تقدیم کرد. در نتیجه این وضع، غالب‌ نامزدهای‌ مستقل به فعالیت‌های خود ادامه دادند و بسیاری از آنان برای ارائه فهرستی مشترک از میان خود با یکدیگر ارتباطات و رایزنی‌هایی داشته‌اند. در آستانه‌ انتخابات اوضاع از این قرار است:

میان‌ علما اختلاف‌نظر آشکاری‌ به چشم می‌خورد و دو رویکرد در میان آنان وجود دارد: رویکرد نخست خواستار برگزاری انتخابات در وقت دیگری برای توافق بر سر برخی‌ نکات مربوط به متن قانون‌اند. این علما حداقل 40 نفرند و بیانیه‌ای را امضا کرده‌اند که دو روز پیش منتشر شده است. رویکرد دوم را سیدموسی صدر نمایندگی می‌کند و حداقل دو سوم علما را به خود جذب‌کرده که شمارشان به حدود 90 تن می‌رسد. اما سیدموسی صدر از پشتیبانی قاطع توده‌های مردم و افکار عمومی شیعیان نیز برخوردار است. همچنین، 18 تن از 19 نماینده شیعه‌ پارلمان از وی‌ حمایت می‌کنند. سه‌ فهرست انتخاباتی که بر سرِ عضویت مجلس با هم‌ رقابت می‌کنند و هر سه آن‌ها مؤید علامه سیدموسی صدرند، از این قرارند:

فهرست اول: وکیل‌ رضا التامر و عدنان حماده (از کارمندان درجه یک) و ریاض طه، رئیس سندیکای روزنامه‌نگاران و قاضی زید الزین و قاضی حسن الحاج و پزشک‌ محمد علی احمد و پزشک سامی‌ ابوخلیل و وکیل نجیب جمال‌الدین و وکیل‌ احمد قبیسی و مهندس حسن حرب و سعدالله الخلیل و حاج نجیب‌ نصار و حسین‌ الحسینی (به نمایندگی از مشاغل آزاد)

فهرست دو: قاضی توفیق مرتضی و قاضی سمیح فیاض و آقای عباس فرحات (از کارمندان درجه یک) و وکیل محمد الساحلی و وکیل‌ نبیه‌ بری و وکیل‌ حسن سلیم و وکیل‌ حسین حیدر و پزشک‌ احمد زروی و پزشک محسن‌ الحاج و مهندس بهیج منصور و مهندس محمد علی احمد و آقای حکمت قصیر (به نمایندگی از مقیمان خارج).

فهرست سوم: قاضی علی فران و پزشک عدنان حیدر و مهندس محمد کنج و روزنامه‌نگار عباس بدرالدین و پزشک فؤ‌اد خلیفة و قاضی معین عسیران و وکیل ابراهیم العبدالله و پزشک عبدالرؤ‌وف فضل‌الله و وکیل‌ عبدالحسن زبیب و وکیل‌ نعمة و مهندس محمدعلی رضا و آقای کاظم سنان.

19/5/1969

[سند شماره 19-05-69]

دیروز یکشنبه انتخابات اعضای هیئت شرعی‌ و اجرایی مجلس اعلای شیعیان در سالن یونسکو برگزار شد و این آقایان حایز اکثریت آرا شدند: توفیق مرتضی و عباس‌ فرحات و عباس‌ بدرالدین و زید الزین و سمیح‌ فیاض و بهیج منصور و حسن الحاج و احمد زروی و محسن‌ سلیم و عدنان حیدر و محمد کنج و عدنان حماده. فهرست توافقی علما نیز پیروز شد و به زودی‌ صبری حماده، رئیس پارلمان، از اعضای این دو هیئت برای‌ انتخاب‌ رئیس مجلس‌ اعلا و نواب او دعوت‌ خواهد کرد.

