امام صدر به همراه شیخ سلیمان یحفوفی، نایب‌رئیس مجلس اعلای شیعیان، با کامل الاسعد، رئیس پارلمان دیدار کرد. پس از دیدار، کامل الاسعد گفت: «در این جلسه دربار? مسائل مختلف مربوط به کشور بحث و گفت‌وگو شد.»

امام صدر در ضیافت افطار انجمن فارغ‌التحصیلان دانشگاه عربی بیروت در هتل بوریفاژ شرکت کرد. در این مراسم که وزرا، نمایندگان و رؤسای دانشکده ها حضور داشتند، امام صدر به مناسبت فضای جلسه سخنانی ایراد کرد.

در مراسمی دینی که به دعوت هیئت امنای حسینی? شهر صیدا در این محل برگزار شد، امام موسی صدر و شیخ محمد مهدی شمس الدین و فرستاد? نمایندگی الازهر و یوسف ابی رزقِ شاعر سخنرانی کردند. امام صدر در سخنان خود بر ضرورت پایبندی به دین تأکید کرد و با اشاره به انحرافات موجود در جامعه، همگان را به هجرتی جدید به سوی خدا و کتاب های آسمانی و پیروی از فرستادگانش فراخواند.

به دنبال دیدار امام صدر با سران جبه? مقاومت فلسطین، روزنام? النهار با ایشان مصاحبه ای مطبوعاتی دربار? اوضاع کنونی در جنوب و ضرورت عقب نشینی نیروهای مقاومت از روستاها و شهرهای جنوبی انجام داد.

الف. دانشجویان خوابگاه دانشگاه آمریکایی، پریروز، سه‌شنبه، ضیافت افطاری ترتیب دادند که در آن امام صدر و شماری از علما، دکتر ادوین برونر به نمایندگی از رئیس دانشگاه کیرکورد که در سفر بود و دو معاون رئیس دانشگاه و عد? بسیاری از استادان حضور داشتند. امام صدر در این مراسم به تبیین نقش پیشتاز دانشجویان و اهمیت آن و امید کشور به آنان پرداخت و گفت: «پدید? توجه و اهتمام دانشجویان به ماه رمضان بسیار امیدبخش است و دل‌هایمان را پر از امید می کند. ما در انتظار روزی هستیم که روزه، حقیقتی پایدار و فراگیر در جامعه شود، به‌ویژه آنکه ماه رمضان در جوامع ما محتوا و مفهوم حقیقی خود را از دست داده است. روزه زمان خودسازی و احساس همدردی با دیگران است.»

ب. امام صدر تلگراف هایی از رهبران برجست? دینی جهان دریافت کرد. این تلگراف ها در پاسخ به تلگرافی بود که امام صدر پس از تجاوز اخیر اسرائیل به جنوب لبنان، خطاب به آنان فرستاده بود. پاپ پل ششم در تلگراف خود از این تجاوزها به‌شدت ابراز نگرانی کرده است و پاتریارک روسیه، و شورای جهانی کلیساها نیز آن را محکوم کردند.

جلسه ای با حضور اعضای هیئت شرعی و هیئت اجرایی در شهر جویا تشکیل داد تا اوضاع دشوار و بحرانی جنوب و خسارت هایی را بررسی کند که در اثر حمل? اسرائیل متحمل شده است. پس از جلسه، امام صدر در سخنانی اظهار داشت: «مجلس از موضع قهرمانان? لبنان به رهبری رئیس‌جمهور، در مقابله با تجاوزهای دشمن و همچنین از جان‌فشانی های ارتش دلاور آن قدردانی کرد.» امام صدر با اشاره به توصیه های پیشین خود دربار? لزوم اجباری شدن خدمت سربازی، مسلح کردن هم‌وطنان و گسترش پناهگاه ها گفت: «رشد و توسع? جنوب نقشی اساسی در پاسداری از میهن و هم‌وطنان دارد.»

