و به جنوب محدود نخواهد ماند، همین کار را کردم. من در مقابل منطقه جنوب به لحاظ دینی و انسانی، احساس تکلیف ویژه میکنم.
سوم اینکه برنامههایی که در روز اعتصاب عمومی اعلام کردهام، ناشی از عمق احساس وظایف دینی و ملی در برابر خطرهایی است که وطن را تهدید میکند، زیرا در چنین اوضاعی، جان و مال ما دیگر اهمیتی نخواهد داشت و دولتهای تمام دنیا در چنین اوضاعی، تدابیری مشابه این برنامهها را اتخاذ میکنند. این مواضع هیچگاه خطی سیاسی و یا عاطفی و یا شخصی برای من ترسیم نخواهد کرد.
چهارم اینکه وضعیت را اینگونه به تصویر میکشیم و راهحلها را نیز ارائه میکنیم. این راهحل را من با تمام تواضع و اذعان به ضعف توان اداری و فنی و سیاسیام، تدوینکردهام:
1. طمعورزیهای تاریخی و دینی و راهبردی و طمع دشمن به منابع آب لبنان به هزاران دلیل برای همه روشن است. لبنان میتواند در اقدامی فوری، حملهای تبلیغاتی و دیپلماتیک بر ضد دشمن در جهان به راه بیندازد و برای این کار همه توان فرزندان خود را که در داخل و یا خارج کشور اقامت دارند، بسیج کند و از روابط و ارتباطات دوستانه فرزندان و فرقههای خود بهره گیرد. هدف از این حمله برملا کردن نیات توسعهطلبانه و ادعاهای کذب اسرائیل است. من از چند ماه پیش و در تقاضایی از جناب رئیسجمهور و تمام مقامات چنین چیزی را خواستار شده بودم.
2. بیتوجهی به وضع جنوب و مشکل مهاجران راندهشده از روستاها. این بیتوجهی مشکل مزمن و خطرناکی است. این وضع احساس فراموششدگی و تنها ماندن در میدان را به هموطنان ساکن خط مقدم داده است. همین بیتوجهی مهمترین علت مهاجرت گسترده آنان بوده و دیگر عوامل در درجه دوم اهمیت قرار دارد.
برای توضیح دقیقتر این وضع، نظر هموطنان را جلب میکنم به آمار مهاجران، که شمارشان تا هفته گذشته به پنجاه هزار نفر از سی روستا میرسد.
نسبت مهاجران این روستاها به سهچهارم میرسد. این نسبت در منطقه بنتجبیل و هفت روستای آن به بیش از سهچهارم میرسد.
برای حل این مشکل هولناک، باید در نظر بگیریم که راهی دراز و سخت در پیش داریم و جنوب به تدابیری استثنایی و فوری نیاز دارد تا به منطقهای استوار و نفوذناپذیر تبدیل شود.
روستاهای موجود و ساختمانهایشان باید مقاوم و نوسازی شود و قدرت دفاعی ما، عِدِّة و عُدَّة، نباید اینگونه و نابرابر بماند. گزارشکارشناسان نظامی بینالمللی نشان میدهد که امکان تغییر این وضع وجود دارد و برای تأمین سلاح و آموزش، تخصیص مبلغ 62 میلیون لیره ضروری است.
در مناطق مورد تهدید، مردم به آموزش و تجهیز با سلاح نیازمندند تا در دفاع از سرزمین و جان خود مشارکت کنند.
اما از کار افتادن وسایل و ابزارهای ضروری زندگی و به آتشکشیده شدن مزارع، سبب بروز مشکل گرسنگی شده است که جز با راهاندازی دوباره حرکت عمرانی و از سرگیری فعالیت پروژههای گوناگون در مناطق مورد نظر حل نمیشود.
