گام به گام با امام موسی صدر جلد 1
تفسیر میکند. درهاینهصورت، باید بدانیم که مقصود قانونگذار همین مفهوم عمیق است، چون قانونگذار از علم و آگاهی و احاطه بیشتری برخوردار است. در غیر این صورت، قانونگذار نمیتوانست قانونی وضع کند یا حکمی صادر کند. همینطور متن توافقنامهها و توافقنامههای بینالمللی؛ شرکتها و مؤسسهها و دولتهایی که طبق این توافقنامهها با یکدیگر همکاری میکنند، هر یک میتوانند به تفسیر جدیدی از متن این توافقنامهها برسند و طرف دوم به ناچار میپذیرد. طرف دوم اجازه ندارد بگوید که من از این ماده این معنی را نمیفهمیدم. چون فرض این است که دو طرف توافقنامه کاملاً آگاه هستند و همه احتمالات را بررسی کردهاند و راهحل آن را در نظر گرفتهاند. بنابراین، ما هم باید در کلام گوینده دقت و تعمق کنیم تا بتوانیم مفاهیم بیشتری دریابیم. هرچه سطح آگاهی و علم گوینده بالاتر باشد، ما اجازه داریم که بیشتر تعمق کنیم و معانی جدیدتری درک کنیم تا به سطح آگاهی و علم گوینده برسیم.
حال ما در برابر کلام خداوند قرار داریم. خداوندی که حد و مرزی برای علم او نمیتوان تصور کرد. علم او بینهایت است، خالق همه اوست، همه چیز را میداند و به همه حقایق واقف است. چیزهایی را که تا به امروز کشف شدهاند و چیزهایی را که هنوز کشف نشدهاند، همه را میداند. زمانی که کلامی میگوید، کلام او در سطح علم و آگاهی اوست که حد و اندازه ندارد. ما در قرن اول هجری میتوانیم معنای ظاهری قرآن را بفهمیم. سپس، معانی جدیدی درک میکنیم و در قرآن تعمق میکنیم و مفاهیم جدیدتری درمییابیم. اما قرن بیستم که میرسد و آگاهی و علم و معرفت و پیشرفت ما بیشتر میشود، به قرآن باز میگردیم؛ حال میتوانیم در معنای آن عمیقتر بنگریم و معانی جدیدی درک کنیم. مثال کوچکی میزنم. امیدوارم ذهن عزیزان را خسته نکرده باشم. گل حقیقت واحدی است. گل در برابر شماست. کودک گل را اسباببازی تصور میکند. اینگونه نیست؟ اما مریض یا مسافر گل را هدیه میبیند و خانم خانهدار از گل برای زینت اتاقش و دکور استفاده میکند. مهندس به شکلهای هندسی موجود در آن مینگرد. دانشمند علوم طبیعی به خاصیتهای گل نظر دارد. پزشک دقت نظر بیشتری میکند و آثار جدیدی برای این گل در درمان بیماریها کشف میکند. بدینترتیب، هرچه انسان عمیقتر نگاه کند، چیزهای جدیدی کشف میکند. حال که ما امروز چیزهای بیشتری درباره گل کشف کردهایم، آیا میتوانیم بگوییم این کودک یا مریض یا مسافر اشتباه کردهاند؟ کسی نباید این گل را هدیه بگیرد؟ خیر، این گل هنوز برای هدیه استفاده میشود. بعد از اینکه فهمیدیم این گل دیاکسیدکربن را از هوا میگیرد و به جای آن اکسیژن برای تنفس انسان تولید میکند، آیا نباید از گل در دکوراسیون خانه استفاده کنیم؟ آیا باید گفت: لازم نیست با گل جایی را تزیین کنیم، گل برای تولید اکسیژن است؟ اگر خاصیتهای جدیدتری برای گل کشف کردیم، شکلهای هندسی آن را انکار کنیم؟ خیر، همه این نگرشها صحیح است. اما هریک از جهتی به گل نگریسته است و هریک از این نگرشها جزئی یا عمیق یا کلیتر است. این گل یکی از کلمات الهی است. کلمات بسیار دیگری داریم مانند آیات الهی. این آیه قرآن را میشنویم: وَمَن یُرِدْ أَن یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقًا حَرَجًا کَأَنَّمَا یَصَّعَّدُ فِی السَّمَاء.[199] اگر به این آیه یک قرن پیش گوش فرا
[199]«و هرکس را که خواهد گمراه کند قلبش را چنان فرو میبندد که گویی میخواهد که به آسمان فرا رود.» (انعام، 125)