلکه از دیگر کشورهای عربی و سرزمین های اسلامی نیز که دیر یا زود مورد تجاوز قرار خواهند گرفت، دفاع می کنید. شما از کرامت و شرافت عربی دفاع می‌کنید که در اثر توطئ? صهیونیستی - استعماری لکه دار شده است. شما عامل حرکت و پیشرفت اسلام را احیا کردید که همان جهاد است. چندین قرن بر ما گذشت بدون آنکه بجنگیم و در نتیجه، شوکت دینی و کرامت اسلامی خود را از دست دادیم. شما از انسانیت در هرجا که باشد- پاسداری می کنید، زیرا در برابر صهیونیسم ستمگر می‌ایستید و بر او افسار می‌زنید که انسان ها را طبقه بندی کرده و به خود اجازه داده است هم? بشر را در خدمت صهیونیسم بپندارد و خود را قوم برگزید? خداوند بخواند. بنابراین، شما حتی مردم آمریکا را نیز نجات می دهید، هرچند حکومت آمریکا با حمایت از اسرائیل از این حقیقت ناآگاه باشد یا خود را به ناآگاهی بزند. شما مفهوم زندگی را اصلاح کردید؛ به گونه ای که زندگی در خدمت انسان باشد، نه اینکه انسان در خدمت زندگی و مأمور پاسداری از آن باشد و در این راه به هرگونه خواری و فرومایگی دست زند. باید زندگی در خدمت انسان باشد و اگر انسان ببیند زندگی او سودی برای رسالت و هدفش ندارد، آن را به قربانگاه کرامت و شرافت ببرد.

این سخنرانی تأثیر فراوانی بر روی همگان گذاشت تا جایی که عده‌ای از علما و ازجمله دکتر بیصار، دبیرکل مجمع پژوهش‌های اسلامی، به گریه افتادند و افسران و سربازان نیز گرد امام جمع شدند و ضمن ابراز خشنودی و قدردانی، با ایشان دست دادند.

مجمع پژوهش‌های اسلامی در قاهره با ارسال تلگرافی با پیشنهاد امام در زمین? تشکیل کمیته ای از علمای بزرگ اسلام، برای بررسی مسئل? وحدت و یک‌پارچه سازی کارشناسانه و علمی شعایر دینی و اعیاد اسلامی موافقت کرد.

الف. به دعوت محمد بلتاجی، استاندار سوئز، امام صدر دوباره از شهر سوئز بازدید و نماز جمعه را با افسران و سربازان اقامه کرد و پس از آن در سخنانی، دلیری و شجاعت آنان در جبهه های مصر را ستود و در ادامه به موضوع جهاد در اسلام پرداخت و از مسلمانان خواست مصر را یاری کنند تا در جهاد با نیروهای دشمن پیروز شود.

وی گفت: «چنانچه دولت ها [از کمک به جبهه ها] خودداری کنند، بر مسلمانان است که از دو راه در این امر مشارکت کنند: نخست، ثبت‌نام داوطلبان و به‌ویژه کارشناسان امور نظامی در مراکز جهادی؛ دوم، کمک مالی به صندوق جهاد وخریداری اوراق [مشارکت در] جهاد که خزانه داری مصر صادر کرده است.

و ایبادان دیدار کرد و در ملاقات با حاکم آن حاج صلاح امین، نسخه‌ای از قرآن کریم و برخی از صنایع دستی لبنان را به وی هدیه داد.

مجل? لاروو دو لیبان گفت‌وگویی را منتشر کرد که قبلاً با امام موسی صدر دربار? اوضاع جنوب و روند دفاع از آن انجام داده بود. امام در این مصاحبه گفته بود: «ساکنان روستاهای مرزی بعد از ساعت پنج از خانه هایشان بیرون نمی آیند و به سبب ورود پنهانی نیروهای اسرائیلی به این روستاها و ویران کردن خانه ها و کشتن انسان های بی گناه، همواره در ترس و نگرانی به سر می برند.» امام صدر دفاع از جنوب را وظیف? دولت و هم‌وطنان، هر دو، دانست و افزود: هر فرد لبنانی باید در تشویق نیروهای مدافع لبنان و تحرک بخشیدن به آنان نقش داشته باشد تا از این رهگذر مصونیتی جهانی برای لبنان پدید آید و از تجاوزهای اسرائیل جلوگیری شود. امام همچنین خواستار تشکیل مجلسی ملی به ریاست رئیس‌جمهور برای فعالیت در سطح بین المللی شد و از مسئولان و هم‌وطنان خواست تا از روستاهای مرزی بیشتر بازدید کنند و بکوشند تا جامعه از مرحل? تسلیم بیرون آید و به مرحل? پویایی و تحرّک برسد.