3. دشمن فعالیت مقاومت فلسطینی را در جنوب بهانه خود قرار داده است و بهرغم ظرافت این موضوع و حساسیت اوضاعمان، باید با صداقت و ظرافت تمام این مشکل را حل کنیم:
موضوع: بیانیه ـ زمانیکه خطر وطن را تهدید کند، همگی باید با همه توان از آن دفاع کنند
مکان: مجلس اعلای شیعیان، 1/6/1970
مناسبت: جلسه رؤسای فرقهها و علمای دین و نمایندگان جنوب .
منبع: روزنامه الحیاة، 2/6/1970؛ روزنامه العمل، 2/6/1970
متن
پس از اعتصاب عمومی فراگیری که به دعوت امام موسی صدر و به هدف حمایت از جنوب با موفقیت کامل در تاریخ 26/5/1970 برگزار شد و در نتیجه آن، پارلمان لبنان در عصر همان روز پیشنهاد قانون تأسیس مؤسسهای خاص برای رفع نیازهای جنوب و تأمین امنیت و آرامش جنوب را مطرحکرد، امام موسی صدر رؤسای فرقهها و علمای دین و نمایندگان جنوب را به جلسه عصر روز 1/6/1970 فراخواند که در ساختمان مجلس اعلای شیعیان برگزار شد. در این جلسه امام صدر اقداماتی را که برای تأمین نیازهای جنوب و تأمین ابزارهای دفاعی آن ضروری میدید، ارائهکرد. این برنامهها در بیانیهای که از نظرتان میگذرد، شرح داده شده است.
برادران لبنانی،
یک هفته از اعتصاب افتخارآمیز شما میگذرد. اعتصاب شما موضعی ملی است که همدردی با هموطنان جنوبی و همدردی با آنان را که در این مصیبت گرفتار آمدهاند، به روشنترین و صادقانهترین شکل نشان داد.
به شما اطمینان میدهم که نتایج این موضع شما، از حد اعلام تصمیم جدی برای یاری مردم جنوب گذشته است و این حقیقت را نشان داده که لبنان، کلی است تجزیهنشدنی و هرگونه تجاوز به یک وجب از خاک جنوب، به معنای تجاوز به همه لبنان است.
از رهاوردهای دیگر این اعتصاب آن بود که چارچوبی زنده برای تثبیت وحدت ملی فراهم آورد و تلاشهای دشمن را برای بر هم زدن این وحدت ناکام گذارد و مفهوم شهروندی را عمیقاً وارد قلوب و عقول کرد و به جهان اطمینان داد که وحدت لبنان تزلزلناپذیر است و رشته این وحدت گسسته نخواهد شد.
در اینجا ناچارم که مسائلی را که بهطور ویژه در این روزها فراوان از من پرسیده شده است توضیح دهم. برای ادای وظیفه مشارکت در این راه و ادای امانتی که پس از اعتماد و همنوایی هموطنان بر دوش من قرارگرفته، باید نکاتی را روشنکنم.
اول اینکه من فقط مسئولی دینی بودهام و همچنان مسئولی دینی باقی خواهم ماند و در پی دستیابی به جایگاه و مرکزی سیاسی نیستم و هیچ فعالیتی به نفع هیچ گروه و یا حزبی نداشتهام، بلکه معتقدم وظیفه مسئولیت دینی، امانتی الهی بر دوش من است و من در امانت خیانت نخواهم کرد.