امام موسی صدر ظهر دیروز در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه با هیئتی از مقاومت فلسطین ازجمله یاسر عرفات، زهیر محسن، ابویوسف و کمال ناصر دیدار کرد. پس از پایان دیدار، مجلس در بیانه‌ای مطبوعاتی اعلام کرد هیئت فلسطینی بر اهتمام فراوان خود به روابط برادرانه و استوار جبه? مقاومت با هم? لبنانیان و به‌ویژه با ساکنان جنوب به طور خاص تأکید کرده است. این هیئت همچنین با اشاره به ضرورت حفظ امنیت و تمامیت ارضی لبنان، تصریح کرده نباید هم? مسؤولیت های جنگ را به لبنان تحمیل کرد.

سپس امام صدر در سخنانی گفت که به رسالت مقدسی که مقاومت فلسطین در جهاد دشوار خود بر دوش دارد، ایمان دارد و معتقد است که ابعاد این جهاد به آزادسازی سرزمین های اشغال شده محدود نمی شود، بلکه این جهاد به دنبال خدمت به انسانیت و حقیقت و اصلاح مفهوم ایمان به خداوند در زمین است.» وی افزود که همواره هم? توان خود را برای پشتیبانی از جبه? مقاومت و کمک به آن به کار گرفته و خواهد گرفت و کاملاً مطمئن است که جبه? مقاومت فلسطین به حفظ تمامیت ارضی لبنان توجه دارد و می کوشد تا آن را از هر گزندی حفظ کند.» ایشان همچنین از اینکه جبه? مقاومت تصمیم گرفته است از روستاها و شهرهای جنوب دور شود، ابراز خرسندی کرد و در پایان از گفت‌وگوهای نمایندگان مقاومت و مسئولان لبنان استقبال کرد.

امام صدر پس از سفری ده روزه به استکهلم، پایتخت سوئد، به لبنان بازگشت. این سفر به دعوت مؤسس? رشد و توسعه در سوئد برای سخنرانی دربار? مسائل خاورمیانه و دیدار از مؤسسه های اجتماعی و بهداشتی درمانی سوئد انجام گرفته بود.

آقای صائب سلام، نخست‌وزیر، از علمای مسلمان برای شرکت در ضیافت افطار در هتل بریستول دعوت کرد. در این مراسم امام صدر و شیخ فهیم ابوعبیه، رئیس نمایندگی الازهر، سخنرانی کردند و هر دو بر ضرورت پاسداری از اخلاق، پایبندی به ارزش ها و سنت های دینی و دوری از فرهنگ غرب و جلوگیری از روحی? تساهل و بی مبالاتیِ رایج میان دانشجویان و نوجوانان تأکید کردند و از نخست‌وزیر خواستند در پاسداری از حق و اخلاق و سنت های دینی جدیّت نشان دهد.

ایشان گفت‌وگو کرد. در این گفت‌وگو امام صدر دربار? نقش مادر در تربیت کودک و اهمیت محیط اجتماعی در شکل‌گیری شخصیت جوانان سخن گفت.

پس از آنکه علمای مسلمان نماز جمعه را در مسجد شهدا در شهر سوئز اقامه کردند، جناب امام موسی صدر در سخنرانی خود خواستار هماهنگ سازی اقدامات و تلاش های امت اسلامی شد.

الف. سیّد حسین شافعی، نایب‌رئیس‌جمهور مصر، دیروز در دفتر خود با امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان، دیدار کرد.

ب. امام صدر پس از شرکت در جلسات مجمع پژوهش‌های علمی و اسلامی در قاهره به لبنان بازگشت و بلافاصله پس از رسیدن به بیروت، به ملاقات سلیمان فرنجیه، رئیس‌جمهور، رفت. در این دیدار که نیم ساعت به طول انجامید، امام صدر از موضع دولت و مسئولان و شجاعت ارتش لبنان در مقابله با حملات ارتش اسرائیل تجلیل کرد.