امام صدر از نیجریه به قاهره رفت تا در جلسات ششمین نشست مجمع پژوهش‌های علمی‌ـ اسلامی شرکت کند. امام صدر عضو دائم هیئت عالی این مجمع است. در این نشست، که در حد فاصل اواخر مارس و نیم? نخست آوریل در قاهره برگزار می شود، 120 عالم از 45 کشور حضور دارند.

اعضای مجمع پژوهش‌های اسلامی، ازجمله امام موسی صدر، از کارخانه‌های شرکت ریسندگی و بافندگی مصر در حلوان بازدید کردند.

الف. امام موسی صدر در همایش علمای اسلام که دیروز در قاهره برگزار شد، در سخنانی تأکید کرد: اسلام مجموعه ای از عقیده، فرهنگ، احکام و اخلاق است که انسان را از شرک بازمی دارد و به عمل صالح وامی دارد و به نیروها و توانایی های جامعه انسجام و یک‌پارچگی می بخشد. موضوع سخنرانی امام صدر عبارت بود از «رعایة الإسلام للقیم و المعانی الإنسانیة».

ب. امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان، با آقای محمد توفیق عویضه، دبیرکل مجلس اعلای امور اسلامی، دیدار کرد و با او دربار? تقویت همکاری میان دو مجلس در زمینه های گوناگون گفت‌وگو کرد.

شرکت کنندگان در همایش علمای اسلام، دیروز با

برگشت و پادشاه پذیرفت. پس از آنکه امام صدر در آن مراسم سخنرانی کرد، پادشاه بلافاصله پس از پایان سخنرانی از جای خود برخاست و نزد امام صدر رفت، در حالی که در پروتوکول تصریح شده بود که این سخنران است که پس از ایراد سخنرانی نزد پادشاه می‌رود تا با او سلام کند. این، نخستین و تنها باری بود که پادشاه پروتوکول را نقض می‌کرد، زیرا مجذوب امام صدر شده بود.

امام صدر و هیئت همراه ایشان در مراسم استقبالی که ملک حسن دوم در کاخ پادشاهی در فاس به مناسبت عید ملی برپا کرده بود، حضور یافت. امام صدر همچنین در ضیافت شامی شرکت کرد که برادر پادشاه به افتخار ایشان در قصر خود ترتیب داده بود. در این مراسم که مقامات بلندپایه حضور داشتند دربار? روابط خوب و دوستانه ای که لبنان و مراکش را به یکدیگر پیوند می دهد، صحبت شد. امام در ضیافت دیگری نیز با عالمان اسلامی دیدار کرد. همچنین امام صدر و هیئت همراه از دانشگاه قرویین بازدید کرد و در دانشکد? شریعت در موضوع تفسیر قرآن به سخنرانی پرداخت. پیش از سخنرانی امام، خانم دکتر بنت الشاطی، استاد مطالعات و پژوهش های اسلامی دانشکده، در سخنانی تصریح کرد امام صدر، پیشوای او نیز هست.

الف. امام صدر در مصاحبه ای اختصاصی با «خبرگزاری مراکش عربی» اظهار داشت: هدف از این سفر، دیدار از کشور برادر، مراکش، برای آگاهی از وضعیت شیعیان و همچنین بررسی مشکل بزرگ فلسطین است، که لبنان و مراکش و دیگر کشورهای عربی با آن روبه‌رویند.

ب. امام صدر پس از آنکه دو هفته در مراکش میهمان ملک حسن دوم بود، این کشور را به مقصد نیجریه ترک کرد و در فرودگاه بین المللی لاگوس از سوی دو نمایند? آقای گوون، رئیس‌جمهور، و همچنین ژنرال حسن (کتسینا)، فرمانده ارتش،امام جماعت شهر لاگوس، رؤسای انجمن های اسلامی و نیز لبنانی‌های مقیم این کشور مورد استقبال قرار گرفت.