دوم اینکه زمانی که وطن در معرض خطر قرار گیرد، همه مردم بدون استثنا باید با تمام نیروی خود از وطن دفاع کنند و زمانی که من احساسکردم که وضعیت تیره و تار جنوب، همه لبنان را تهدید میکند
درمورد وضع چریکها چطور؟ وجود چریکها در دل ساکنان جنوب و دیگر لبنانیان بهطور یکسان ترس و وحشت میاندازد. موضع شما درباره فعالیت چریکها که واکنش انتقامجویانه اسرائیلیان را به دنبال دارد، چیست؟
قطعنامه شورای امنیت که به دنبال جنگ عرقوب صادر شد و اسرائیل را محکوم کرد، به همه دنیا ثابت کرد [که تجاوزگر اسرائیل است.] دنیا هرگز فریب دولت گلدمایر را نمیخورد که مدعی حقِ پاسخ انتقامگیرانه بر ضد چریکها و حق تعقیب آنان در خاک لبنان است. شورای امنیت که تجاوزگر را محکوم کرده و او را به تخلیه فوری لبنان ملزم ساخته، همه اتهامها و ادعاهای تل آویو را رد کرده است. ولی هیچیک از اینها مانع تکرار تجاوزهای اسرائیل نشده است. بر این اساس، میتوان راهحلی را در پیش گرفت که حاکمیت لبنان و وجود چریکها، هر دو را حفظ کند، بدون آنکه بهانهای به دست اسرائیل بدهیم تا به ما حمله کند. روشن است که این راهحل باید در فضای اعتماد دوسویه دنبال شود تا احترام به حاکمیت لبنان و مقاومت فلسطین را کاملاً تضمین کند.
امام در پایان از اعتصاب عبرتگیری میکند و میگوید:
حرکت خودجوشی که سهشنبه گذشته دیدیم، باور من به جاودانگی لبنان و اتحاد فرزندان آن را تقویت کرد. بلوغ و رشدی که همه لبنانیان نشان دادند، مرا بر آن میدارد که بهطور خاص به آینده امیدوار باشم و خطرهایی که ما را تهدید میکند، آزمایشی به شمار آورم که باید پشت سر گذاشت. من تنها میتوانم به این حرکت مخلصانه امید ببندم که بر همه هیجانات ساختگی که در گذشته حکمفرما بود، چیره شد.
و بلکه وظیفه دینی اوست، بهویژه اگر بدانیم که او یک سال کامل در جلسات به پند و اندرز پرداخته و هشدار داده است، ولی هیچ پاسخی نگرفته و حتی کسی او را تشویق نکرده است. بنابراین، سخنان تندی که من در سخنرانی خود به کار بردم، در این وضع مصیبتباری که ما را در آن قرار دادهاند، توجیه پیدا میکند.
امام صدر سخنانش را ادامه داد و گفت:
یکی از کارهایی که ما در مرحله بعدی فعالیت خود، (در صورتی که مطالباتمان برآورده نشود) انجام خواهیم داد، اشغال «کاخهای» خالی است. من این سؤال را مطرح میکنم: مگر در ارتش قانونی وجود ندارد که اجازه مصادره کردن خانههای خالی را به نفع افسران ارتش میدهد؟ پس چه چیز مانع از آن شده است که دولت ولو بهطور موقت خانههای خالی را (که طبق آمارهایی که داریم چندین هزار خانه است) مصادره کند و این دسته از لبنانیان را در آنها اسکان دهد؟ اینان به سبب خطا و کوتاهی دولت و بدون آنکه خود تقصیری داشته باشند، همهچیز خود را از دست دادهاند. من از شما میپرسم: کجای این سخن خشونتآمیز است؟
من قبلاً اشاره کرده بودم که در صورت ادامه بیتوجهی به مشکلات جنوب، هیچ راهی به سوی فرودگاه یا بندر باز نخواهد بود، البته، بهطور موقت و با هدف فشار آوردن بر ساکنان پایتخت و شهرهای بزرگ تا از وضع برادران خود در جنوب با خبر شوند. به نظر شما این روش چه فرقی دارد با روشی که دین در ماه رمضان در پیش گرفته است و ثروتمند را وادار میکند که در درد و رنج فقیر شریک باشد. در هر حال، اگر کارد به استخوان برسد، دیگر سرزنشی بر ما نخواهد بود.
امام صدر با لحن مسئولی که با اطمینان و شفافیت تصمیم گرفته است، ادامه داد:
از همه لبنانیانی که مرا میشناسند و از زمانی که در میان آنان بودهام فعالیتها و مواضع مرا دنبال کردهاند، عذرخواهی میکنم که اندکی خشونت نشان دادم. آنان با مواضع متعادل من و آرامش اعصابی که دارم آشنا هستند.
