فهم بیشتر هنگامی اتفاق می‌افتد که به اصطلاحات قرآن پایبند باشیم و متشابهات را به محکمات ارجاع دهیم و بر کلمات قرآن معانی بی‌ارتباط حمل نکنیم.

تأمل و تعمق در قرآن کریم و مطالعه نوبه‌نوی آن، در برابر انسان مسلمان معانی بدیع و درستی قرار می‌دهد که با تفاسیر گذشته و آنچه از آن تفاسیر استنباط شده، متفاوت است و هیچ مانعی برای استناد و عمل به این معانیِ نو وجود ندارد، و هیچ تناقضی میان آن‌ها و معانی پیشین مفسران نیست، زیرا که متکلم خداوند است و فهم همه این معانی از قرآن ممکن.

این ویژگی مخصوص قرآن کریم یعنی کلام خداوند است، زیرا از کلام هرکسی نمی‌توان معانی‌ای فراتر از دانش عصر گوینده و اطلاعات او دریافت. این همان مرز میان کلام خالق و مخلوق است، مگر مخلوقی که از روی هوی و هوس سخن نمی‌گوید و فقط آنچه به او وحی می‌شود، می‌گوید. خداوند می‌فرماید : « ﴿ وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیْر فَلأنفُسِکُمْ وَمَا تُنفِقُونَ إِلاَّ ابْتِغَاء وَجْهِ اللّهِ وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیْر یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ »[1]

بیشتر مفسران بر آن‌اند که در روز قیامت، آنگاه که انسان پاداش اعمال خود را بی‌هیچ ستم و محرومیت یا اشتباه و سهوی در محاسبه می‌بیند، پاداش انفاق نیز به او داده خواهد شد. این معنی قرآنی درست است و با دیگر آیات همخوان، اما می‌توانیم با عنایت به دانش و تجارب اجتماعی خود آیه را به صورتی دیگر نیز تفسیر کنیم.

انفاق احیا کردن خانواده‌های نیازمند است، و کسانی که امکانات کافی برای زندگی آبرومندانه ندارند. پس انفاق این نوع زندگی و سلامتی و تغذیه مناسب و تعلیم و تربیت درست فرزندان را برای اینان فراهم می‌سازد. این به معنای مشارکت افراد دیگری در ساختن اجتماع و ارتقای جامعه است و کسی که از اجتماعی برتر بهره می‌برد، هم انفاق‌کننده است و هم انفاق‌گیرنده.

انفاق‌کننده، با توجه به نوع زندگی و فعالیت‌های گسترده‌اش، بیش از انفاق‌گیرنده از جامعه پیشرفته‌تر بهره می‌برد، و در حیات دنیا پیش از آخرت و از زندگی مادی پیش‌تر از زندگی معنوی. اما ترک انفاق یعنی بی‌توجهی به گروه‌هایی از شهروندان که به فقر و بیماری و بی‌سوادی دچار هستند و در ساختن جامعه خود مشارکت ندارند. این مسئله سبب محرومیتِ جامعه از توانمندی‌های این گروه و نرسیدن جامعه به سطح مطلوب می‌گردد.

در این وضع، بیماری‌ها تنها گریبان فرزندان خانواده‌های فقیر را نخواهد گرفت، بلکه شامل همه شهروندان خواهد شد، همچنان که بیماری‌های اخلاقی و ذهنی ناشی از فقر همه را فراخواهد گرفت.

افزون بر این، بیماری‌های روحی‌ای که در چنین وضعی شکل می‌گیرد و احساسات منفی‌ای که در چنین اجتماعاتِ بیگانه با عدالتی ظهور می‌کند، جامعه را در معرض تکان و انفجارهایی قرار می‌دهد که به جامعه رحم نخواهد کرد و تر و خشک را خواهد سوزاند، و ناخودآگاه بسیاری از ثروت‌های جامعه را بر باد خواهد داد. اگر یک بار دیگر آیه را بخوانیم : « ﴿ وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیْر یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَأَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ ،» معنایی دیگر برای «یُوَفَّ إِلَیْکُمْ» و « ﴿ أَنتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ ﴾ » می‌یابیم. معنای جدید بیرون از دایره دلالتِ متعارف کلام نیست و با موضوعات دیگری از قرآن سازگار است. ازجمله با آیه «وَأَنفِقُواْ

این مقاله با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

قرآن کریم با همین الفاظ و معانی و ترتیب آیات و سوره‌ها کلام خداوند است. این اصل سبب جاودانگی دین اسلام در میان ادیان است. همچنین، این کتاب پاسخی به مسئله پیشرفت و تحول است. مشکل بسیار شایع و بغرنج این است که نمی‌توان متون معینی برای جوامع پیشرفته و روابط متغیر و احوال حیاتی متفاوت دوره‌های مختلف تاریخی وضع کرد. اوضاع و روابط اجتماعی امروز به کلی با اوضاع و روابط زمان ظهور اسلام متفاوت است. پس چگونه ممکن است که قوانین و متون واحدی امور هر دو دوره را سامان دهد؟

پاره‌ای از دانشمندان و متفکران مسلمان کوشیده‌اند تا از راه‌های گوناگون به این مسئله پاسخ گویند. اما من در نتایج اصلی که در آغاز بحثم بدان اشاره کردم، پاسخی کافی به این مشکل می‌بینم. مفهوم و دریافت هر کلامی دو شرط دارد :

نخست. پایبند بودن به دلالت‌های حقیقی و مجازی لفظ با انواع دلالت‌های میان آن دو، ازجمله دلالت التزامی و اشاره و تنبیه و دیگر دلالات.

دوم. ما باید سطح آگاهی و فرهنگ گوینده را نیز در نظر داشته باشیم. نمی‌توانیم از کلام مفهومی استنباط کنیم که از سطح دانش متکلم و میزان دقت او بالاتر است. از همین رو، فهم عبارت واحدی که طفل یا انسانی عادی بیان می‌کند با فهم همان عبارت وقتی که انسانِ آگاه یا دانشمندی بزرگ یا مسئولی هوشیار آن را به زبان می‌آورد، متفاوت است. برای همین است که می‌بینیم به ظرایف کلمات مسئولان و قیود و تقدیم و تأخیر سخنانشان اهتمام و توجه ویژه‌ای می‌شود. همچنین، شرح و بسط‌های مختلفی درباره متون قراردادها و پیمان‌ها و مدلول‌های آن‌ها و نیز فهمِ قوانین و آیین‌نامه‌ها و ابعاد آن‌ها وجود دارد.

