گام به گام با امام موسی صدر جلد 1
مَرَّةٍ وَهُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِیمٌ.) [193]
شخصی میگوید: این استخوانها به خاک تبدیل گشته و سپس بر اثر عبور و مرور اشخاص آن خاک برخاسته و با باد به هر سویی پراکنده شده و هر جزئی از بدن ما به گوشهای از جهان رفته است. این شخص میپرسد: چه کسی این استخوانها را زنده میکند درحالیکه پوسیده و به خاک تبدیل و در نقاط مختلف زمین پخش شده است. جواب میرسد: «بگو آنکه این استخوانها را زنده میکند، همان است که خلقت نخستین این انسان را به عهده داشت.» هماکنون، این جسم ما از خاکی تشکیل شده که از مناطق مختلف و به صورتهای گوناگون به دست آمده است. خدایی که قدرت داشته این مواد مختلف را از مکانهای گوناگون به یکجا گِرد آورد و آنها را جمع کند و به صورت انسان در آورد، میتواند دومین بار نیز او را خلق کند و آفرینش دوم از آفرینش نخستین به مراتب آسانتر است: قُلْ یُحْیِیهَا الَّذِی أَنشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ. بنابراین، جسم ما از عناصر مادی مختلفی تشکیل شده است، از عناصری مانند خاک و آب و هوا و نور خورشید. این مربوط به جسم ماست. سپس، خداوند به ما تفضل کرد و از روح خویش در ما دمید و به ملائکه امر کرد که به ما سجده کنند و جسم و روح ما را متحد کرد. هرکدام از ایندو فعل و انفعالات خاص خود را دارد و بر دیگری اثر میگذارد و کارهایی که از هریک صادر میشود، در سرنوشت دیگری اثر دارد. این دو احساس مادی و احساس معنوی، هریک رشد و تغذیه مخصوص خود را دارد. هنگامی که میخواهید بیماری را معالجه کنید، به جسم او مینگرید و درمییابید که کمبودی در مواد غذایی دارد و درصدد جبران آن برمیآیید. بدون تردید، ورزش عضلات انسان را قوی میکند، اما قدرت دویدن به انسان نمیدهد. دویدن نیاز به تمرین دیگری غیر از تقویت عضلات دارد. اگر انسان بخواهد قدرت شنوایی یا بینایی و یا حافظه خویش را تقویت کند، نیاز به تمرین خاص دارد. تقویت پا نیاز به ورزشی دارد که با ورزش خاص تقویت دست متفاوت است. این مطلب را همه ما به خوبی میفهمیم، بهخصوص ورزشکاران و کسانی که تمرین مشتزنی میکنند. مشتزن باید شکم و سینه و ساعد و دست خویش را تقویت کند تا بتواند ضربهها و مشتها را تحمل کند. جسم انسان ابعاد متعددی دارد و بعضی از کارها فقط یک بُعد را تقویت میکند و بس.
ابعاد روحی و روانی نیز چنین است. تقویت یک بُعد موجب تقویت ابعاد دیگر نمیشود. برخی برای تقویت حافظه خود تمرین میکنند. افرادی نیز به تقویت شجاعت خود و یا نیروهای دیگر میپردازند. انسان از بدو تولد هر دو بُعد را دارد؛ هم روح و هم جسم، و بدینگونه در هستی زندگی میکند و همیشه بعد جسمانی خویش را رشد میدهد؛ میخورد، میآشامد، میخوابد، تجارت میکند، سود میکند، ماشین و مانند آن میخرد و بدینگونه بعد مادّی خویش را تقویت میکند. اما برای حفظ توازن خود چگونه بُعد یا جنبه معنوی خویش را تقویت کنیم؟ اگر ما بخش جسمی را تقویت کنیم و از بخش معنوی غفلت کنیم، خلل حاصل میشود. مانند کودکی که چشمش کوچک و بینی و دهانش کوچک است، سپس، دهان و بینیاش رشد کنند، اما چشمش کوچک بماند. در این صورت، توازن را از دست میدهد. زیبایی چهره در صورت با رشد متوازن
[193]«در حالی که آفرینش خود را از یاد برده است، برای ما مثلمیزند که چه کسی این استخوانهای پوسیده را زنده میکند؟ بگو: کسی آنها را زنده میکند که در آغاز بیافریده است، و او به هر آفرینشی داناست.» (یس،78ـه79)