درباره موضع وزرای شیعه جنوب که با وجود کوتاهی دولت در قبال شهروندان جنوب، هنوز در مقام خود باقی ماندهاند، چند سؤال از امام پرسیدیم.
امام صدر در توجیه کار آنان گفت: نمایندگان جنوب در دولت چندین بار از کابینه خواستهاند که با پیشنهادهای گوناگونی که مطرح شده است، موافقت کند، ولی هیچ پاسخ مثبت یا حتی هیچ واکنشی دریافت نکردهاند. دکتر رفیق شاهین، وزیر کار و امور اجتماعی، شنبه گذشته با من تماس گرفت و از من درباره دعوت به اعتصاب سراسری که به تازگی اعلام کردهام، توضیح خواست. او به من گفت که در جلسه روز چهارشنبه کابینه پیشنهاد داده است که اعتبارات مالی شورای مسکن و اموال و دفتر بازسازی و عمران برای مستحکمسازی روستاهای جنوبی اختصاص یابد. او از من پرسید: چرا دعوت به اعتصاب کردهای؟ من پاسخ دادم: آیا مطالباتی را که داشتهای، برآورده کردند؟ (روشن است که نه.) به او گفتم: قرار است اعتصاب سه شنبه آینده صورت گیرد. امام لبخندی زد و گفت: همیشه همینطور بوده است. سخنان ما باد هواست و سهم ما تنها وعدههای مبهمی است که بهزودی فراموش میشود. پس چارهای جز اعتصاب نیست.
موضوع: گفتوگوی مطبوعاتی ـ حرکت خودجوش لبنانیان در حمایت از برادرانشان در جنوب باور مرا به جاودانگی لبنان و اتحاد فرزندانش تقویت کرد.
مکان: مجلس اعلای شیعیان در حازمیه
مناسبت: اینگفتوگو چند روز پس از اعتصاب عمومی صورت گرفت که به دعوت امام موسی صدر و در اعتراض به سستی دولت در قبال جنوب و مشکلات محرومان برگزار شد.
منبع: مجله لاروو دو لیبان، 30/5/1970
گفتوگو با مجله لاروو دو لیبان در تاریخ 30/5/1970. این گفتوگو در مجلس اعلای شیعیان در حازمیه و چند روز پس از آن صورت گرفت که به دعوت امام صدر در اعتراض به کوتاهی دولت در قبال جنوب و محرومان، اعتصاب سراسری در لبنان بر پا شد.
متن
شارل اسطه در مقدمه متن این گفتوگو چنین نوشت:
خشمی که از مدتی پیش فرو برده شده بود، این هفته منفجر شد. البته، این بار به شکلی مسالمتآمیز. بنا به دعوت سید موسی صدر، رهبر دینی شیعیان، اعتصابی سراسری برگزار شد که هدف آن رساندن صدای مردم جنوب به گوش همگان بود. مردمی که در اثر تجاوزهای پیدرپی اسرائیل سخت زیان دیده بودند. این دعوت بازتابی مثبت در میان همه فرقهها و همه احزاب و جنبشهای سیاسی و هیئتهای اقتصادی و فنی و سازمانهای صنفی به دنبال داشت. در حرکتی سراسری که روح همبستگی بر آن حکمفرما بود، همه مردم لبنان بدون استثنا همدردی و حمایت خود را از برادران جنوبی خود که جان و مالشان دچار آسیب شده بود، اعلام کردند. امام موسی صدر، این خطیب بیهمتا در میان هزاران نفری که به مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه آمده بودند، دادخواستی واقعی بر ضد کوتاهی دولت در قبال مردم جنوب ارائه داد و تهدید کرد که در مرحله دوم از حرکت خود، با برگزاری تظاهرات و اشغال خانههای خالی قدرتنمایی خواهد کرد.
لحن تندی که امام در سخنرانی خود به کار برد، مسئولان را غافلگیر کرد.