این همه گواهی است بر اینکه دانش گوینده کلام و آگاهی او، چارچوبی برای فهم سخنش و شرطی اساسی برای درک مقصود و مراد اوست. اما استفاده از اشارات رمزی در سخن و به کار بردن کلمات برای اشاره به معانی دیگر، تنها با تکیه بر توافق پیشینِ متکلم و مخاطب ممکن است، چنان‌که در گفت‌وگوهای سری متعارف به کار گرفته می‌شود.

بنابراین، نزول قرآن کریم با این الفاظ ویژگی خاصی پیدا می‌کند که آن را از سایر کتب و کلمات متمایز می‌سازد. همچنین، فهم معانی قرآن و تفسیر کلمات آن، با فهم و تفسیر دیگر کلمات و متون، حتی کتب آسمانی دیگر، متفاوت است، زیرا که علم خداوند نامحدود است و ذره‌ای در زمین یا آسمان از محدوده علم او دور نمی‌ماند، هیچ‌چیزی او را از چیز دیگر بازنمی‌دارد، در اندامی مناسب می‌آفریند، و اوست که مقدر می‌کند و هدایت، و به هرچیزی اندازه و ویژگی و خاصیت معینی می‌دهد.

پس اگر شرط نخست در فهم و تفسیر قرآن کریم مورد توجه قرار گیرد، فهم و تفسیر قرآن منحصر به مفسران نخستین (رضوان‌الله علیهم) نخواهد بود، بلکه ما نیز این حق را داریم که قرآن را به یاری اطلاعات بیشتر و تجارب افزون‌تر در زمینه‌های مختلف، ژرف‌تر و با آگاهی روزآمدتری دریابیم. این

موضوع: نامه - حال ما خوب است

مکان و تاریخ: طرابلس، 30//8//1978

مناسب: دست نوشته امام موسی صدر…

منبع: آرشیو مطالعاتی امام موسی صدر در بیروت

صدری، حمید و بچه‌ها، حال‌ ما خوب‌ است‌ و إن‌شاءالله در روز شنبه‌ یا یکشنبه‌ به‌ پاریس‌ می‌رسیم. امیدوارم‌ بتوانم‌ جمعه‌ شب‌ یا بعدازظهر شنبه‌ برای‌ تعیین‌ زمان‌ ورود به‌ پاریس‌ با شما تماس‌ بگیرم. لطفاً‌ به‌ ام‌صدری خبر بدهید و با شماره ‌470886 در بیروت، منزل‌ آقای‌ الحسینی‌ تماس‌ بگیرید و موضوع‌ را به‌ آن‌ها اطلاع‌ دهید. لطفاً‌ به‌ دکتر صادق و دکتر عصام هم‌ خبر بدهید تا در پاریس‌ منتظر ما باشند. به‌ ام‌صدری‌ خبر سلامتی‌ ما و سفر ما به‌ فرانسه‌ را ابلاغ‌ کنید.

5794166 پاریس‌

و یا 5794178

خانم‌ حکمی‌

اتاق ‌(982514) 70

119 (989537)

این نوشته دست‌خط امام است که در تاریخ 30//8//1978 تحویل آقای علی نظر داد و او در تاریخ 31//8//1978 به پاریس سفر کرد و تحویل خانواده امام داد. آقای علی نظر مهندسی است که اهل عربصالیم در جنوب لبنان بوده و در لیبی با یک شرکت فرانسوی ارتباطات کار می‌کرد.