امام صدر تلگرافی به رهبران مذهبی جهان فرستاد. متن تلگراف چنین است:

«هم? دنیا در برابر تجاوزهای وحشیان? اسرائیل به لبنان و مردم بی گناه در روستاها و مؤسسات غیرنظامی سکوت کرده اند. این سکوت هولناک نشان? مرگ وجدان جهانی است و وجود ایمان زنده و کارآمد را در دل‌های مردم سراسر جهان زیر سؤال می برد. کجایند نمایندگان دین خدا و کجایند آنان که به نام دین سخن می گویند و از آموزه های آن و عدالت الهی دفاع می کنند؟ آیا فضای مه آلودی که دستگاه های تبلیغاتی اسرائیل و دوستان آن پدید آورده اند، جلو چشمان آنان را گرفته است و از همین رو لبنان را محکوم کرده و سزاوار مجازات دانسته اند؟»

«مردم لبنان اعم از مسلمان و مسیحی، در انتظار موضع گیری مؤمنان به خداوندند تا از وجود همبستگی میان برادران الهی اطمینان پیدا کنند. آنان پس از فداکاری های بزرگ و دادن قربانیان بسیار و دفاع بی پروا از میهن خویش، هم اکنون چشم انتظار فریاد حق طلبانه و روشنگری شما هستند تا هم? دنیا این فاجعه را ببینند و صدای آن را بشنوند و در نتیجه از حق طرف‌داری و از ستمگری و وحشی‌گری جلوگیری کنند.»

«ما اینجا در زیر بمباران و از میان آهن و آتش و در کنار پیکر صدها نفر از قربانیان بی گناه، منتظر موضع گیری شفاف و صدای پرطنین شماییم. دعای ما را پذیرا باشید.»

همچنین، امام صدر برای بازدید از مناطق بمباران‌شده و آسیب‌دیده، رهسپار جنوب شد.

به دعوت امام صدر، مجلس اعلای شیعیان

سخنرانی های امام صدر به زبان عربی نیز گنجانده شده است.

امام صدر ظهر دیروز از جورج سعادة، وزیر برنامه و بودجه - که به همراه محمد شعیتو، مدیرکل مجلس جنوب، برای بازدید از روستاهای مرزی آسیب دیده در اثر تجاوزهای اخیر اسرائیل به منطقه آمده است‌ـ برای صرف نهار دعوت کرد. جناب وزیر در این دیدار بر پرداخت خسارت به خسارت دیدگان نظارت کرد و به خواسته‌های آنان گوش فرا داد و پس از بازگشت، با امام صدر دربار? این خواسته ها و چگونگی برون رفت از اوضاع بحران زد? روستاهای مرزی و نجات ساکنان بحث و گفت‌وگو کرد.

در دومین روز، آقای سعادة از مدرس? فنی‌ و حرفه ای جبل‌عامل در برج شمالی دیدار کرد و امام از ایشان استقبال کرد.

امام صدر با گروهی از نگهبانان شب در شهرداری بیروت که به خاطر وضع معیشتی خود اعتصاب غذا کرده بودند، دیدار کرد و به آنان گفت: اعتصاب شما از آب و غذا توجیهی ندارد و من شخصاً مشکلات شما را پیگیری خواهم کرد. امیدوارم خودتان را گرفتار وضعی غیرقانونی نکنید.

امام موسی صدر پس از اطلاع از تجاوزهای وحشیان? اسرائیل به لبنان، دو روز پیش، از آلمان عازم لبنان شد. ایشان هنگام ورود، دربار? تبلیغات گسترده و گمراه کننده ای که دستگاه های تبلیغاتی اسرائیل و غرب در اروپا و به‌ویژه در آلمان به راه انداخته اند، صحبت کرد و گفت این تبلیغات از یک سو به منظور زمینه سازی برای تجاوزهای جدید به جهان عرب و لبنان است و از سوی دیگر برای به دست‌آوردن مال و ثروت بیشتر. ایشان بر ضرورت تحرک هم? لبنانیان به‌ویژه دستگاه های تبلیغاتی و دیپلماسی و مجمع لبنانیان در سراسر جهان برای بسیج عمومی تأکید کرد.

امام موسی صدر دیروز برای شرکت در جلسات مجمع پژوهش‌های علمی و اسلامی، لبنان را به مقصد قاهره ترک کرد.

کنفرانس علمای اسلام در قاهره، کار بررسی پژوهش‌های علمی را ادامه داد. در این کنفرانس علمایی همچون موسی صدر، صالح ابوبصیر، محمد خاطر و علی الخفیف از دولت بنگلادش خواستند برای بازگرداندن وحدت ملی و اسلامی در دو بخش پاکستان، آسان‌ترین ابزار و راهکارها را به کار گیرد.