امام در توجیه آن گفت:
من چندین بار به مسئولان هشدار دادم که ما در قرون وسطا به سر نمیبریم. قرنی که ما در آن زندگی میکنیم، مقتضیات جدیدی دارد که باید آنها را در نظر گرفت. برآورد شخصی من و اطلاعاتی که در اختیار دارم، نشان میدهد که اگر اوضاع به همین شکل پیش برود، ما قطعاً جنوب را از دست خواهیم داد. این بدان معناست که ناگزیر نوبت دیگر مناطق لبنان هم خواهد رسید. این وضع بازتابهای اجتماعی و اقتصادی و سیاسی در پی خواهد داشت و اوضاع بهگونهای خطرناک خواهد شد که دیگر به سختی میتوان از هر مصیبتی جلوگیری کرد. من نمیخواهم درباره این موضوع زیاد صحبت کنم. خوانندگان این مجله و هرکس که مایل است، در قالب یک گردش کوتاه در تعطیلات پایان هفته به روستاهای مرزی -که بازسازی آنها کار سادهای است- برود. به نظر من اگر شهروندی در برابر این خطر که کشور و منطقه را تهدید میکند، با تندی و خشونت سخن بگوید، این کار وظیفه ملی و انسانی
برای بمباران این روستاها نخواهد داشت. تا زمانی که اسرائیلیها خودشان نمیتوانند از نفوذ چریکها جلوگیری کنند، چگونه از لبنانیها میخواهند از نفوذ چریکها به خاک خود جلوگیری کنند؟ لبنان که پلیس اسرائیل نیست.»
وی پرتاب موشک از داخل خاک لبنان را محکوم کرد، چراکه در آن صورت اسرائیل پایگاههای پرتاب موشک را بمباران خواهد کرد.
امام درباره مسلحسازی فلسطینیان گفت: «آنان باید تحت آموزش نظامی قرار گیرند و مسلح شوند، اما این کار باید با هماهنگی دولت صورت بگیرد تا هرج و مرج پیش نیاید.
وی درباره نیروهای شبهنظامی احزاب گفت: «من کارشناس امور سیاسی نیستم و مسئولیت این امر بر عهده دولت است. آیا رهبران از اینان خواستهاند که برای دفاع از لبنان اقدام کنند؟»
تدوینکردهاند.
اعتصاب ما گسترده است و در آینده شکل گستردهتری به خود خواهد گرفت. ما در پی ایجاد مشکلات نیستیم و نمیخواهیم مردم را آزار دهیم.» وی از تودههای مردم خواست که در دام فرصتطلبان نیفتند و گفت: «شما امروز ثابتکردهاید که جوانمردید و مستحق آنید که با دیگر جوانمردان در کشورهای عربی دستدردست یکدیگر دهید تا با هم به سوی اهداف امت عرب که آزادی و رهایی است، حرکتکنید. شما مستحق سپاس جنوب و سپاس همه جهان و سپاس خدایی هستید که در مساجد پرستیده میشود، ولی با خدمت به بندگان و حرکت در راه خدا هم پرستیده میشود.»
2. سخنرانی امام صدر در دانشگاه امریکایی
امام صدر در جمع جوانان دانشجو درباره عوامل و اسباب وضعیت ناگوار فعلی جنوب سخن گفت. وی گفت: «دولت خطرها را درک میکند» و پرسید: «چرا مسئولان به جنوب توجهی ندارند؟ مسئولان در درجه نخست به خانوادهها و مناطق و فرقهها و منافع شخصی خود توجه دارند. دولت در جنوب از اهالی سیصد روستا خواسته است که برای تأسیس مدرسه، زمین در اختیارش قرار دهند. مردم نیز زمین در اختیار دولت گذاشتند، ولی دولت فقط چهار مدرسه ساخته است.»
امام صدر از بیمارستانهایی که به دروغ خبر افتتاحشان منتشر شد، سخن گفت و افزود: «شرکت لیطانی در طی 14 سال 260 میلیون لیره خرج کرده و حتی یک نقشه برای پروژه لیطانی فراهم نکرده است و فکر میکند که مردم خرند.»