20/5/1969

[الحیاة]

الف: اعضای هیئت شرعی و هیئت اجرایی مجلس اعلای شیعیان بر سر انتخاب امام‌ صدر به ریاست مجلس اجماع نظر دارند، همچنان‌که اکثریت اعضا و شماری از نمایندگان از انتخاب شیخ سلیمان الیحفوفی، مفتی بعلبک‌، در مقام نایب‌ اول و دکتر توفیق مرتضی یا دکتر عباس‌ فرحات در مقام نایب دوم ایشان حمایت می‌کنند. مدت ریاست رئیس

جلسه رئیس‌ سندیکای روزنامه‌نگاران‌، ریاض طه، به نبودِ نام هیچ روزنامه‌نگاری در فهرست اولیه اعتراض‌کرد. اما به وی‌ اطمینان داده شد که در فهرست نهائی جبران خواهد شد.

در این میان، موضع مقامات‌ رسمی و پاره‌ای روزنامه‌ها در قبال بیانیه شماری از علما و در رأس آنان شیخ حسین الخطیب‌ مشکل را دو چندان کرد. آنان خواهان تأخیر در انتخابات‌ و یا تحریم آن در صورت اصرار بر برگزاری آن در موعد مقرر شده بودند. این بیانیه در روزنامه‌های «دارای جهت‌گیری خاص» به نام بیانیه علما و با شرح و تفصیل‌هایی درباره موضع‌ علما در قبال مجلس‌ منتشر شد. همچنین، بیانیه‌ای با امضای مهندسان: رامز فقیه و اسماعیل حبیب و هشام‌ عسیران و صادق‌ صادق و اسعد عمرو و هانی همدر و حسام عرب و جعفر شرف‌الدین و احمد شری و اسماعیل دبوق و محمد منصور و سهیل نعمه و علی منذر و بسام‌ جابر و خضر عطیه و عاصم قانصو و مهدی قانصو و غسان قانصو و جمیل شغری منتشر شد که در آن به علت وضعیت خطیر لبنان و امت عرب، خواستار موکول شدن انتخابات‌ به زمان دیگری شدند و اعلام کردند که در صورت اصرار بر برگزاری انتخابات، ناچار خواهند شد که آن را تحریم کنند.

17/5/1969

[الحیاة]

ب: قاضی نصار الأسعد، ضیافت شامی‌ به افتخار امام‌ صدر ترتیب داد که در آن شماری از عوامل اجرایی‌ تأسیس مجلس اعلای شیعیان و نامزدان عضویت در هیئت اجرایی‌ شرکت‌ داشتند.

17/5/1969

[نسخه دست نویس- آرشیو مجلس اعلای شیعیان]

ج: امام صدر پیامی خطاب به نامزدهای عضویت در هیئت اجرایی مجلس اعلای شیعیان صادر کرد. در این پیام آمده است: «من برادرانه از همه نامزدهای هیئت اجرایی می‌خواهم که گردهم آیند و از بین خود فهرست واحدی از افراد واجد شایستگی و فرصت کافی برگزینند که نماینده همه مناطق لبنان و همه اقشار و از جمله قشر محترم اصناف باشند، و به یاد داشته باشند که اکنون، زمان از خودگذشتگی و مبارزه و حرکت و نوآوری است، نه زمان کسب افتخار و مقام و سود.

رهبری جنبش محرومان هیچ ارتباطی با مجلس اعلای شیعیان و اعضای آن ندارد، زیرا این جنبش، جنبشی فرافرقه‌ای است که نماینده و بیانگر رنج‌های همه محرومان از همه مذاهب و مناطق است. دوست دارم به همه تأکید کنم که من به مقتضای مسئولیت‌هایم نمی‌توانم از هیچ گروهی حمایت کنم، ولی همه افراد بااخلاص را دعا می‌کنم و به همه احترام می‌گذارم.