ب. مجل?الانسان الجدید، چاپ مصر، در مدت حضور امام صدر در قاهره، دربار? موضوع خانواده و جوانان با

می‌کنم طرحی برای قانون احوال شخصیه تدوین شودکه هم? مواد موجود در آن به طور واقع‌گرایانه و با توجه به تحولات عمومی، بر پای? اصول شرعی استوار باشد. از مسئولان خواهش می‌کنم از نظر تشکیلاتی و اصول دادگاه‌ها، مراقب اجرای صحیح این قوانین، به‌دور از هرگونه عوامل تأثیرگذار خاص یا مدنی به طور عام باشند تا این دستاورد بزرگ که ویژ? لبنان است، حفظ شود.

امام صدر افزود: بسیار امیدوارم که مسئولان در لبنان، کشوری که انسان در آن از آزادی حقوقی و قانونی بهره‌مند است، برای کسانی که به قوانین دینی پایبند هستند و در عین حال، با تحولات موجود نیز سر و کار دارند، تجربه‌ای موفق و الگوپذیر ارائه کنند.

وی دربار? نظارت و فرق میان دادگاه‌های مذهبی مسیحیان و مسلمانان در این زمینه گفت: مفروض این است که نظارت، محدود به مسائل اداری محض باشد تا استقلال در قضا از دست نرود. دوباره آنچه را در آغاز سخنم گفتم، تکرار می‌کنم که باید وضع موجود در لبنان را غنیمت بشماریم و آن را از هم? عوامل تأثیرگذار دور نگه داریم.

پس از افزایش تجاوزهای اسرائیل به منطق? جنوب، امام صدر در سخنانی اظهار داشت: «دولت باید برای حفظ عزت وطن و تمامیت ارضی، تجهیزات جدید دفاعی را تأمین کند. ما بر لزوم اجباری شدن خدمت سربازی، مسلح کردن هم‌وطنان و گسترش پناهگاه‌ها تأکید می کنیم.

جمعیت احسان و نیکوکاری (جمعیة?البر?و الاحسان) ظهر دیروز سومین جشنوار? سالان? خود را با حضور نمایند? رئیس‌جمهور، جناب آقای پی‌یر حلو، وزیر نفت و صنایع، در شهر صور برگزار کرد. در این مراسم که در کنار آن نمایشگاه هایی از صنایع دستی، حرفه های گوناگون و صنعت فرش ایرانی برپا شده بود، امام موسی صدر و انور خلیل، رئیس جامع? فرهنگی لبنانی‌های خارج از کشور و عده‌ای از نمایندگان و سفیران حضور داشتند. امام صدر در این مراسم در سخنانی بر نقش این جمعیت در توسع? لبنان و به‌ویژه این منطقه تأکید کرد. سپس استاد انور خلیل، رئیس جامعه نیز در سخنانی به جناب پی‌یر حلو، نمایند? رئیس‌جمهور و امام موسی صدر خوشامد گفت.

حسین بهبهانی، تاجر کویتی، در قصر خود در منطق? رویسات صوفر، ضیافت شامی به افتخار امام صدر ترتیب داد که صبری حماده و شماری از علما و شخصیت ها نیز در آن حضور داشتند.

دانشگاه آمریکایی در بیروت کتابی با عنوان خدا و اسلام در اندیش? اسلامی معاصر[65] منتشر کرد. در این کتاب که مهم‌ترین اثر انتشاریافته در جشن صدمین سال دانشگاه آمریکایی بیروت است، یکی از

امام در پایان سخنانش گفت: «اینکه فردی با قانون اساسی یا دیگر قوانین و نظام ها حتی قوانین راهنمایی و رانندگی مخالف باشد و بر ضد آن‌ها قیام کند، برای من پذیرفتنی و قابل درک است ولی اینکه فردی برضد اخلاق قیام کند قابل فهم نیست. انسان انقلابی به‌شدت نیاز دارد که به نظامی اخلاقی پایبند باشد و اگر خود را از احترام به نظام ها و ساختار ها و همچنین از پایبندی به نظام اخلاقی معذور و معاف بداند، دیگر انقلابی نیست، بلکه آشوب طلب و اخلالگر است.»