+فهرست عناوین روزنگار سال 1978/1  .  1/1/1978 / 2  .  [الأنوار] / 2  .  1/1/1978 / 2  .  [السفیر] / 2  .  4/1/1978 / 2  .  [النهار] / 2  .  6/1/1978 / 2  .  [النهار] / 2  .  7/1/1978 / 3  .  [النهار] / 3  .  7/1/1978 / 3  .  [سند شماره 07-01-78] / 3  .  7/1/1978 / 3  .  [الأنوار] / 3  .  8/1/1978 / 4  .  [النهار] / 4  .  10/1/1978 / 4  .  [النهار - السفیر] / 4  .  10/1/1978 / 4  .  [سند شماره 10-01-78] / 4  .  11/1/1978 / 5  .  [النهار - السفیر] / 5  .  12/1/1978 / 5  .  [الأنوار - السفیر] / 5  .  15/1/1978 / 6  .  [النهار - الأنوار] / 6  .  16/1/1978 / 7  .  [النهار] / 7  .  17/1/1978 / 7  .  [سند شماره 17-01-78] / 7  .  18/1/1978 / 7  .  [السفیر] / 7  .  19/1/1978 / 7  .  [النهار] / 7  .  24و25/1/1978 / 8  .  [الأنوار] / 8  .  26/1/1978 / 8  .  [النهار] / 8  .  27/1/1978 / 8  .  [السفیر] / 8  .  28/1/1978 / 8  .  [السفیر] / 8  .  31/1/1978 / 9  .  [سند شماره 31-01-78] / 9  .  2/2/1978 / 9  .  [النهار] / 9  .  2/2/1978 / 9  .  [النهار] / 9  .  4/2/1978 / 9  .  [النهار] / 9  .  4/2/1978 / 9  .  [سند شماره 04-02-78] / 9  .  4/2/1978 / 10  .  [النهار] / 10  .  5/2/1978 / 10  .  [سند شماره 05-02-78 ] / 10  .  5/2/1978 / 11  .  [الأنوار] / 11  .  6/2/1978 / 11  .  [الأسبوع العربی] / 11  .  7/2/1978 / 11  .  [آرشیو اسناد مجلس اعلای شیعیان] / 11  .  موسی صدر / 11  .  7/2/1978 / 11  .  [الحوادث] / 11  .  9/2/1978 / 12  .  [سند شماره 09-02-78] / 12  .  11/2/1978 / 12  .  [النهار] / 12  .  12و13/2/1978 / 12  .  [روزنامه های لبنان - اسناد مجلس اعلای شیعیان] / 12  .  14/2/1978 / 14  .  [النهار - الأنوار] / 14  .  17/2/1978 / 14  .  [سند شماره 17-2-78] / 14  .  22/2/1978 / 14  .  [روزنامه های لبنان - اسناد مرکز اطلاع رسانی جنبش أمل] / 14  .  23/2/1978 / 15  .  [النهار] / 15  .  28/2/1978 / 15  .  [النهار] / 15  .  2/3/1978 / 16  .  [النهار] / 16  .  5/3/1978 / 16  .  [سند شماره 05-03-78] / 16  .  7/3/1978 / 16  .  [سند شماره 7-3-78] / 16  .  8-14/3/1978 / 16  .  [النهار] / 16  .  9/3/1978 / 18  .  [النهار] / 18  .  10/3/1978 / 18  .  [النهار] / 18  .  12/3/1978 / 18  .  [النهار] / 18  .  14/3/1978 / 18  .  [النهار] / 18  .  16،14و22/3/1978 / 19  .  [روزنامه های لبنان] / 19  .  16،14و22/3/1978 / 19  .  [سند شماره 16-03-78] / 19  .  16،14و22/3/1978 / 20  .  [النهار] / 20  .  17/3/1978 / 20  .  [سند شماره 17-03-78] / 20  .  19/3/1978 / 20  .  [النهار] / 20  .  19/3/1978 / 20  .  [سند شماره 19-03-78] / 20  .  20/3/1978 / 21  .  [اسناد مجلس اعلای شیعیان] / 21  .  20/3/1978 / 22  .  [النهار - الانوار] / 22  .  ای مردم لبنان، / 22  .  20/3/1978 / 23  .  [النهار] / 23  .  21/3/1978 / 23  .  [السفیر - الأنوار] / 23  .  22/3/1978 / 23  .  [النهار] / 23  .  23/3/1978 / 24  .  [الأنوار] / 24  .  24/3/1978 / 24  .  [النهار] / 24  .  24/3/1978 / 24  .  [الأنوار] / 24  .  25/3/1978 / 24  .  [النهار] / 24  .  25/3/1978 / 24  .  [سند شماره 25-03-78] / 24  .  26/3/1978 / 25  .  [روزنامه های لبنان - اسناد مجلس اعلای شیعیان] / 25  .  28/3/1978 / 26  .  [الأنوار] / 26  .  29/3/1978 / 26  .  [النهار] / 26  .  29/3/1978 / 26  .  [روزنامه های لبنان] / 26  .  31/3/1978 / 27  .  [السفیر] / 27  .  1/4/1978 / 27  .  [سند شماره 01-04-78] / 27  .  1/4/1978 / 27  .  [النهار] / 27  .  2/4/1978 / 27  .  [الأنوار] / 27  .  4/4/1978 / 27  .  [النهار] / 27  .  7/4/1978 / 28  .  [سند شماره 07-04-78] / 28  .  7/4/1978 / 28  .  [الأنوار] / 28  .  9/4/1978 / 28  .  [النهار] / 28  .  10/4/1978 / 28  .  [النهار] / 28  .  11/4/1978 / 29  .  [النهار] / 29  .  12/4/1978 / 29  .  [النهار - الأنوار] / 29  .  13/4/1978 / 29  .  [النهار] / 29  .  13/4/1978 / 30  .  [الأسبوع العربی] / 30  .  روزشمار مصاحبه با دکتر یزدی / 30  .  26/4/1978 / 30  .  [النهار - الأنوار] / 30  .  26/4/1978 / 30  .  [سند شماره 24-4-78] / 30  .  26/4/1978 / 31  .  [النهار] / 31  .  27/4/1978 / 31  .  [النهار] / 31  .  28/4/1978 / 31  .  [النهار] / 31  .  30/4/1978 / 31  .  [النهار - الأنوار] / 31  .  14/5/1978 / 32  .  [الحیاة] / 32  .  15/5/1978 / 32  .  [النهار] / 32  .  15/5/1978 / 32  .  [سند شماره 15-05-78] / 32  .  19/5/1978 / 32  .  [سند شماره 19-05-78] / 32  .  21/5/1978 / 33  .  [السفیر] / 33  .  21/5/1978 / 33  .  [النهار] / 33  .  21/5/1978 / 33  .  [اسناد مجلس اعلای شیعیان لبنان] / 33  .  24/5/1978 / 33  .  [ام القری] / 33  .  26/5/1978 / 34  .  [الأنوار] / 34  .  28/5/1978 / 35  .  [النهار - الأنوار] / 35  .  29/5/1978 / 36  .  [الأهرام] / 36  .  31/5/1978 / 36  .  [النهار] / 36  .  6/6/1978 / 36  .  [النهار] / 36  .  7/6/1978 / 36  .  [السفیر] / 36  .  10/6/1978 / 36  .  [سند شماره 10-06-78] / 36  .  12/6/1978 / 36  .  [النهار] / 36  .  13/6/1978 / 37  .  [النهار] / 37  .  14/6/1978 / 37  .  [السفیر] / 37  .  18/6/1978 / 37  .  [خبرگزاری الجزایر] / 37  .  19/6/1978 / 37  .  [الأسبوع العربی] / 37  .  20/6/1978 / 38  .  [النهار] / 38  .  21/6/1978 / 38  .  [الأنوار] / 38  .  22/6/1978 / 38  .  [سند شماره 22-06-78] / 38  .  24/6/1978 / 38  .  [النهار] / 38  .  26/6/1978 / 39  .  [سند شماره 24/6/78] / 39  .  28/6/1978 / 40  .  [السفیر] / 40  .  1/7/1978 / 40  .  [سند شماره 01-07-78] / 40  .  8/7/1978 / 40  .  [السفیر] / 40  .  8/7/1978 / 41  .  [النهار] / 41  .  15/7/1978 / 42  .  [النهار] / 42  .  18/7/1978 / 44  .  [النهار - الأنوار] / 44  .  18/7/1978 / 44  .  [النهار] / 44  .  20/7/1978 / 44  .  [السفیر - الأنوار] / 44  .  22/7/1978 / 45  .  [النهار] / 45  .  24/7/1978 / 45  .  [السفیر] / 45  .  24/7/1978 / 46  .  [السفیر - النهار] / 46  .  28/7/1978 / 46  .  [النهار] / 46  .  28/7/1978 / 46  .  [اسناد مجلس اعلای شیعیان] / 46  .  29/7/1978 / 46  .  [النهار] / 46  .  29/7/1978 / 46  .  [النهار] / 46  .  29/7/1978 / 47  .  [السفیر] / 47  .  30/7/1978 / 47  .  [سند شماره 30-07-78] / 47  .  30/7/1978 / 47  .  [النهار] / 47  .  1/8/1978 / 48  .  [الأنوار] / 48  .  3/8/1978 / 48  .  [النهار] / 48  .  3/8/1978 / 48  .  [سند شماره 03-08-78] / 48  .  14/8/1978 / 48  .  [الأسبوع العربی] / 48  .  20/8/1978 / 49  .  [آرشیو مجلس اعلای شیعیان] / 49  .  23/8/1978 / 49  .  [سند شماره 23-08-78] / 49  .  23/8/1978 / 49  .  [الأنوار - النهار] / 49  .  23/8/1978 / 50  .  [السفیر- الأنوار- النهار] / 50  .  24/8/1978 / 51  .  [النهار] / 51  .  25/8/1978 / 51  .  [آرشیو مجلس اعلای شیعیان- النهار] / 51  .  25/8/1978 / 51  .  [النهار] / 51  .  28/8/1978 / 52  .  [آرشیو مجلس اعلای شیعیان] / 52  .  30/8/1978 / 52  .  [سند شماره 30-08-78] / 52 اسنـاد سال 1978/53  .  سند شماره 07-01-78 / 54  .  متن / 54  .  سند شماره 10-01-78 / 59  .  گزیده ای از متن مذاکرات/59  .  چاره ای نداشتیم / 60  .  مصیبت ما، قانون شکنی های فلسطینیان است / 60  .  سند شماره 17-01-78 / 63  .  متن / 63  .  سند شماره 31-01-78 / 69  .  متن / 69  .  سند شماره 04-02-78 / 73  .  متن / 73  .  مقدمه به قلم نبیل ناصر: / 73  .  پس از دیدار / 73  .  اقدامات امام در دمشق / 74  .  هشدار امام به عرفات / 74  .  حمله نظامی اسرائیل و اهداف آن / 75  .  سند شماره 05-02-78 / 77  .  متن / 77  .  سند شماره 09-02-78 / 78  .  متن / 78  .  مقدمه به قلم لیلی الحر: / 78  .  سند شماره 17-02-78 / 83  .  متن / 83  .  مقدمه به قلم سهام الشامی: / 83  .  سند شماره 05-03-78 / 89  .  متن / 89  .  مقدمه به قلم دنیز مراد: / 89  .  سند شماره 07-03-78 / 93  .  متن / 93  .  مقدمه: / 93  .  سند شماره 16-03-78 / 96  .  متن / 96  .  سند شماره 17-03-78 / 97  .  متن / 97  .  سند شماره 19-03-78 / 100  .  متن / 100  .  سند شماره 25-03-78 / 101  .  متن / 101  .  مقدمه / 101  .  سند شماره 01-04-78 / 105  .  متن / 105  .  خطبه اول / 105  .  خطبه دوم / 111  .  سند شماره 07-04-78 / 113  .  متن / 113  .  مقدمه به قلم فوزی: / 113  .  سند شماره 07-04-78 / 116  .  متن / 116  .  مقدمه به قلم دکتر ابراهیم یزدی: / 116  .  سند شماره 26-04-78 / 143  .  متن / 143  .  مقدمه به قلم نبیل عمر: / 143  .  سند شماره 15-05-78 / 147  .  متن / 147  .  سند شماره 19-05-78 / 150  .  متن / 150  .  1. گزیده ای از نامه امام صدر / 150  .  2. پاسخ آقای علی حمدی الجمال / 150  .  سند شماره 10-06-78 / 152  .  متن / 152  .  مقدمه به قلم نیکول حرفوش ملحمه: / 152  .  سند شماره 22-06-78 / 156  .  متن / 156  .  سند شماره 26-06-78 / 157  .  متن / 157  .  مقدمه به قلم هدی المر: / 157  .  سند شماره 01-07-78 / 164  .  متن / 164  .  خطبه اول / 164  .  خطبه دوم / 169  .  سند شماره 30-07-78 / 172  .  گزیده ای از متن / 172  .  سند شماره 03-08-78 / 175  .  متن / 175  .  سند شماره 23-08-78 / 176  .  متن / 176  .  سند شماره 30-08-78 / 178  .  متن / 178  .  ارزیابی اوضاع / 178  .  ضرورت تشکیل جبهه ملی / 179  .  تبانی رئیس جمهور و جبهه لبنان / 179  .  روابط مستحکم با مقاومت فلسطین / 180  .  جایگاه جنبش أمل / 180  .  مسئولیت اعراب و حضور اسرائیل / 181  .  سند شماره 31-08-78 / 183  .  متن / 183  .  ملاحظه / 183 +

