حتی لبنانیان و فلسطینیان با کمک هم نیز قادر به ادار? اوضاع نبودند. توطئه گسترش یافته بود، امّا مقابله با آن از توان اعراب فراتر نبود. هرچند اگر با آن مقابله نمی‌شد، سرانجام هم? اعراب هم از پایان ‌دادن به آن ناتوان می‌شدند. تنها شرط لازم برای حل بحران، متحد ‌شدن اراد? اعراب بود که در رفع اختلاف میان مصر و سوریه خلاصه می‌شد، زیرا به عقید? من اگر سوریه و مصر با هم اختلاف داشته باشند، دستیابی اعراب به موضع متحد ممکن نخواهد بود، زیرا اغلب کشورهای عربی حاضر نیستند با یکی از آن دو و بر ضد دیگری همکاری کنند، امّا این آمادگی را دارند که با هر دوی آن‌ها، در صورت توافق، همراه شوند. در همان مرحله و در اجلاس ریاض دریافتم که مصر و سوریه به‌طور کامل به توافق رسیده‌اند و عربستان سعودی و کویت هم در ایجاد این تفاهم و همبستگی مؤثر بودند.

شما از وجود توطئه سخن گفتید. هم? مسئولان لبنانی، فلسطینی و عرب و حتی فرماندهان طرف‌های درگیر هم از این توطئه سخن می‌گویند. آیا ممکن است ابعاد و اهداف این توطئه را تشریح کنید؟

به عقید? من این توطئه‌ای بین‌المللی بود که با استفاده از شکاف‌های موجود در جامع? لبنان و پراکندگی و تفرق? جهان عرب به مرحل? اجرا درآمد. اهداف بین‌المللی توطئه، درواقع همان اهداف اسرائیل بود. پس از جنگ اکتبر 1973 و پیروزی‌های فلسطینیان در عرصه‌های دیپلماتیک، ازجمله حضور آنان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و صدور قطع‌نامه‌‌های متعدد که در یکی از آن‌ها اسرائیل رژیمی نژادپرست معرفی شده بود و گامی مهم برای حمایت ‌نکردن جهانیان از فلسف? وجودی اسرائیل به شمار می‌آمد و درواقع آغاز زوال و نابودی این رژیم را رقم می‌زد و پس از پیروزی‌های نظامی، سیاسی و فکری، ازجمله به کارگیری سلاح «نفت» بر ضد اسرائیل از سوی اعراب و مطرح‌ شدن امکان استفاده از سلاح‌های دیگری همچون اموال و ثروت‌های جهان عرب در حمایت از فلسطین، اسرائیل در وضعیت ناگواری قرار گرفت و این رژیم چاره‌ای جز واکنش و اقدام نداشت. واکنش اسرائیل، فلسفی و تئوریک بود و با وجود آنکه می‌توانست پاسخ نظامی بدهد، چنین نکرد و درصدد برآمد که در حوز? تئوری به جهانیان ثابت کند که منطق? خاورمیانه جایگاه شکل‌گیری وطن و میهن نیست، بلکه منطق? قبایل است. اسرائیل تلاش کرد تا اندیش? تأسیس حکومت‌های کوچک فرقه‌ای و مذهبی را (که در ده? 1920 مطرح و با مخالفت اعراب و جهانیان مواجه شده بود)، بار دیگر احیا و مطرح کند و به همین منظور، تبلیغات مسمومی مبنی بر لزوم تشکیل دولتی فرقه‌ای در منطق? شرقی لبنان در رسانه‌های خود مطرح کرد.

[امام اندکی مکث کرد، پکی به قلیان زد و سپس ادامه داد:]

طبیعی است که پیدایش چنین دولتی موجب به وجود آمدن دولتی با ماهیت کمونیستی در بخشی از جنوب لبنان و جبل لبنان می‌شد که پایگاهی برای اردوگاه سوسیالیسم جهانی می‌شد و رؤیای دیرین آن را محقق کرد. در ادامه با پیدایش این دو یا چند دولت، این روند به دیگر کشورهای عربی هم سرایت می‌کرد و در آن‌ها نیز دولت‌ها و حکومت‌های مشابهی پدید می‌آمد.

از طرفی، نوار مرزی که اسرائیل آن را خط قرمز (آن سوی لیطانی) نامیده است، جایگاه مناسبی