مفتی ضیاءالدین بابا خانوف، رئیس مرکز دینی مسلمانان آسیای میانه و قزاقستان، در نامه ای به امام موسی صدر ضمن تشکر از استقبال گرم او از هیئت قزاقستانی، از ایشان برای سفر به تاشکند دعوت کرد.

امام صدر در نامه ای به آقای صلاح مطر از او خواست در مورد زمینی که در دردغیا قرار دارد، بزرگواری کند و با ساخت مسجد در آن و همچنین خان? دختران در طبق? فوقانی آن موافقت کند.

کنفرانس گفتمان مسیحی‌-اسلامی در هتل پرنتانیا در برمانا آغاز به کار کرد. در این کنفرانس شیخ محمود فرحات، نمایند? امام صدر، در سخنانی با تجلیل از نقش دولت که همواره در پی حفظ اخلاق است، برای اعضای کنفرانس آرزوی موفقیت کرد.

طرح قانون سامان‌دهی دادگاه شرعی پیروان مذهب اهل‌سنت و مذهب جعفری برای بحث و بررسی به کمیسیون مدیریت و دادگستری پارلمان ارجاع شد. این طرح در حالی ارجاع شد که نمایندگان بیروت، آقای صائب سلام، نخست‌وزیر را به تلاش برای گنجاندن موادی در طرح جدید متهم می‌کنندکه به کاهش صلاحیت‌های مرکز افتاء می‌انجامد. آن‌ها اصرار دارند که این طرح جز با حضور آنان در پارلمان بررسی نشود.

امام موسی صدر نیز دربار? طرح جدید نظری دارد. در گفت‌وگویی که با او داشتیم، ترجیح داد به طور کلی و کوتاه به این موضوع بپردازد. او اعلام کرد همراه با کارشناسان مجلس اعلای شیعیان تلاش می‌کند طرحی برای قانون احوال شخصیه ارائه دهند که اصول شرعی را بر پای? تحولات و به‌دور از عوامل تأثیرگذار خاص مورد تأکید قرار دهد.

امام صدر گفت: یکی از افتخارات لبنان این است که در تدوین و حتی اجرای قانون احوال شخصیه در عرص? قوانین و دادگاه‌ها، آزادی‌های فردی رعایت و به عقاید مذهبی و شرایع احترام گذاشته شده و از این رو، ضروری است که این امتیاز، به طور کامل باقی بماند و چیزی آن را خدشه‌دار یا بر آن فشار وارد نکند. امام صدر افزود: از این نگاه، موضع اصولی من تلاش برای دور کردن مراحل گوناگون دادگاه شرعی، از هم? عناصر خارج از چارچوب آن است. همچنین با همکاری برخی کارشناسان تلاش

امام موسی صدر رئیس مجلس اعلای شیعیان، دو روز پیش، ضیافت شامی به افتخار دکتر عبدالحلیم محمود، وزیر اوقاف مصر، در مقر مجلس اعلای شیعیان ترتیب داد. در این میهمانی شیخ حسن خالد، مفتی اهل‌سنت و شیخ محمد ابوشقرا، شیخ عقل دروزیان و شمار بسیاری از علما و وزرا و نمایندگان و سفیران و شخصیت ها حضور داشتند.

پس از میهمانی، امام صدر در سخنانی به وزیر میهمان خوشامد گفت و او نیز در سخنانی ضمن تشکر از رئیس مجلس اعلای شیعیان، از ایشان تجلیل کرد. در پایان مراسم امام صدر به میهمان ارجمند خود یک دوره شرح نهج‌البلاغه هدیه کرد. در پایان این مراسم، عبدالباسط محمد عبدالصمد، قاری برجسته، آیاتی از قرآن کریم قرائت کرد.