مبارک‌ از شب‌های‌ رمضان، اجازه‌ می‌خواهم‌ مطلبی‌ را صریح‌ و بی‌پرده‌ با‌ خوانندگان‌ این‌ مصاحبه‌ در میان‌ بگذارم: ما در لبنان‌ دیگر چیزی‌ برای‌ از دست‌ دادن‌ نداریم. بهتر است‌ برادران‌ عرب، برای‌ سرزمین‌ و دارایی‌ها و نیروهای‌ خود و میراث‌ و دین‌ و تمدن‌ و ارزش‌های‌ خویش فکری بکنند. خطاب‌ به‌ آنان‌ می‌گویم‌ که‌ همه‌‌چیز شما در معرض‌ تهدید قرار دارد. این‌طور نیست؟ خوب‌ است‌ در پایان، بیت‌ شعری‌ را که‌ هنگام‌ هجوم‌ صلیبیان به‌ اندلس‌ (و زمانی‌ که‌ این‌ سرزمین‌ در معرض‌ خطر سقوط‌ قرارداشت) خطاب‌ به‌ سلطان‌ عثمانی‌ سروده‌ شده‌ و بخشی‌ از قصیده‌ای‌ موسوم‌ به‌ «استنجاد» (درخواست‌ کمک) است، بازخوانی‌ کنم. شاعر در آن‌ بیت‌ می‌گوید:

اَدرِک‌ بِخَیلک‌ ارضَ‌ اللهِ اندلس

فان‌ رسمَ‌ الهُدی‌ و الدین‌ قد درس

(با لشکر خود سرزمین‌ خدا، اندلس‌ را دریاب‌ که‌ نشانه‌های‌ هدایت‌ و آثار دین‌ پایمال‌ شده‌ است.)

امام‌ در ادامه‌ افزود: «جنبش‌ أمل‌ در برابر حملات‌ مکرر اسرائیل‌ به‌ جنوب‌ و در جلوگیری‌ از صهیونیستی‌شدن نوار مرزی‌ لبنان، تأثیر مهمی‌ داشته‌ و قربانیان‌ و شهدای‌ بسیاری‌ تقدیم‌ کرده‌ است‌ و به‌ فضل‌ خدا، روش‌ ملی‌گرا، تحول‌خواه و خداباور‌ خود را ادامه‌ خواهد داد.»