پس به برکت خدا و زیر پرچم رسالت اسلامی و در مسیر اهل بیت، برای خدمت به دیگران فداکاری کنید و برای عزت و افتخار دیگران از حق خود کوتاه آیید. والسلام علیکم

موسی صدر

18/5/1969

[الجریدة]

پس از شکست تلاش‌ها برای تنظیم فهرست واحد، کمیته‌ای که به این کار موظف‌ شده بود به سبب «مشکلاتی‌که با آن‌ رویارو شده» استعفای خود را

آن‌ ملتزم باشیم، به برادران علما عرضه کردیم و آنان قاطعانه آن پیشنهاد را رد کردند.»

15/5/1969

[سند شماره 15-05-69]

شماری از علمای ‌شیعه‌ در بیانیه‌ای، انتخابات مجلس‌ اعلای ‌شیعیان را تحریم کردند و خواستار چاره‌اندیشیِ خالصانه برای خروج‌ از بحران کنونی شدند. آنان‌ یادآور شدند که پیش‌تر نیز خواستار تعدیل برخی‌ مواد قانون تأسیس مجلس اعلای ‌شیعیان بودند.

16/5/1969

[روزنامه ‌ های لبنان]

هیئت تدارک انتخابات مجلس اعلای شیعیان دیشب به ریاست رئیس‌ پارلمان تشکیل جلسه داد و جدول اسامی اعضای مجمع عمومی را برای انتخاب هیئت اجرایی و شرعی مجلس‌ اعلا در روز یکشنبه 18 مه در مقر یونسکو تصویب کرد. به این ترتیب:

1. هیئت شرعی، اعضای این هیئت را آقایان علما در جلسه ساعت‌ نه صبح انتخاب می‌کنند و اگر تعداد اعضای جلسه به حد نصاب نرسید، در جلسه ساعت چهار بعدازظهر با اعضای حاضر تعیین خواهد شد.

2. هیئت اجرایی، اعضای این هیئت را اعضای غیرروحانی مجمع عمومی، در جلسه ساعت یازده صبح انتخاب می‌کنند و اگر تعداد اعضای جلسه به حد نصاب نرسید، در جلسه ساعت‌ شش بعدازظهر با اعضای حاضر تعیین خواهد شد.

17/5/1969

[الحیاة ـ الجریدة]

الف: به دعوت امام‌ صدر و به منظور توافق بر سر فهرست نامزدان انتخابات مجلس اعلای شیعیان که روز یکشنبه آینده برگزار خواهد شد، جلسه‌ای در منزل مفتی ممتاز جعفری، سیدحسین الحسینی،‌ برگزار شد. در این جلسه نامزدان و کارگزاران تأسیس مجلس شرکت‌ کردند. امام‌ صدر در آغاز جلسه در سخنانی، اهداف تأسیس مجلس جدید را شرح داد و خاطرنشان کرد که هیچ نامزد معینی از جانب خود برای ریاست این مجلس در نظر ندارد. او گفت: «لازم است که این مجلس‌ تأ‌سیس شود تا هدفش‌ را که بالا بردن‌ سطح اجتماعی فرقه‌ای محروم و مناطقی‌ عقب‌مانده است، محقق‌ کند.» وی افزود: «بر ما لازم‌ است که اگر نتوانستیم بر فهرست نامزدان توافق کنیم، کاری هم نکنیم که کرامت شیعیان را جریحه‌دار کنیم، زیرا عرصه مسابقه‌ است، مسابقه برای خدمت‌ به مردم و نه‌ مسابقه برای‌ به دست‌آوردن مقام و نفوذ.»

پس‌ از سخنان امام‌ صدر، شماری از حاضران درباره موضوع نامزدی‌ و ضرورت ارائه فهرست توافقی سخن گفتند. شب هنگام این فهرست تدوین شد که شامل‌ افراد زیر می‌شود: توفیق مرتضی و سمیح‌ فیاض و عباس‌ فرحات و محسن‌ سلیم و حسین‌ حیدر و نبیه‌ بری و محمد الساحلی و احمد زروی و محسن الحاج و بهیج منصور و محمد علی احمد و حکمت قصیر. سی نامزد مستقل نیز باقی ماندند که امام‌ صدر پیشنهاد کرد که کمیته‌ای بی‌طرف برای‌ انتخاب‌ فهرست توافقی از میان همه نامزدان تشکیل شود. این کمیسیون از افراد زیر تشکیل شد: سیدحسین الحسینی، مفتی‌ ممتاز جعفری، و دکتر رضا وحید و دکتر حسن فرحات و سرتیپ خطار حیدر و قاضی عبدالله الناصر. در این