امام صدر آنچه را پس از اعلام تشکیل دولت نظامی، میان او و شیخ حسن خالد، مفتی اهل‌سنت، گذشته بود، بازگو کرد… این اقدام امام در واکنش به خبری بود که نشری? الحوادث منتشر کرده بود مبنی بر اینکه برخی از جوانان چپ گرا مانع تماس امام با مفتی شده اند تا مفتی تحت تأثیر امام قرار نگیرد. امام گفت: «وقتی تشکیل دولت نظامی اعلام شد، در تماسی تلفنی با جناب مفتی حسن خالد گفتم: «این پیشامدی خطرناک است و باید با اقدامی گسترده و در سطح ملی با آن مقابله کنیم.»

«صبح روز بعد، به دارالفتوا نزد جناب مفتی رفتم. ایشان به من گفت: برای تشکیل گردهمایی مسلمانان در دارالفتوا فراخوان داده است. من به ایشان گفتم: اگر فراخوان برای نشستی ملی و فراگیر داده شود تا مسیحیان نیز در کنار مسلمانان جمع شوند، بهتر است، زیرا وضعیت کنونی وضعیت دفاع از دموکراسی است که به هم? لبنانیان، با هم? گوناگونی فرقه‌های آنان مربوط می شود. در دفتر جناب مفتی برخی از جوانان حزبی نیز حضور داشتند. یکی از آنان به نام عصام نعمان به من گفت: بهتر است این جلسه فقط به مسلمانان اختصاص داشته باشد، زیرا ما ابتدا باید خواسته های خودمان را مشخص کنیم و پس از آن می توانیم برای نشستی مشترک فراخوان بدهیم. از جناب مفتی پرسیدم: آیا خبر دارید که احزاب برای تشکیل جلسه ای در باشگاه فارغ التحصیلان مجتمع آموزشی مقاصد برنامه ریزی کرده اند و آیا جوانان قبل از این تصمیم با شما مشورت کرده اند؟ ایشان گفت: از این تصمیم اطلاعی نداشته است. به ایشان گفتم: جناب مفتی درست است که ما در مقام عالم مسلمان، راست گرا نیستیم ولی چپ گرا هم نیستیم.»

«سپس حاضران به صحبت پرداختند. عبدالله عظیمی به من گفت: چپ گرایان ملحد نیستند. من گفتم: من نیز می دانم و نمی گویم آنان ملحدند. جناح چپ جنبشی است که به دنبال تغییر وضعیت جامعه است. آنچه ما می گوییم این است که ما در مقام روحانی نه طرف‌دار راستیم و نه طرف‌دار چپ.»

«سرانجام جناب مفتی گفت: جناب امام، هر جلسه ای هم که تشکیل شود، تصمیمات گرفته‌شده در آن مسلماً ملی و مورد اتفاق همگان خواهد بود. پس از آن، جلسه تشکیل شد و سخنانی که من دربار? دولت نظامی گفتم روشن تر و شفاف تر از هر سخن دیگری بود، زیرا من بر این باورم که این نوع دولت در روند هم‌زیستی ملی میان فِرق تأثیر می گذارد.»

هم‌اکنون در لبنان به سر می برد، به حضور پذیرفت. در این دیدار آقای صائب سلام، امام موسی صدر، شیخ حسن خالد، شیخ محمد ابوشقرا، بشیر اعور، وزیر دادگستری و لطفی متولی، سفیر مصر، حضور داشتند.

دیروز اتحادی? سندیکاهای اصناف با حضور نمایند? رئیس‌جمهور و به مناسبت افتتاح مرکز جدید اتحادیه، جشنواره ای برگزار کرد. در این جشنواره که رضا وحید، مدیرکل تأمین اجتماعی، به نمایندگی از سلیمان فرنجیه، رئیس‌جمهور، حضور داشت، امام صدر در سخنانی دربار? معنا و مفهوم کار گفت: «کار یعنی پیوستن تدریجی انسان به تاریخ. انسان از رهگذر کار ذوب می شود تا چراغ تاریخ را در گذر زمان روشن نگه دارد. کار قطعه‌ای از انسان و بلکه هم? انسان است، زیرا «و اَن لَیسَ لِلإ‌ِنسان‌ِ إلّا ما سَعی.»[64] انسان با میزان کارش سنجیده می شود و به هر اندازه که عطا و بخشش داشته باشد، به همان اندازه از انسانیت برخوردار است.»