امام صدر با آقای گوون، رئیس‌جمهور نیجریه دیدار کرد. او همچنین در دیدار با فرمانده ارتش و حاکم شهر لاگوس، با آن‌ها دربار? روابط میان لبنان و نیجریه و پیوندهای استواری که ملت نیجریه را به ملت لبنان نزدیک می‌کند و نیز نقش لبنانیان مقیم نیجریه، گفت‌وگو کرد.

سفیر لبنان نیز به افتخار حضور امام میهمانی عصرانه ترتیب داد که سفیران کشورهای عربی و برخی از مسئولان بلندپای? نیجریه در آن حضور داشتند. امام صدر در این مراسم دربار? ضرورت همکاری میان مهاجران لبنانی و آفریقاییان و سفیران عرب سخن گفت.

مهاجران لبنانی نیز به افتخار امام ضیافت شامی ترتیب دادند. امام با مهاجران لبنانی در دو شهر کانو

و آرزو می کردم که بتوانم آنان را زیارت کنم. ازاین رو، این فرصت را برای دیدار با آنان غنیمت می شمارم تا جویای احوال آنان شوم و برای آینده شان آرزوی موفقیت کنم. در پایان سفر نیز در جلسات سالان? مجمع پژوهش‌های اسلامی که در قاهره برگزار می شود، شرکت خواهم کرد.»

امام صدر در پاسخ به این سؤال که آیا در این سفر حامل پیام ویژه ای از سوی رئیس‌جمهور، سلیمان فرنجیه، است، گفت: «آقای فرنجیه برای خدمت به لبنان و مسائل جهان عرب، هیچ فرصتی را از دست نمی دهد. ایشان در دیدار خداحافظی، از من خواست تا سلام و درود برادران? او را به ملک حسن برسانم و برای کشور دوست و برادر، مراکش، آرزوی پیشرفت و موفقیت کرد. ایشان همچنین مرا موظف کرد گزارشی از اوضاع لبنان و رویکرد مثبت این کشور به جهان عرب ارائه کنم و ان شاءالله من این خواست? ایشان را انجام خواهم داد.»

امام صدر به این نکته نیز اشاره کرد که سفر او نزدیک به یک ماه به طول خواهد انجامید.

ب. سفیر لبنان در مراکش، آقای سعید السعد که امام صدر را در سفر به مراکش همراهی می‌کرد، نقل کرده است: «ملک حسن دوم دوست‌های خیلی نزدیک نداشت و هرکس به مراکش دعوت می‌شد، به او بسیار توجه می‌کرد و در رأس آن‌ها سیّد موسی صدر بود. سال 1977 او مرا موظف کرد که با همکاری رایزن امور عربی، احمد بن سوده، میان شاه ایران و امام موسی صدر میانجیگری کنم. وی از من خواست با امام موسی صدر که در جهان اسلام و به‌ویژه جهان تشیع نفوذ داشت، تماس بگیرم تا با شاه ایران که دوست ملک حسن بود دیدار کند. او با این کار می‌خواست از دوست خود حمایت کند، چراکه ناآرامی‌ها در ایران افزایش یافته بود.

من با امام صدر تماس گرفتم، ولی او سخن گفتن در این موضوع را قاطعانه رد کرد در حالی که برخی می‌پنداشتند امام صدر مزدور ساواک و CIA و شاه ایران است. این مخالفت او هم? این اتهام‌ها را باطل کرد.

یک بار دیگر نیز ملک حسن از امام صدر دعوت کرد در [مراسم] «درس‌های حسینی» سخنرانی کند. این مراسم مجموعه سخنرانی‌های اسلامی بود که در ماه رمضان برگزار می‌شد و هر روز یکی از علمای بزرگ جهان اسلام به آن دعوت می‌شد. در این مراسم ابتدا سخنران به مدت یک ساعت صحبت می‌کرد و پس از آن پادشاه در حضور وزرا و سفرا به بحث و گفت‌وگو با سخنران دربار? سخنانش می‌پرداخت. معروف بود که پادشاه با فقه و فرهنگ اسلامی آشنایی بسیاری داشت.