امام صدر درباره وضعیت دفاعی جنوب گفت: «20 هزار سرباز میتوانند از لبنان دفاع کنند. و اگر به اسرائیل به چشم قدرت غالب بر هستی بنگریم، نگاهی واپسگرایانه و شکستخورده خواهیم داشت.»
وی افزود: «ما میبایست آمادگی دفاعی و سیاسی و تبلیغاتی میداشتیم، اما چنین چیزی تحقق نیافت.» وی متذکر شد: «ایراد شصت سخنرانی و صدور ده بیانیه و چهار مصاحبه مطبوعاتی و620 مورد بحث و گفتوگو که همگی درباره موضوع جنوب بوده است، هیچکس را حرکتی نداده است. سکوت در برابر مسئله جنوب به معنای رضایت به ذلت و خیانت به لبنان است. آوارگان جنوبی، روحانیونی را که برای آرام کردنشان رفته بودند، به باد دشنام گرفتند. ازهاینهرو، ما گامهای چهارگانه را در پیش گرفتهایم.»
امام صدر در پاسخ به سؤالی درباره اسباب و علل تجاوزات اسرائیل به جنوب، مسلحسازی فلسطینیها در لبنان و درباره نیروهای شبهنظامی وابسته به احزاب لبنانی گفت: «اسرائیل، اعراب و فلسطینیها و لبنانیها را تهدید میکند و راهحل این مشکل، از بین رفتن اسرائیل در سرزمین فلسطین است و تنها راهکار نیز مقاومت فلسطینی است و بر این اساس، باید این مقاومت تقویت شود تا هسته جنگ مردمی فراگیر شود.» وی افزود: «ماهیت جنگ چریکها، سر برآوردن از پایگاههای نظامی نزدیک اسرائیل است. این تدبیر به لحاظ اصولی درست است و امکان ندارد که با حفظ تمامیت ارضی لبنان منافات داشته باشد. ما خواهان ساماندهی روابط مسئولان با مقاومت فلسطین و مسئولیتپذیری آنانیم. بنابراین، اگر فعالیتهای مقاومت از مکانهایی در درون خاک لبنان و نه روستاهای لبنان باشد، اسرائیل توجیهی
که حرکت نمیکند، جسم مرده است.
ما به جایی رسیدهایم که احساس میکنیم باری بر دوش این میهنیم. ما احساس میکنیم تحقیر شدهایم، زیرا از حقوق کامل شهروندی محرومیم.
اهالی جنوب کمکهای اضطراری را رد کردند و به این ترتیب، پس از مدتی طولانی که کار ما مراجعه به این و آن برای پیگیری خواستههایمان بود، پس از اینکه کاسه صبر ما لبریز شد، نه بهطور ناگهانی و نه برای خرابکاری و ایجاد هرج و مرج، تصمیم گرفتیم گامهای منفی برداریم، که عبارتاند از:
1. این سهشنبه اعتصاب عمومی، که این اعتصاب در تمام لبنان با موفقیت انجام شد.
2. اگر در طی این هفته در تحقق خواستههایمان موفق نشدیم، من در سهشنبه آینده در تظاهرات عمومی پیشاپیش همگان خواهم بود.
3. اگر در هفته آینده خواستههایمان تحقق نیابد، ما که کاخهای بیروت را بنا کردهایم، آنها را اشغال میکنیم و در آنها اقامت خواهیم گزید، زیرا خانه مردم جنوب باید کاخ باشد و نه چادرهای صلیب سرخ و اولین کاخی که اشغال خواهیم کرد، همین کاخ خواهد بود و اگر کاخهای خالی از سکنه را اشغالکردیم، کسی بر ما خرده نگیرد، زیرا در وقت گرفتاری و جنگ جایی برای ملاحظه باقی نمیماند.