«کار، ترجم? درست واژ? انسان به زبان جاودانگی است. کار مای? جاودانه ‌شدن انسان است. انسان می تواند از آستان? مرگ درگذرد و پس از مرگ نیز بخشش داشته باشد؛ می تواند دست خود را از آن سوی قبر برآورد و خدمتی یا دانشی یا اندیشه ای یا تجربه ای یا سنتی را به جامعه تقدیم کند.»

«کار عامل پیوند انسان با دیگران است؛ دیگرانی که به همراه او جامعه را تشکیل می دهند. بنابراین، جامعه مجموعه ای از انسان هاست که کار را با همدیگر مبادله می‌کنند و اگر انسان بخواهد جامعه ای پدید آورد، راهی جز پرداختن به کار ندارد… کار همان عامل انگیزه بخش و تحرک آفرین است و انسان همان کسی است که کار را از نظر نوع و کمیت می آفریند. انسان آفرینند? کار است. از این رو، اگر انسان با انگیز? مادی کار کند، کار خود را محدود کرده و برای آن بعد مادی ملموس قرار داده است. چنین کاری را می توان با مقداری پول قیمت گذاری کرد، هرچند این مقدار بسیار باشد. بنابراین، جامعه ای که با کار مادی شکل گرفته باشد، جامعه ای مرده و محدود است که درد و رنج دیگران را حس نمی کند و در آن همبستگی و صمیمیت وجود ندارد. ولی اگر انگیز? کار، رسالت و تعهد و خدمت باشد، انسان می تواند هم? وجود خود و هم? نیروهای معنوی اش را در ظرف کار بریزد. بنابراین، کار متعهد و صاحب رسالت، نسخ? مطابق با اصل انسان است و جامعه در پرتو آن، پویا و سرزنده می شود.»

امام صدر خواستار محافظت از فعالیت های فردی و توانمندی های بشری شد و گفت: «نیرو و قدرت اصلی لبنان انسان است. از این?رو، باید از این انسان پاسداری کرد تا ابزار یا سرمای? مادی بر او چیره نشود.»

امام صدر در ضیافت شامی که آقای صائب سلام، نخست‌وزیر، به افتخار دکتر عبدالحلیم محمود، وزیر اوقاف مصر، و هیئت همراه وی در هتل بریستول ترتیب داده بود، شرکت کرد.

به دعوت مدیر دبیرستان العربیة و کمیت? سخنرانی ها، امام موسی صدر با عنوان «با کاروان جاودانگان» به سخنرانی پرداخت. در این مراسم علاوه بر هیئت آموزشی و دانشجویان، فعالان امور تربیتی نیز حضور داشتند.

امام صدر در کانون ادب و هنر و در حضور بسیاری از اندیشمندان و علاقه‌مندان، به سخنرانی دربار? جامع? بهتر پرداخت. امام با طرح سؤالی دربار? هویت جامع? مطلوب و چگونگی ساختن آن، بر ضرورت تعامل میان افراد جامعه تأکید کرد تا در پرتو آن، اهمیت کار و تلاش و دو بعد انسان، یعنی آزادی و جامعه آشکار شود. ایشان در پایان بر ضرورت لغو نظام فرقه ای در لبنان و روآوردن به شایسته سالاری تأکید کرد و پیشنهاد داد نمایندگان پارلمان به طور مساوی از هم? فِرَق انتخاب شوند.

چهارده تن از نوزده نمایند? شیعیان در پارلمان، دعوت امام صدر را برای شرکت در ضیافت شامی پذیرفتند که چهارشنب? گذشته در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه برگزار شد. هدف امام صدر از برگزاری این میهمانی حل و فصل اختلاف میان نمایندگان شیعه در اثر جنجال های انتخاباتی اخیر بود. در این مراسم علاوه بر نمایندگان، اعضای هیئت اجرایی مجلس اعلای شیعیان و علمای عضو هیئت شرعی نیز حضور داشتند.

