گام به گام با امام موسی صدر جلد 10

جلد: 10
صفحه: 316

مؤثر نیست بلکه ترک عمل صالح به ترک ایمان می‌انجامد. پس عمل صالح باعث جاودانگی انسان و بقای اوست. این نکته دوم است که عمل صالح سودِ ساعاتی است که در زندگی از دست می‌رود.

شرط سوم و چهارم سفارش به حق و سفارش به صبر است. بی‌شک، هر انسانی به‌تنهایی هر اندازه هم که توانمند و مجاهد باشد، از محیط و جهان زندگی خود متأثر می‌شود. از همین رو، باقی ماندن در خط ایمان و عمل صالح جز در اندک مواردی میسر نمی‌شود، مگر آنکه گروهی شکل بگیرد. ما به این گروه جامعه می‌گوییم. اگر گروه کوچک باشد، به اصطلاح امروز، آن را حزب و جمعیت و جناح و تشکل می‌نامیم. انسان به‌تنهایی نمی‌تواند راه درست بپیماید، منفعل می‌شود و گمراه. آدمی با گروه توانِ موفقیت دارد. به همین علت، باید سفارش به حق کرد. یعنی من حق را به تو گوشزد می‌کنم و تو هم به من حق را می‌گویی. همچنین، از آنجا که راه دشوار است، باید یکدیگر را به صبر سفارش کرد. این شرط اساسی باقی ماندن ایمان و عمل صالح است. پس از این نوبت به استقامت در عمل صالح و تطبیق آن با جهان بیرون می‌رسد.

ایمان حقیقتِ انسان است، زیرا آدمی به این دنیا نیامده است که ضعیف و فانی و دور از هستی و صاحب امیال گوناگون باشد. بلکه آفریده شده تا توانمند و جاودان و موحد و حق‌خواه و هماهنگ با هستی باشد. پس از ایمان باید عمل صالح انجام داد که باعث استواری ایمان می‌شود و خود نیز اثر ایمان است. علاوه بر این‌ها، جماعت را خلق کرد تا هریک دیگری را به حق پند دهد و ایمان و عمل انسان سالم باشد و سرانجام اینکه، یکدیگر را برای ماندن در راه درست به صبر سفارش کنند. اینان جاودانه‌اند و سود برده‌اند، اما دیگران عمرشان از کف می‌رود، بی‌آنکه نصیبی ببرند یا نصیبی می‌برند، اما با آنچه از دست داده‌اند، برابری نمی‌کند.

غَفَرَاللّه لَنا وَ لَکُم.