ایشان‌ در خصوص‌ مسئولیت‌ اعراب‌ در قبال‌ وقایع‌ لبنان‌ گفت:

«باتوجه‌ به‌ خطرها‌ و تهدیداتی‌ که‌ وجود دارد و باتوجه به پیامدهای‌ وقایع‌ لبنان‌ و بازتاب‌ آن‌ در دیگر کشورهای‌ عربی، می‌توان‌ به‌ مسئولیت‌ بزرگ‌ اعراب‌ در قبال‌ این‌ تحولات‌ پی‌ برد. آنان‌ در قبال‌ لبنان‌ در مقام برادر خود و در مقابل‌ ملت‌ لبنان‌ و نتایج‌ منفی‌ حاصل‌ از سقوط‌ لبنان‌ نیز مسئول‌اند.

در ابتدای‌ گفت‌وگو، به‌ نقشه‌ بعدی‌ اسرائیل‌ یعنی‌ ادعای‌ حمایت‌ از اقلیت‌ها اشاره‌ کردیم. چه‌‌بسا، به‌زودی‌ شاهد باشیم‌ که‌ اسرائیل‌ بخواهد در جایگاه نیرویی سیاسی با نیروهای‌ مخالف‌ دولت‌ در هریک‌ از کشورهای‌ عربی‌ همکاری‌ و ارتباط‌ داشته‌ باشد. البته،‌ این‌ در صورتی‌ است‌ که‌ جهان‌ عرب اقدام‌ انور سادات‌ در برابر اسرائیل‌ را تکرار نکند و از مواضع‌ خود عقب‌ ننشیند، زیرا اگر خدای‌ ناکرده‌ کشورهای‌ عربی‌ باب‌ رابطه با اسرائیل را‌ بگشایند، دیگر اسرائیل‌ مستقیماً‌ حضور خواهد داشت‌ و بر تمامی‌ امور مربوط‌ به‌ توسعه، فرهنگ‌ و آموزش‌ و… احاطه‌ خواهد یافت. اسرائیل‌ در زمان‌ غفلت‌ و بی‌توجهی‌ اعراب‌ زاده‌ شد و هنگامی‌ که‌ اعراب‌ به‌ خطرهای‌ ناشی‌ از وجود آن‌ پی‌ بردند، اسرائیل‌ ابزارهای‌ گسترش‌ نفوذ خود را تغییر داد و از سال ‌1948 میلادی تاکنون، بارها روش‌ خود را تغییر داده‌ و جلوتر از زمان‌ حرکت‌ کرده‌ است. در حالی‌ که‌ متأسفانه‌ اعراب‌ در هر مرحله، هنگامی‌ به‌ جزئیات‌ نقشه‌ اسرائیل‌ پی‌ برده‌اند که‌ کار از کار گذشته‌ بود و زمانی‌ که‌ آن‌ها سرگرم‌ زدودن‌ آثار برجامانده‌ از نقشه‌های‌ قبلی‌ اسرائیل‌ بودند، اسرائیل‌ خود را برای‌ مرحله‌ بعد آماده‌ می‌کرد تا تجاوز جدیدی‌ را آغاز کند، آن‌ هم‌ نه‌ فقط‌ به‌ سرزمین، بلکه‌ به‌ همه‌چیز.

به‌تازگی‌ سخن‌ از نقش‌ اسرائیل‌ در حفاظت‌ از منابع‌ انرژی‌ یا جلوگیری‌ از دسترسی‌ کامل‌ جهانیان‌ به‌ انرژی به‌ میان‌ آمده‌ است. قضیه‌ تغییر مسیر رود اردن‌ به‌ سوی‌ صحرای‌ نقب‌ را که‌ اسرائیل‌ انجام‌ داد، هنوز از یاد نبرده‌ایم. کشورهای‌ عربی‌ پس‌ از این‌ اقدام گرد هم‌ آمدند و تصمیم‌ گرفتند که اسرائیل‌ را از این‌ کار بازدارند. اما این‌ تصمیم‌ زمانی‌ اتخاذ شد که‌ اسرائیل‌ همه‌ مقدمات‌ کار را آماده‌ کرده‌ و به‌ اجرا درآورده‌ بود. سپس،‌ اعراب‌ تصمیم‌ گرفتند که از ورود سرچشمه‌ رود اردن‌ به‌ اسرائیل‌ جلوگیری‌ کنند و اسرائیل‌ که‌ آماده‌ و مهیا بود به تجهیزات آنان حمله‌ کرد و کشورهای‌ عربی‌ از موضع‌ خود عقب‌نشینی‌ کردند تا دست‌کم‌ دیگر منابع‌ آبی‌ اطراف‌ اسرائیل‌ را برای‌ خود حفظ‌ کنند. تلاش‌هایی‌ برای‌ احداث‌ سد لیطانی‌ آغاز شد و اسرائیل‌ از یک‌سو با این‌ کار مخالفت‌ کرد و از سوی‌ دیگر، مزدوران‌ خود را تحریک‌ کرد تا شروع‌ پروژه‌ را به‌ تعویق‌ بیندازند. وضع‌ به‌ همین‌ منوال‌ ادامه داشت، تا جایی‌ که‌ اسرائیل‌ بر تمامی‌ سرچشمه‌های رود‌ اردن‌ احاطه‌ یافت. این‌ مسائل‌ بیان‌کننده آن‌ است‌ که‌ ما زمانی‌ به‌ فکر می‌افتیم‌ که‌ فرصت‌ از دست‌ رفته‌ و فاجعه‌ اتفاق‌ افتاده‌ است، در حالی‌ که‌ اسرائیل‌ جلوتر از زمان‌ حرکت‌ می‌کند و برای‌ مراحل‌ پس‌ از هر حادثه‌ نیز برنامه‌ریزی‌ می‌کند. در اوضاع کنونی‌ و در این‌ شب‌

و منزوی است، اما لبنان‌ عربی‌ که‌ با اسرائیل‌ سر سازش‌ داشته‌ باشد، نقش‌ ستون‌ پنجم را‌ در جهان‌ عرب‌ ایفا خواهد کرد.

سوم، مسئله‌ اقلیت‌ها به‌ شدت‌ ترویج‌ شود و فتنه‌ و اختلاف‌ میان‌ سنی‌ و شیعه‌ بار دیگر در کشورهای‌ اسلامی‌ تشدید گردد تا بر اثر این‌ اختلاف، امت‌ اسلام‌ ضعیف‌ و متفرق‌ شود و مسلمانان‌ به‌ شکستی‌ تاریخی‌ دچار گردند تا از پیشرفت‌ فرهنگی‌ و سیاسی‌ آنان‌ که‌ در دوره‌ اخیر در کشورهای‌ مختلف‌ اسلامی‌ آغاز شده،‌ جلوگیری‌ شود.