وقتی امام صدر به مراکش رسید، وزیر دربار نزد من آمد و پرسید: «امام صدر پادشاه را چگونه خطاب خواهد کرد؟» زیرا در مراکش پادشاه را «امیر‌المؤمنین» می‌خواندند. مذاکره دربار? اینکه امام پادشاه را «امیرالمؤمنین» صدا کند یا «عالی‌جناب» 48 ساعت ادامه داشت. سرانجام پادشاه پذیرفت که او را «عالی‌جناب» خطاب کنند. همان روز، وزیر دربار بازگشت تا متن سخنرانی امام در مراسم را دریافت کند تا «از ترس لغزش زبان» به آن نگاهی بیندازد. ولی امام دوباره نپذیرفت و گفت: من سخنرانی‌هایم را نمی‌نویسم. من همیشه بالبداهه سخنرانی می‌کنم. این بار نیز پس از مذاکره و گفت‌وگو وزیر

عرب ناگزیر زمین هایشان را فروختند. بنابراین، این مشکل ریشه های عمیقی دارد و من اکنون از آن بیم دارم که این وضعیت دوباره تکرار شود. اگر زمین ها فروخته شود، نه‌تنها زمین ها بلکه هم? ما از دست می رویم. از این رو، باید این مسئله را برادرانه و منطقی و پس از مطالعه و بررسی حل کنیم.»

امام خواستار تشکیل کمیته ای متشکل از زارعان و مالکان شد تا میان دو گروه، گفت‌وگوی منطقی صورت گیرد و برای اعمال فشار بر دستگاه های رسمی و صادرکنندگان و جامع? عربی برای تحریم مرکبات اسرائیلی و نیز دیدار با مسئولان اردنی در همین مورد توافق صورت گیرد.

بلافاصله جلسه با حضور میزبانان و معروف سعد، نمایند? مجلس برگزار شد، و تصمیم اصولی گرفته شد که برای کاهش درصد ضمانت ها، درخواستی تنظیم شود و علاوه بر آن، مقرر شد جلسه ای با حضور نمایندگان و مالکان برای توافق بر سر راه?حلی که منافع دو طرف را تأمین کند، تشکیل شود.

با دعوت باشگاه ادب در مدرس? «القلب الأقدس» در الجمیزة، امام موسی صدر تحت عنوان «جوانان معاصر» سخنرانی کرد.

امام صدر به همراه نایب‌رئیس مجلس اعلای شیعیان، شیخ سلیمان یحفوفی، با رئیس‌جمهور، سلیمان فرنجیه، دیدار کرد.

الف. امام صدر بیروت را به مقصد مراکش ترک کرد. این سفر در پاسخ به دعوت رسمی حسن دوم، پادشاه مراکش، انجام گرفت. در مراسم بدرق? امام، وزیر بهداشت، امیل بیطار، به نمایندگی از رئیس‌جمهور، سلیمان فرنجیه، و شماری از نمایندگان، عالمان دینی و شخصیت های رسمی حضور داشتند. شیخ یحفوفی، شیخ حسن سبیتی، دکتر عدنان حیدر، دکتر احمد زروی، سمیح فیاض، عباس بدرالدین و بهیج منصور، امام صدر را در این سفر همراهی می کنند.

امام صدر پیش از ترک لبنان در کنفرانس خبری در سالن فرودگاه گفت: «دیدار من از مراکش که به دعوت پادشاه آن انجام می گیرد، از دیرباز یکی از آرزوهای من بوده است تا با این تمدن شکوهمند عربی که نماد گذشت? درخشان و حال متعادل ماست، آشنا شوم. من در پاسخ به این دعوت، از مراکش دیدار می‌کنم و در جشن های ملی شرکت خواهم کرد. همچنان‌که به یاری خداوند در مراسم سوگواری عاشورا در آنجا حضور خواهم یافت و علاوه بر آن، از فرصت حضور خود در مراکش برای دیداری کوتاه از جمهوری اسلامی موریتانی بهره خواهم جست.» امام افزود: «دیدار از این کشورها که پشتیبان و قوت قلب لبنان‌اند، فرصت ارزشمندی است برای هم? مؤسسه ها و کسانی که علاقه‌مندند روابط خوب و دوستانه را با لبنان و نیز آرزوهای ملت لبنان را گسترش دهند.» امام در ادامه گفت: «اما برای سفر به نیجریه از مدتی قبل، هنگامی که صلح در هم? مناطق آن برقرار شد، برنامه‌ریزی شده بود. من با برادران خود در آنجا، چه حاکمان و مسئولان و چه لبنانیان مقیم آنجا، روابط محکم و استواری دارم