4. در گام چهارم و در صورت بیاعتنایی به جنوب راهها به سوی فرودگاه و بندر و بعلبک باقی نخواهد ماند. پیش از آنکه ما پناهجو شویم، بهتر است همه با ما پناهجو شوند.
برخی میپرسند که از این اعتصاب چه هدفی دارید؟ امیدوارم بهخوبی گوش فرادهند. ما یکچیز میخواهیم و آن این است که دولت به مسئولیتهای کامل خود در حراست از جنوب عملکند و با ارتشهای عربی همکاری کنیم. ما کارشناس نظامی نیستیم. به دولت مجال دادیم که به مسئولیتهایش عمل کند، ولی دولت چنین نکرد. بنابراین، اولاً، حراست از جنوب و امنیت کامل فرزندانش برای ما مهم است و مردمی که به کوچ اجباری روی آوردهاند، هموطنان شریف ما هستند که نباید با آنان چونان آوارگان برخورد شود، بلکه باید امورشان سامان داده شود و به آنان رسیدگی شود تا به روستاهایشان بازگردند.
اموال فراوانی در شورای مسکن و اموال بلااستفاده مانده است. شورای مسکن و اموال شورایی است که ساخت مسکن را برای تودههای مردم برعهده دارد. اگر جنوب از دست ما برود، دیگر ساختن این مسکنها چه فایدهای دارد؟ ما میخواهیم انتقال این اعتبارات و داراییها به روستاهای مرزی تحقق یابد تا روستاهای مرزی مقاوم ساخته شوند.
از سرمایه اداره کل عمران و زلزله نیز چیزی به جنوب تخصیص داده نشده است. البته، مبلغ یک میلیون لیره را به جنوب اختصاص دادند که ما این مبلغ را نمیپذیریم. ما میخواهیم از جنوب حمایت شود و زندگی شرافتمندانهای برای هموطنانی مهیا شود که از خانههایشان به مناطق دیگر کوچ کردهاند.»
امام صدر خواستار ساختن روستاهای مقاوم مرزی در جنوب شد و گفت: «اگر خواستههای ما فراتر از قدرت دولت بود، ما به اعتصاب اقدام نمیکردیم و اگر اکنون اقدامی سلبی را در پیش گرفتهایم، از اقدامات ایجابی دست نکشیدهایم. وزیران و نمایندگان شیعه هم آماده استعفا هستند و بیانیهای را درباره تحقق خواستههای مردم جنوب
موضوع: سخنرانی ـ کرامت و سلامت لبنان بدون جنوب معنا ندارد
مکان و تاریخ: بالکن مجلس اعلای شیعیان در منطقه حازمیه؛ سالن سخنرانی دانشگاه امریکایی بیروت، 26/5/1970
مناسبت: اعتصاب گسترده به دعوت امام صدر در تاریخ 26/5/1970
منبع: روزنامه الحیاة، 27/5/1970؛ روزنامه النهار، 27/5/1970
متن
1. سخنرانی امام صدر از فراز بالکن مجلس اعلای شیعیان
«ما در قرن بیستم زندگی میکنیم، نه در قرون وسطا. مهاجرت گسترده مردم جنوب لبنان، مشکلات سیاسی و اجتماعی برای همه مردم لبنان پدید آورده است. تمام لبنان از دورترین نقطه شمال تا دورترین نقطه جنوب و تمام مناطق و طبقات و گروههای لبنان در اعتصابی فراگیر و گسترده به سر میبرند، زیرا همگان برای این روز آماده شده بودند و با بزرگترین و گستردهترین اعتصاب تاریخ لبنان همراهی کردند. این اقدام در حد خود، آغاز راه است، زیرا زمانی که مردم با جنوب همدل و همراه شوند، مسئولان را وادار میکنند که، خواسته یا ناخواسته، با آنان همراهی و وضعیت را درک کنند.»
امام صدر به موضوع خواستههای مردم جنوب بازگشت و گفت: «من تصور میکنم که یک سال فرصت کافی است تا حجت بر همه لبنانیها و همه مردم و همه جهان تمام شود. مردم جنوب اهل شلوغکاری نیستند و نمیخواهند در امور کشور اخلال کنند. آنان سلامت لبنان را میخواهند و سلامت و کرامت لبنان در گروی سلامت و کرامت جنوب است.