باتوجه‌ به‌ این‌ پیامدهای‌ خطرناک، رهبران‌ شیعه‌ دو گزینه‌ پیش‌ روی‌ خود داشتند: یا برکنار بمانند و عافیت‌طلبی کنند و درامان‌ باشند؛ یا همگام‌ با تاریخ‌ خود، عزت‌ و کرامت‌ را برگزینند و منافع‌ شیعیان‌ را در نظر بگیرند که در همه جهان پراکنده‌اند. آنان‌ راه‌ دوم‌ را برگزیدند و به‌دور از مصونیت‌ ذلت‌بار، مصیبت‌های‌ اندوه‌بار را با رضایت‌ تحمل‌ کردند. بدین‌ترتیب، فشارهای‌ داخلی‌ و خارجی‌ که‌ بر آنان‌ وارد می‌شود و قربانیانی‌ که‌ در این‌ راه‌ تقدیم‌ کرده‌اند، امری‌ طبیعی‌ و پیش‌بینی‌پذیر‌ بود.

فشارها و تهدیدها همچنان‌ ادامه‌ دارد. چند روز پیش‌ هم‌ مناخیم‌ بگین،‌ نخست‌وزیر اسرائیل‌، از آمادگی‌ این‌ کشور برای‌ حمایت‌ از شیعیان‌ خبر داد و کاملاً‌ واضح‌ بود که‌ ما به‌ شدت‌ با این‌ توطئه‌ جدید اسرائیل‌ که‌ هم‌ لبنان‌ و هم‌ تاریخ‌ و عزت‌ ما شیعیان‌ را هدف‌ قرار داده‌ به‌ مقابله‌ برخیزیم، حتی‌ اگر این‌ کار مصیبت‌های‌ دیگری‌ را برای ما به بار آورد که‌ پیش‌بینی‌ هم می‌شود.

وقایع‌ لبنان‌ زمینه‌ها و مقدمات‌ بسیار گسترده‌‌ای دارد‌ و اهداف‌ بزرگی‌ را نیز در آن‌ سوی‌ مرزهای‌ لبنان‌ دنبال‌ می‌کند. از این رو، برای‌ مقابله‌ با آن، به‌ دقت‌ و هوشیاری‌ بسیار و به‌ تأیید و توفیق‌ الهی‌ نیازمندیم.»

امام‌ در ادامه‌ درباره‌ روابط‌ شیعیان‌ با مقاومت‌ فلسطین‌ تصریح‌ کرد:

«روابط‌ در حال‌ حاضر خوب‌ و شفاف‌ است، زیرا‌ شیعیان‌ و همه‌ مسلمانان‌ و همه‌ کسانی‌ که‌ به‌ لبنان‌ متحد ایمان‌ دارند، دریافته‌اند که‌ برای‌ داشتن‌ روابط‌ اصولی‌ و ماندگار با فلسطینیان‌، به‌‌گونه‌ای‌ که‌ منافع‌ همه طرف‌ها تأمین‌ شود، باید مواضع‌ طرف‌ها‌ در قبال‌ اسرائیل‌ و در برابر جبهه‌ کشورهای‌ جبهه پایداری و نیز در برابر جهان‌ عرب، مشخص‌ و شفاف‌ باشد. از طرفی، مبنا و اساس‌ این‌ روابط‌ آن‌ است‌ که‌ مقاومت‌ فلسطین‌ نقش‌ حاکم‌ و تصمیم‌گیرنده‌ را در لبنان‌ ایفا نکند و خوشبختانه‌ رهبران‌ انقلاب‌ فلسطین‌ هم‌ این‌ اصل‌ را پذیرفته‌اند.

رنج‌ و محنت‌ جنوب‌ و اشغال‌ بخشی‌ از آن‌ ممکن است نقطه‌ آغاز وحدت‌ همه‌ نیروهای‌ نیک‌اندیش‌ و ملی‌گرای‌ لبنان‌ باشد و به‌ عقیده‌ من، موضع‌گیری‌ صحیح‌ و اصولی‌ درقبال‌ بحران، راهکار عملی‌ برای‌ ایجاد روابط‌ مستحکم‌ میان‌ آحاد لبنانیان‌ و مقاومت‌ فلسطین‌ خواهد بود. ما همواره‌ و برای‌ همیشه‌ با مقاومت‌ مسلحانه‌ فلسطین‌ موافقیم‌ و با مقاومت فلسطین‌ در یک‌ سنگر خواهیم‌ بود.»

امام‌ صدر در ادامه‌ با اشاره‌ به‌ جنبش‌ أمل، آن‌ را «جنبشی‌ مردمی‌ و خداباور نامید که‌ خط‌مشی، ایدئولوژی‌ و ساختاری‌» منسجم‌ و رو به‌ پیشرفت‌ دارد.

اکنون‌ احتمالاتی‌ پیش‌ روی‌ ماست‌ که‌ رنج‌ و محنت‌ ما را در لبنان، از کل‌ بحران‌ خاورمیانه‌ خطرناک‌تر و طولانی‌تر جلوه‌ می‌دهد.

برای‌ جلوگیری‌ از رسیدن‌ به‌ بن‌بست، به‌ عقیده‌ ما باید جبهه‌ ملی‌ لبنان‌ با مشارکت‌ رهبران‌ مسیحی،‌ به‌ویژه‌ مارونی‌ها و با حضور نمایندگان‌ همه‌ نیروهای‌ سیاسی‌ لبنان‌ تشکیل‌ شود و ثابت‌ کند که‌ همه گروه‌ها و احزاب‌ لبنان‌ خواهان‌ صلح‌ و وحدت‌ و روابط‌ برادرانه‌ با اعراب‌‌اند و همکاری‌ با اسرائیل‌ را نمی‌پذیرند و نمی‌خواهند به‌ ابزاری‌ برای‌ ایجاد فتنه‌ در جهان‌ عرب‌ تبدیل‌ شوند. به‌ علاوه،‌ از چنین‌ جبهه‌ای‌ انتظار می‌رود که‌ میان‌ خواسته‌های‌ مسیحیان‌ لبنان‌ و اظهارات‌ سران‌ جبهه‌ لبنان تفاوت قائل شود. مأموریت‌ دیگر جبهه‌ ملی‌ آن‌ است‌ که‌ از حاکمیت‌ قانونی‌ دولت‌ حمایت‌ کند و دولت‌ را در ایجاد نهادهای‌ ملی کارآمد و هماهنگ در داخل‌ کشور یاری‌ دهد. در این‌ صورت‌ دروازه‌ خروج‌ از بحران‌ را پیش‌ روی‌ خود گشوده‌ خواهیم‌ دید.