د. به مناسبت برگزاری سمینار پژوهشی هلال احمر و صلیب سرخ کشورهای عربی، از 15 تا 20 فوریه در مقرّ صلیب سرخ لبنان در بیروت و همچنین به مناسبت فرارسیدن عید قربان، امام موسی صدر پیام تبریکی به خانم الکساندرا عیسی خوری، رئیس صلیب سرخ لبنان، و خطاب به شرکت کنندگان در سمینار فرستاد. در این پیام آمده است: «در این روزهای مبارک و در این اوضاع نابسامان و تاریک ضمن عرض سلام و سپاس [این عید سعید را] تبریک می گویم و صادقانه آرزو می کنم که این سمینار موفقیت‌آمیز باشد. از خداوند بلندمرتبه و توانا خواستارم که این عید را برای هم? ما مای? خیر و برکت و سرآغاز اندیشه ها و اقداماتی درست و سازنده قرار دهد؛ اقداماتی که به شادی مردم ژرفا بخشد و آنان را به سعادت رهنمون سازد و در عمل این عید را فصل جدیدی در زندگانی ما و برگ زرینی در تاریخ امت ما قرار دهد.

امام موسی صدر عصر دیروز از کلنل موسی عثمان، حاکم ایالت شمال شرقی، و کلنل اباکیاری، حاکم ایالت شمال میانه در نیجریه، استقبال کرد. آنان پس از ادای مناسک حج در سرزمین مقدس مکه و در راه بازگشت به کشور خود، به بیروت رسیده بودند.

عصر دیروز امام صدر در مقر مجلس اعلای شیعیان برای تجلیل از ادیب و شاعر [مسیحی] جورج جرداق به خاطر انتشار کتاب امام علی، صدای عدالت انسانی[1] مهمانی عصرانه‌ای به صرف چای ترتیب داد. در این مهمانی که تنی چند از علما و اعضای مجلس حضور داشتند، امام صدر دربار? اهمیت کتاب و موفقیت آقای جرداق در تحلیل شخصیت و نبوغ امام علی(ع) سخن گفت و پس از آن آقای جرداق در سخنانی از امام صدر و مجلس اعلای شیعیان به خاطر برگزار کردن این مراسم تشکر کرد.

به دعوت امام صدر جلسه ای در باشگاه فرهنگی امام صادق(‌ع) در صور تشکیل شد. در این جلسه که مطران جورج حداد، مطران یوسف خوری، معروف سعد، نمایند? مجلس و عده‌ای از مالکان باغ‌های مرکبات و همچنین عده‌ای از زارعان در صیدا، صور و دامور شرکت داشتند، دربار? مشکل مرکبات و لزوم همکاری برای حل آن بحث و گفت‌وگو شد و امام صدر نکات زیر را پیشنهاد کرد:

1. حمایت رسمی از مرکبات؛

2. رسیدگی به مشکل واردات مرکبات از اسرائیل؛

3. اندازه‌گیری میزان خطرهایی که در سال آینده مالکان را تهدید می کند؛

4. اعتراض به صادرکنندگان؛

5. حل دوستان? این مشکل.

امام صدر گفت: «پیش از سال 1948 رقابت سختی میان کشاورزان اسرائیلی و کشاورزان عربی در منطقه وجود داشت. اسرائیلیان مرکبات خود را با قیمت های ناچیز وارد بازار می کردند، به گونه ای که کشاورزان

الف. به مناسبت فرارسیدن عید غدیر، مراسم جشنی در حسینی? شهر صیدا برگزار شد. امام صدر در سخنانی در این مراسم گفت: «نخستین معنا و مفهوم عید، یک‌پارچگی است و یک‌پارچگی اگر با ایمان همراه نباشد، یک‌پارچگی [حقیقی] نیست. ایمان فقط به گزاردن رکوع و سجده نیست، بلکه ایمان یعنی آنکه درد و رنج همسایه ات را درک کنی و در غم و شادی او شریک باشی و هیچ مسلمانی را از خود نرانی و احسان خود را از او دریغ نکنی. ایمان یعنی آنکه به نیازمندان کمک کنی، بدون آنکه حتی دست راست تو از نیکی های دست چپت باخبر شود. تمرین دادن نفس به این خصلت، حس نوع‌دوستی را در ما پدید می‌آورد.»

