سپاه حبشه بر مکه صورت گرفته بود، مردم را خوار و ذلیل می‌کردند و آنان را به نفاق عادت می‌دادند و باعث می‌شد که مردم مکه نتوانند به‌درستی رسالت الهی را به دوش کشند. قریش به‌رغم قساوت در برابر رسول و اذیت و آزار دادن او، پس از آنکه با همه توان ایمان آوردند، رسالت را بر عهده گرفتند و توانستند آن را ادا کنند. بنابراین، پروردگار ما، ( سبحانه و تعالی ) ، پرندگانی فوج‌فوج بر متجاوزان به مکه فرستاد و آنان را چون کاه پس‌مانده در آخور کرد تا قبایل قریش و اهالی مکه در افتخار و ائتلاف و قدرت و نشاط خود باقی بمانند و پروردگار این خانه را عبادت کنند و آماده پذیرش رسالت شوند.

آنچه بر این امر تأکید می‌کند، نعمتی است که خدا به اهل مکه داد و در دو کلمه آمده است : « ﴿ أَطعَمَهُم مِن جُوع وَ آمَنَهُم مِن خَوف ﴾ .» نمی‌توان این را به نتیجه رونق گرفتن تجارت تفسیر کرد وگرنه نمی‌گفت که هنگام گرسنگی طعامشان داد، بلکه می‌گفت : از تجارتشان طعامشان داد یا از تلاش آنان یا از فعالیت آنان. از همین رو، پاره‌ای از مفسران کوشیده‌اند کلمه «مِن» را به معنای «بدل» بگیرند، یعنی به جای گرسنگی ایشان اطعامشان داد و بدل از ترسشان امانشان داد.

در پرتو آنچه از تفسیر گفتیم، می‌توانیم کلمه را به شکل دیگری نیز درک کنیم. هدف از واقعه فیل، رونق گرفتن تجارت قریش نبود، بلکه برای دور کردن ذلت از ایشان و آماده کردن قریش برای رسالت محمدی بود، که به‌رغم ضعف و ترس و گرسنگی، ایشان را برای حمل رسالت الهی قوی قرار داد. رسول‌اللّه(ص) با رسالت مقدس الهی خود، ترس آنان را به امنیت و گرسنگی آنان را به زندگی و ضعف آنان را به قدرت بدل ساخت، زیرا به‌رغم گرسنگی و ترس، رسالت قدرتی به فقرا و رنج‌دیدگان و طالبان می‌بخشد که آنان می‌توانند از گرسنگی خود زندگی و غذا و رفاه بیافرینند یا سبب می‌شود که از ترس خود امنیت و از ضعف خود قدرت بیافرینند. این تصویری است که در این سوره مبارک بدان دست یافتیم.

بسیاری از مفسران و فقها سوره‌های فیل و ایلاف را یک سوره می‌دانند. از همین رو، برخی از فقها فتوا می‌دهند که خواندن یکی از این دو سوره در نماز کافی نیست بلکه نمازگزار باید هر دو سوره را با هم بخواند، همچنان‌که درباره سوره ضحی و انشراح نیز چنین گفته‌اند. به هر حال، هر دو سوره معجزاتی هستند که از حادثه‌ای که زمینه‌ساز رسالت رسول‌اللّه و هم‌زمان با ولادت اوست، پرده برمی‌دارند.

والسلام علیکم و رحمـةاللّه و برکاته.