امام‌ صدر در پاسخ‌ به‌ پرسشی‌ درباره‌ مطالبی‌ که‌ در داخل‌ و خارج‌ از لبنان‌ در خصوص‌ همکاری‌ و تبانی رئیس‌جمهور، الیاس‌ سرکیس، و جبهه لبنان‌ مطرح‌ می‌شود، تصریح‌ کرد: «با این‌ اظهارات‌ موافق‌ نیستم، زیرا موفقیت‌ جبهه‌ لبنان، بیش‌ و پیش‌ از هرچیز، مقام‌ و جایگاه‌ رئیس‌جمهور را تهدید می‌کند و با ارزش‌هایی‌ در تناقض است که‌ شخص‌ رئیس‌جمهور و اغلب‌ مارونی‌ها و همه مسیحیان بدان‌ باور دارند.»

در ایجاد تفرقه میان شیعیان ناکام ماندند

رئیس‌ مجلس‌ اعلای‌ شیعیان‌ در پاسخ‌ به‌ پرسش‌ دیگری‌ در خصوص‌ تلاش‌های‌ عده‌ای‌ با هدف‌ ایجاد شکاف‌ و جداکردن‌ شیعیان‌ از صفوف‌ ملی‌ لبنان، اظهار داشت:

«دشواری‌هایی‌ که‌ شیعیان‌ در همه‌جا، به‌ویژه‌ در لبنان‌، با آن‌ مواجه‌ بوده‌اند،‌ بیان‌شدنی‌ نیست. شیعیان،‌ در واقع،‌ بهای‌ مواضع‌ و رویکردهای‌ ملی، قومی‌ و انسانی‌ خود را پرداخته‌اند و اگر به‌ آن‌ ارزش‌ها بی‌اعتنا بودند، می‌توانستند خود را از این‌ بحران‌ها و مصیبت‌ها دور بدارند. شمار قربانیان‌ شیعه‌ اعم‌ از کشته‌ها و مجروحان و معلولان از سی‌هزار نفر تجاوز می‌کند، این به غیر از عده‌ای‌ از مجروحان‌ است که در طول‌ مدت‌ درگیری‌ها مداوا شده‌اند. ده‌ها هزار‌ خانه‌ و مغازه‌ تخریب‌ شده‌ و خسارات‌‌ مادی‌ دیگری‌ نیز به‌ شیعیان‌ وارد گردیده‌ و این‌ها همه‌ بخشی‌ از آن‌ مصیبت‌ بزرگ‌ است. یکی‌ دیگر از مراحل‌ این‌ توطئه‌ نیز تعرض‌ به‌ رهبران‌ شیعیان‌ و واردکردن‌ فشار و تلاش‌ برای‌ ایجاد فتنه‌ و بحران‌ در داخل‌ صفوف‌ شیعیان‌ است. به‌منظور فتنه‌انگیزی‌ میان‌ شیعیان‌ و برادران‌ آنان‌ در دیگر مذاهب‌ اسلامی‌ داخل‌ لبنان‌ و مقاومت‌ فلسطین‌ و بقیه‌ کشورهای‌ عربی‌ نیز عده‌ای تلاش می‌کنند.

حتی‌ از شیعیان‌ درخواست‌ می‌شد که‌ در جایگاه اقلیت، در کنار جبهه‌ لبنان‌ با مقاومت‌ فلسطین‌ به‌ نبرد برخیزند، تا اهداف‌ ذیل‌ محقق‌ شود:

نخست، نابودی‌ مقاومت‌ فلسطین، تا طرفداران‌ صلح غربی‌ در منطقه‌ در غیاب‌ فلسطینیان‌ به‌ اهداف‌ خود دست‌ یابند.

دوم، لبنان‌ به‌ اسرائیل‌ دوم تبدیل‌ شود، آن‌ هم‌ در داخل‌ جهان‌ عرب. اسرائیل‌ در جهان‌ عرب‌ مطرود

موضوع: مصاحبه‌ مطبوعاتی‌ - جنبش‌ أمل‌ در برابر حملات‌ مکرر اسرائیل‌ به‌ جنوب‌ و در جلوگیری‌ از صهیونیستی‌‌شدن نوار مرزی‌ لبنان، تأثیر مهمی‌ داشته‌ و قربانیان‌ و شهدای‌ بسیاری‌ تقدیم‌ کرده‌ است.

مکان و تاریخ: طرابلس‌ (پایتخت‌ لیبی)، هتل‌ الشاطئ، 30/8/1978

مناسبت: امام‌ صدر که‌ سرهنگ‌ قذافی‌ از ایشان برای‌ سفر رسمی به لیبی‌ دعوت‌ کرده‌ بود، یک‌ روز پیش‌ از آنکه‌ به‌ دست‌ قذافی ربوده‌ و ناپدید شود، این‌ مصاحبه‌ را انجام‌ داد.

منبع: مجله‌ کویتی‌ النهضه، سپتامبر 1978؛ روزنامه‌ أمل، شماره ‌31

تردیدی‌ نیست‌ که‌ لبنان‌ اکنون‌ یکی‌ از خطیرترین‌ مراحل‌ تاریخ‌ خود را می‌گذراند، زیرا اسرائیل دخالت‌ خود را در لبنان‌ آشکار کرده‌ و این‌ موضوع‌ به‌ شکل‌ صریح‌ و مکرر از زبان‌ مقامات‌ اسرائیلی‌ اعلام‌ می‌شود. در عمل‌ نیز اسرائیل‌ از گروهک‌های‌ تحت‌ امر سعد حداد و سامی‌ الشدیاق‌ حمایت‌ می‌کند و آن‌ها را به‌ انواع ابزار و‌ سلاح‌ مجهز کرده‌ است تا ارتش‌ لبنان‌ را از حضور در جنوب‌ و نزدیک‌شدن‌ به‌ منطقه‌ مرزی‌ بازدارد؛ منطقه‌ای‌ که‌ بیش‌ از نقاط‌ دیگر لبنان به‌ حضور و اِعمال‌ حاکمیت‌ دولت‌ لبنان‌ نیاز دارد و نیروهای‌ سازمان‌ ملل‌ نیز به‌ آن‌ وارد نشده‌اند و به‌ تعبیر صحیح‌تر، اسرائیل‌ اجازه ورود به‌ آنان‌ نداده‌ است.