امام گفت: «خلفای راشدین نیز چنین می کرده اند؛ امام علی(ع) این‌گونه رفتار می کرده است. حس نوع‌دوستی و دیگردوستی و پایبندی آنان به آموزه های قرآنی بود که امپراتوری ها را به زانو درآورد.»

وی افزود: «هرگاه به این مرحله برسیم، وحدت و یک‌پارچگی که آیین و راه و رسم محمد(ص) و جانشینان پس از او بوده است، تحقق می یابد.»

ب. به همین مناسبت [عید غدیر] پیش از ظهر دیروز جمعیت احسان و نیکوکاری، مراسم جشن باشکوهی در باشگاه فرهنگی امام صادق‌(ع) در شهر صور برگزار کرد. در این مراسم امام موسی صدر، جورج جرداق و شیخ فهیم ابوعبیده، رئیس‌دفتر نمایندگی الازهر در لبنان، حضور داشتند. در پایان مراسم امام صدر به سخنرانی پرداخت و ضمن تبیین معنا و مفهوم ماجرای غدیر، مردم را به پاکی و درستی در اندیشه و عمل سفارش کرد و از آنان خواست در این راه پیرو صاحب این مناسبت، یعنی امام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) باشند. او گفت: «مفهوم امروزی این واقع? تاریخی به ما می آموزد که قانون، برنامه، هدف، مصلحت یا اندیشه، اگر به دست مجریانی پاک اجرا نشود، چیزی جز جوهر بر روی کاغذ و یا آرزویی در دل پدیدآورندگان آن‌ها و یا افکاری در ذهن فیلسوفان و اصلاح گران نخواهد بود.»

امام صدر از وجود فیلم های مبتذل و فسادانگیز به شدت انتقاد کرد و گفت: «انسان پدیده ای مادی و خاکی نیست تا فقط در پی منافع پست و کم ارزش مادی باشد.»

او سخنان خود را این‌گونه به پایان برد: «ما به همان اندازه که باید در جست‌وجوی اندیشه و هدف و برنامه باشیم، باید به دنبال یافتن انسان، دوست، معلم، دانشمند و فرمانروا نیز باشیم.»

ج. امام صدر دعوت نام? ویژه ای از سوی دولت مراکش برای سفر به این کشور، به مناسبت عید ملی مراکش در سوم مارس آینده، دریافت کرد. این دعوت‌نامه را تهامی فیلانی، کاردار سفارت مراکش در لبنان، تسلیم امام صدر کرد. امام نیز با قدردانی از این دعوت، آن را پذیرفت.

امام موسی صدر با رئیس‌جمهور، سلیمان فرنجیه، در کاخ ریاست‌جمهوری دیدار کرد و با او دربار? مسائل کشور به تبادل نظر پرداخت.

آقای شارل حلو، رئیس‌جمهور پیشین، در مقر مجلس اعلای شیعیان با امام موسی صدر دیدار کرد و دربار? مسائل جاری کشور و تحولات گوناگون عربی و بین المللی با او به صحبت پرداخت.

امام موسی صدر برای عیادت از آقای صائب سلام و اطمینان از سلامتی ایشان به منزل وی رفت و در آستان? سفر خود به کشورهای آفریقایی از او خداحافظی کرد.

هیئتی به نمایندگی از امام صدر با آقای هنری طربیه، وزیر اطلاع‌رسانی، دیدار کرد. این دیدار برای تشکر و قدردانی از اقدامات جناب وزیر در توقیف و ضبط کتاب ها و مجلات مبتذل و پاسداری برای سلامت اخلاقی جوانان لبنان انجام گرفت.