نمایندگان شیع? پارلمان، اعضای مسلم هیئت اجرایی مجلس اعلای شیعیان به شمار می آیند. در این میهمانی، امام صدر در سخنانی دستاوردهای مجلس از زمان تأسیس تاکنون و همچنین نقش نمایندگان در رسیدن به این دستاوردها را برای نمایندگان جدید توضیح داد. او از نمایندگان پارلمان خواست از مجلس اعلای شیعیان حمایت کنند، زیرا این مجلس متعلق به آنان و فرق? آنان است و مسئولیت آن پیگیری جدی امور شیعیان و تلاش برای رشد و ارتقای آن است. امام همچنین از نمایندگان خواست مجلس شیعه را خانه و مرکز فعالیت های اجتماعی خود قرار دهند تا موجب پیشرفت و تحوّل شیعیان شود.

امام صدر در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه با شیخ ضیاءالدین بابا خانوف، مفتی تاشکند، و هیئت همراه که به لبنان سفر کرده اند، دیدار کرد. امام صدر در مراسم بدرق? خانوف در فرودگاه نیز شرکت کرد.

دکتر عبدالحلیم محمود، وزیر اوقاف مصر، که اکنون در لبنان به سر می برد، با امام موسی صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان لبنان، دیدار کرد و یک جلد قرآن کریم به او هدیه داد.

سلیمان فرنجیه، رئیس‌جمهور، بعدازظهر امروز، دکتر عبدالحلیم محمود، وزیر اوقاف مصر را که

ب. امام صدر در مراسم قرائت های دهگان? قرآن کریم شرکت کرد. در این مراسم، مفتی اهل‌سنت، شیخ حسن خالد، و شیخ عقل دورزیان و شمار بسیاری از علمای جهان عرب حضور داشتند.

امام صدر به مناسبت فرارسیدن زمان انتخابات پارلمان، کنفرانسی مطبوعاتی در ساختمان مجلس ترتیب داد. در این کنفرانس که روبیر أبیلا، نایب‌رئیس سندیکای مطبوعات، و ملحم کرم، رئیس سندیکای روزنامه نگاران نیز حضور داشتند، امام صدر بیانیه ای خطاب به مردم لبنان صادر کرد و نکات و مسائلی مطرح کرد که نامزدها و رأی دهندگان باید مد نظر داشته باشند. در این پیام تأکید شده است نظام حکومتی لبنان برای آنکه بتواند پاسخ‌گوی نیازهای فزایند? کشور باشد، باید متحول شود.

کامل الاسعد، رئیس پارلمان، در شهر صور به دیدار امام صدر رفت. او همچنین با مطران یوسف الخوری و شیخ موسی عزالدین نیز ملاقات کرد.

علال الفاسی، یکی از شخصیت‌های بارز مراکش که به لبنان سفر کرده است، با شماری از شخصیت های لبنانی و عربی و در رأس آنان با امام صدر دیدار کرد.

به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) سلیمان فرنجیه، رئیس‌جمهور، به همراه کامل الاسعد و صائب سلام، به مقر مجلس اعلای شیعیان رفتند و امام صدر و شماری از علما و اعضای مجلس از آنان استقبال کردند. در این دیدار امام صدر در سخنانی به هر سه خوشامد گفت.

در تحقیقی دربار? نظر علمای دین دربار? حقوق سیاسی و انتخاباتی خود، رهبران مذاهب شش‌گانه دیدگاهشان را در این باره ابراز کردند. دیدگاه امام صدر چنین بود: «اولاً، عالم دین مانند هر شهروند دیگری حقوق و تکالیف ملی خود را دارد و ویژگی او (عالم دین بودن) هیچ‌یک از حقوق و تکلیف عمومی او را سلب نمی‌کند. ثانیاً، امتیاز عالم دین نسبت به دیگران این است که امانت‌دار الهی است و این امانت را جز در خدمت اهداف الهی نمی‌تواند به کار گیرد. اگر او این امانت را که سبب پذیرفته شدن سخن اوست، در راه اهداف شخصی (از هر نوعی که باشد) به کار گیرد، این کار او بیرون رفتن از چارچوب مسئولیت است. معروف است که خدمت به خدا غالباً در خدمت به انسان تجسم می‌یابد. بر این اساس، یکی از مهم‌ترین وظایف عالم دین، تلاش پیگیر برای بالا بردن سطح بیداری شهروند و نزدیک کردن او به آرمان‌گرایی در انتخابات و غیر آن است.