اسرائیل‌ با سوءاستفاده‌ از اوضاع‌ نابسامان‌ منطقه‌ مرزی، در صدد صهیونیستی‌کردن آن‌ برآمده‌ است‌ و مواضع‌ و رفتارها و روابط‌ مشکوکی‌ را بر مردم‌ تحمیل‌ می‌کند تا در نهایت، آنچه‌ را پدید آورد که‌ کمربند امنیتی‌ می‌نامد؛ منطقه‌ای‌ که‌ در واقع‌ از آن‌ برای‌ مصرف و فروش‌ کالا و جاسوسی‌ و دیگر اقدامات‌ بر ضد‌ لبنان‌ استفاده‌ خواهد کرد. درمورد اوضاع‌ بیروت‌ و مناطق‌ جبل باید بگویم‌ که‌ در آنجا نیز اسرائیل‌ با دخالت‌های‌ آشکاری‌ همچون‌ ارسال‌ سلاح‌ و مهمات‌ و کارشناسان، می‌خواهد اعضای‌ جبهه‌ لبنان را از پذیرش‌ حاکمیت‌ مشروع‌ دولت‌ و در نهایت،‌ مذاکره‌ و پذیرش‌ لبنان‌ متحد بازدارد. بدین‌ترتیب،‌ در اوضاع‌ کنونی‌ اسرائیل‌ به‌ نیروی‌ سیاسی‌ و نظامی‌ مؤ‌ثری در عرصه‌ داخلی‌ لبنان‌ تبدیل‌ شده‌ است. مهم‌تر از همه، این است‌ که‌ اسرائیل‌ به‌تازگی‌، چنان‌که‌ رئیس‌ دفتر نخست‌وزیر این‌ کشور تصریح‌ کرده‌، می‌خواهد وانمود کند که‌ حامی‌ و پشتیبان‌ اقلیت‌های‌ موجود در جهان‌ عرب‌ است. بدین‌ترتیب،‌ آشکار می‌شود که‌ اهداف‌ و نیات‌ اسرائیل‌ از لبنان‌ فراتر می‌رود و جهان‌ عرب‌ و حتی‌ تمامی‌ منطقه‌ خاورمیانه‌ را نیز در بر می‌گیرد، زیرا‌ در هر کشوری اقلیت‌هایی‌ وجود دارد و در هر ملتی، افراد ناآگاه‌ یا غیرمتعهد حضور دارند و دشمن‌ می‌تواند از آن‌ سوءاستفاده‌ کند. این‌ بدان‌ معناست‌ که‌ اگر این‌ فتنه‌ در لبنان‌ خاموش‌ نشود، جهان‌ عرب‌ نبردی‌ دشوار و ناگوار را پیش ‌رو خواهد داشت، زیرا این‌ تجربه‌ تلخ‌ پس‌ از آزمون‌ در عرصه‌ عمل، به‌ هر کشور عربی‌ دیگری منتقل‌ می‌شود.

ما همه‌ تلاش‌ خود را به‌ کار بستیم‌ تا ارتباط‌ میان‌ بحران‌ لبنان‌ و بحران‌ خاورمیانه‌ را قطع کنیم. اما

اطلاع‌رسانی خاص خود را یافته است. گفته‌ها و سخنان ضبط شده رهبران آنان از طریق کسانی به ما می‌رسد که مخاطب این سخنان‌اند. این سخنان در قلب‌های همه ملت ایران جای گرفته است.

حق آن است که بگویم خاستگاه این جنبش و ایمان و آرمان آن، همان اهداف گشوده انسانی و اخلاقِ انقلابی است. موجی که امروز ایران را درمی‌نوردد، بیش از هرچیز ندای پیامبران را در اذهان انسان‌ها تداعی می‌کند؛ ندای راستین حرکت پیامبران را، قبل از اینکه دستخوش انحراف‌های صاحبان مذاهب و فِرَق و منفعت‌طلبان قرار گیرد.

اهداف نهضت، در مصاحبه مورخ ششم می 1987 رهبر آن، امام خمینی بزرگ، با روزنامه لوموند، به‌روشنی تصریح شده است. او با تأکید بر اصالت این جنبش به ابعاد ملی و فرهنگی و رهایی‌بخش آن اشاره می‌کند.

حوادث جاری ایران و رخدادهای عظیم آن چند نکته اساسی را فراروی جهان امروز قرار داده است:

1. کسانی که به مسائل انسان و تمدن بشری اهمیت می‌دهند، شایسته است که این تجربه انسانی منحصر به فرد را که اکنون در ایران جریان دارد، به‌دقت بررسی و در برابر تبلیغات مخالف و مغرضانه از آن حمایت کنند.

2. رژیم شاه پس از 37 سال حکومت و به‌رغم برخورداری از بیشترین امکانات، در همه امور، حتی در این حد که خود را از خشم ملت در امان نگه دارد، ناکام مانده است. این همه در حالی است که بزرگ‌ترین انبار تسلیحاتی جهان سوم در اختیار همین رژیم قرار دارد.

3. ارزش‌های اخلاقی انسان متمدن، امروز در ایران در معرض خطر است. تا زمانی که رژیم ایران با ادعاهای ‌پیشرفت و دموکراسی به اعمال سرکوبگرانه و خون‌ریزی و سلب آزادی ادامه می‌دهد، هرقدر هم که در جهان حمایت شود، نمی‌توان از این ارزش‌ها پاسداری کرد.

4. رژیمی که امروز با امواج نارضایتی مردم و خیل ناآرامی‌های داخلی به لرزه درآمده است، دیروز از تضمین امنیت خلیج فارس، اقیانوس هند و حتی سومالی سخن می‌گفت. این امر بیانگر آن است که هیچ‌چیز بیش از جنبش‌های مردمی این‌چنین آن را پریشان و آزرده نمی‌کند. از جمله این‌حرکت‌ها «حرکه المحرومین» لبنان است که فعالیت آن در میان مردم ایران انعکاس فراوان یافته است.

قتل‌عام‌های وصف‌ناپذیری که هم‌اکنون ایران را خونین کرده است و رژیم تلاش دارد بر آن‌ها سرپوش بگذارد، هشداری به انسان معاصر، به وجدان و به احساس مسئولیت اوست. شایسته است که انسان‌ها تصویر واقعی این کشتارها و سرکوبگری‌ها را به جهانیان عرضه بدارند و ضمن چنین خدمتی، بیزاری خود را از این اعمال نمایان سازند.