الف. در نشستی که به دعوت انجمن مار منصور و با عنوان «مسائل روز» برگزار شد، امام موسی صدر سخنرانی کرد و دربار? سه مشکل به صحبت پرداخت: مشکل دانشجویان که به دنبال ایجاد تغییر و تحول‌اند، مشکل کارگران و مشکل صهیونیسم.

ب. امام موسی صدر از صلاح الدین عبدالله، سفیر تونس در بیروت، دعوتی رسمی برای دیدار از این کشور دریافت کرد. این دومین دعوت امام است که آن را پس از دعوتی مشابه برای دیدار از کشور مراکش، دریافت می کند.

الف. به مناسبت فرارسیدن عید قربان، امام صدر پیامی خطاب به مردم لبنان نوشت و آنان را به خودداری از پرداختن به لهو و فساد فرا خواند و نیز از آنان خواست از «جریان‌هایی که ریشه و بنیاد امت را تهدید می کند و به بهان? آزادی به آن دامن زده می شود» جلوگیری کنند. ایشان در این نامه تأکید کرده است که همبستگی و سرافرازی میهن «فقط در پرتو تصویب و اجرای قانون خدمت سربازی و نیز در پیش‌گرفتن راه دانش و فناوری های سالم تحقق می یابد، زیرا دانش ناقص چیزی جز نادانی و ناتوانی نیست.»

ب. امام صدر به خاطر اوضاع کنونی جهان عرب، از پذیرفتن تبریک های عید خودداری و عذرخواهی کرد.

در یورش اسرائیل به شهر یاطر، دو نفر از اهالی شهر به نام های عبداللطیف سویدان و کودک خردسال، آمنه کورانی، جان خود را از دست دادند. امام صدر در مراسمی که به مناسبت گرامیداشت هفتمین روز شهادت این دو نفر در شهر یاطر برگزار شد، سخنرانی کرد و از مردم خواست همچون سدی استوار در برابر زیاده خواهی و جاه طلبی اسرائیل و تجاوز وحشیان? آن به زنان، کودکان و سال‌خوردگان بایستند و از دولت نیز خواست تا جنوب را برای پایدارماندن یاری کند و اسباب پشتیبانی از آن را در دفاع مشروع از خود فراهم آورد، نه اینکه آن را در برابر توطئه ها، حیله گری ها و ددمنشی های دشمن به حال خود واگذارد.

الف. امام صدر در مراسم بزرگداشت موریس جمیل که باشگاه پرورش استعدادها (انماء المواهب) آن را برگزار کرده بود، به سخنرانی پرداخت و بر وفاداری به لبنان، که موریس جمیل مصداق بارز آن به شمار می آید، تأکید کرد و گفت وظیف? ماست که به وفاداری این مرد بزرگ پاسخ گوییم.

ب. ورزشگاه فتوت در غبیری برای تجلیل از ورزشکارانی که در مسابقات گوناگون لبنان به مقام قهرمانی دست یافته بودند، مراسمی به همت امام موسی صدر و با حضور ایشان برگزار کرد. در پایان مراسم، امام صدر مدال ها و جام های قهرمانی را به برندگان اهدا کرد. امام از ریاست باشگاه، ابراهیم عوراکی هدیه‌ای به رسم یادبود دریافت کرد.

الف. قاضی، توفیق مرتضی، عصر روز دوشنبه، ضیافت شامی به افتخار امام صدر در منزل خود ترتیب داد. در این مراسم که قضات و شخصیت های دیگر نیز در آن حضور داشتند، دربار? ارتباط رسالت های دینی با رسالت قضایی و غیر آن بحث و گفت‌وگو شد.

ب. امام صدر ظهر امروز در رأس هیئتی از مجلس اعلای شیعیان برای تبریک به کامل الاسعد، به پارلمان می رود. تشریفات رسمی خاصی برای استقبال از امام صدر هنگام رسیدن به پارلمان پیش بینی شده است.

در مراسمی که به دعوت مرکز آموزشی آنتونی در بعبدا برگزار شد، امام صدر دربار? «فلسف? ارتباط» سخنرانی کرد و از تأثیر ارتباطات موجود در جهان هستی، که راه ارتباط انسان با پروردگار است، سخن گفت. همین ارتباط انسان با خداوند است که او را به تکامل می رساند و به تعامل بیشتر او با دیگر موجودات کمک می کند.