مکان گرمی برای خواندن نماز انتخاب کند. کسی که می‌خواهد وضو بگیرد، می‌تواند با آب گرم وضو بگیرد. این نیت‌ها غیرالهی‌اند، اما نماز را باطل نمی‌کنند. من می‌خواهم نماز بخوانم و برای این کار اینجا را انتخاب می‌کنم که فرش دارد. این مسئله آسیبی به نماز نمی‌رساند. این‌ها نیاتی غیرخدایی‌اند، اما مُبطِل نماز نیستند. به این نیت‌ها مباح گفته می‌شود. اما اگر ریا به عمل انسان راه یافت، اساساً نماز برای غیرخدا می‌شود. در حال نماز خواندن من کسی وارد می‌شود. از همین رو، نمازم را طولانی و قرائتم را فصیح‌تر می‌کنم و آیات را نیکوتر می‌خوانم و با خشوع نماز را ادامه می‌دهم و سجود و رکوعم را طولانی می‌کنم، تا از مردم بزرگی و مجد کسب کنم. این نماز باطل است. حتی این مسئله درباره مستحبات هم صادق است. مثلاً من بنابر عادت قنوت نمی‌خوانم و یا یک تسبیح و یک تکبیر بیشتر نمی‌گویم، اما به سبب حضور شخص دیگری در آغاز نماز هفت بار تکبیر می‌گویم. ریا در مستحبات نماز هم مبطل است. ریا بیماری دشواری است. آدمی از جایی که گمان نمی‌برد، گرفتار ریا می‌شود. اگر آدمی هوشیار نباشد و اگر به دقت انگیزه‌هایش را در نماز، چه به صورت کلی و چه به صورت جزئی، برر سی نکند، گرفتار این بیماری می‌شود. بی‌شک، نمازی که از روی ریا باشد، انسان را از خدا دور می‌سازد. باید به این مسئله مهم توجه داشته باشیم. نمازی که برای خداست، آدمی را به خدا نزدیک می‌کند و نمازی که برای خدا نباشد، آدمی را از خدا دور می‌کند. ای کاش نماز نمی‌خواند. چرا؟ زیرا نمازی که برای خداست، ایمان را قوی‌تر می‌کند، چون آدمی ایمانش را در عملش به کار گرفته است. گویی ایمان به خدا را تغذیه می‌کند. این سخن ضمن بیش از پانزده روایت در تفاسیر شیعه و سنی آمده است. بیشتر این روایات از پیامبر اکرم است.

طبیعتاً، آیه «﴿وَ الَّذینَ یَمنَعُونَ الماعُونَ﴾» نشانه و رمز است؛ یعنی کسانی که مانع همکاری و کمک به همسایه می‌شوند، کسانی که کمک خود را از خلق خدا دریغ می‌کنند. بار دگر به نقطه آغاز رسیدیم؛ نمازی که ستون دین است، نمازی که مسئله اصلی دین است، اگر همراه با سهل‌انگاری باشد و یا از روی ریا باشد و یا همراه با نادیده گرفتن نیاز دیگران باشد، پس وای بر نمازگزاران. می‌بینیم که این سوره مبارک چگونه ابعاد گوناگون دین را با هم پیوند می‌زند : میان ایمان به خدا و تصدیق روز جزا و نماز برای خدا و تلاش برای اصلاح نیت و خدمت به یتیم و کمک به یتیم و همکاری و کمک به دیگران.

خلاصه آیات این است که دین مجموعه‌ای جداناپذیر است. نمی‌توان مدعی ایمان به خدا و قلب پاک شد، اما امور دیگران و مصلحت دیگران و نیاز دیگران را نادیده گرفت. این مفهوم اسلامی را به‌روشنی از این آیات درمی‌یابیم و شکی هم در آن نیست. این چیزی است که من از این سوره فهمیدم و از خداوند می‌خواهم تا این سوره را همچون نوری در قلب و اعمال و فعالیت‌هایمان قرار دهد.