جنوب با فکر و فرهنگ خود تاریخ لبنان را غنا بخشیده است و با اموال فراوان مهاجران و جوانان خود، خزانه لبنان را پر کرده و در آبادانی همه لبنان مشارکتی جدی داشته است.
جنوب دژی استوار و مقاوم و منطقهای راهبردی و نادر برای حراست لبنان و یاری دادن به همه جهان است و شهروند جنوبی سربلند و کوشا به این کشور خدمت کرده و امانتدار صادق وطن بوده است، تا اینکه کار به جایی رسید که صبر هموطن جنوبی ما در مقابل محنت، که از طریق نمایندگان و دوستان جنوب و مجلس اعلای شیعیان و با صدور بیانیهها و ایراد سخنرانیها و طرح درخواستها و با دلسوزیها و صبر ابراز میشد، به صبر ایوب شبیه شده است.
اما هیچ چشم بینا و گوش شنوایی نیست و گویی دولت لبنان به انجمن خیریهای بدل شده است که کمکهای اضطراری ارائه میدهد و مردم جنوب احساس نمیکنند دولتی وجود دارد که از تمامیت ارضیشان دفاع میکند و پس از تجاوزات اسرائیل چیزی جز ابراز عواطف یا بیانیههای رسمی تو خالی، که هیچ ربطی با واقعیت ندارد، دریافت نکردهاند.
آی مردم لبنان، انتظار دارید مردم جنوب چه کاری انجام دهند؟ مردم جنوب حتی امکان دفن کشتههای خود را هم ندارند، چنانکه در بلیدا اتفاق افتاد. از مردم جنوب توقع دارند که صبر کنند و دست به کاری نزنند و حرکتی از خود نشان ندهند. جسمی
است که ما میتوانیم برای نشان دادن باور خود به حقوق مردم جنوب صورت دهیم. ما در کابینه درباره اعتبارات و بودجه کشور موضعی صریح خواهیم داشت و اگر دولت با همه بخشهای خود به خواسته ما پاسخ نگوید، ما به صف نمایندگان و سپس، همراه با آنان به صف مردم خواهیم پیوست تا به جنوب برویم و با سربلندی جان دهیم. شهروند جنوب هرگز پناهنده در این کشور نخواهد بود، بلکه او پایه و اساس این کشور است.
حضرت امام، شما مهلت یکهفتهای برای مسئولان تعیین کردهاید تا به مطالبات شما پاسخ گویند و پس از یک هفته، شما اقدامات بعدی خود را که شاید آنها را اعلام کنید، انجام میدهید. ما امیدواریم دولت بتواند با امکاناتی که در اختیار دارد مطالبات شما را برآورده کند.
به عقیده من امکانات موجود است. با گذشت بیش از نیمی از سال هنوز بودجه طرحهای عمرانی تأمین نشده است، درهحالیهکه ما از وضع خزانه باخبریم. من و وزیر امور اجتماعی و وزیر کشاورزی و وزیر دادگستری افرادی بیگانه نیستیم و از همه امور باخبریم.
همه آنچه میخواهم بگویم این است که موضع ما دو وزیر ازجمله جناب آقای عادل عسیران، موضع واحدی است. ما سه نفر یک نفر هستیم و همه ما در کنار نمایندگان با خواستههای مردم جنوب و بلکه خواستههای مردم همه لبنان همراه هستیم. من اطمینان دارم که لبنان این روزها احساس کرده است که فریاد درد و رنجی که شهروند جنوب سر داده است، فریادی برحق است.
امام صدر: این سخن که ما سه نفر یک نفر هستیم، سخن شیرینی برای مردم لبنان است.
استاد زین: البته.
از شما حضرت امام و شما عالیجنابان تشکر میکنم.
عادل مالک