از علما در حسینیه برج‌البراجنه‌ گرد هم آمدند و به بررسی اوضاع کنونی پرداختند. شرکت‌کنندگان در این جلسه چنین‌ مقرر داشتند:

1. تأیید اقدامات چریکی و ضرورت هماهنگی آن با مقامات‌ مسئول امنیت کشور به صورت‌ روشن و درست‌ و دور از نزاع‌ها و منافع و زیاده‌خواهی‌ها؛ تا به این ترتیب، اقدامات چریکی نتایج مطلوبی‌ داشته باشد.

2. مقاوم‌سازی جنوب و بهبود وضع عمرانی و اجتماعی و تصویب خدمت سربازی اجباری و آموزش نظامی شهروندان و آگاه ساختن آنان و تقویت ابزارهای‌ دفاعی ارتش؛ تا ملت و ارتش لبنان قدرت حراست از وطن و اقدامات چریکی را یک‌جا داشته باشند.

3. درخواست مصرانه از عموم‌ شهروندان برای‌ رفتار آگاهانه و مسئولانه‌ در اوضاع کنونی. علمای شرکت‌کننده پس از بحث درباره مجلس‌ اعلای شیعیان، تأکید کردند که وحدت کلمه برای تواناسازی این مجلس در ادای وظایف بزرگش در مرحله تأسیس امری الزامی است. آنان‌، همچنین، توافق کردند که جلسه خود را برای تکمیل وظیفه‌ای‌ که بر دوش خود احساس می‌کنند، مفتوح بدانند و از شهروندان خواستار هوشیاری و بیداری و رفتار صحیح شدند.

3/5/1969

[سند شماره 03-05-69]

ب: در مراسم جشن جنبش جوانان مسیحی کارگر (حرکة الشبیة المسیحیة العاملة) به مناسبت روز کارگر، امام‌ صدر در سخنانی با عنوان «دین و کارگر» نگرش‌ دین را به نقش کارگر و حقوق‌ او با تأکید بر پیوند کار با عبادت، تبیین کرد.

7/5/1969

[سند شماره 07-05-69]

امام‌ صدر در بیانیه‌ای اوضاع منطقه و دشواری‌های موجود بر سر راه تأسیس مجلس‌ اعلای شیعیان را توضیح داد. وی در این بیانیه فداکاری علمای شیعه را تحسین کرد و شهروندان‌ را به فداکاری و تلاش در راه تحقق اهداف مجلس‌ فراخواند تا این مجلس در حد نوشته‌ای بر روی کاغذ و آرزویی‌ در دل‌ها محدود و متوقف نشود.

13/5/1969

[الجریدة]

امام‌ صدر در مراسم سوگواری احمد ریاض الجوهری، مؤ‌سس خانه پرورش ایتام صیدا، شرکت کرد. این مراسم در محل این خانه تشکیل شد و علاوه بر ایشان، قاضی شرع صیدا، محمد سلیم جلال‌الدین، و محمد برکات و پدر قرطباوی و عبدالله البیضاوی‌ هم‌ سخنرانی کردند.

14/5/1969

[الحیاة ـ النهار]

هیئت تدارک انتخابات مجلس‌ اعلای شیعیان به دعوت‌ صبری حماده، در محل پارلمان تشکیل جلسه داد و در آن جلسه‌ مقرر شد که انتخابات مجلس‌ با توافق قبلی بر سر اسامی برگزار شود و جلسه نهایی علما روز پنجشنبه برای‌ توافق نهایی بر روی اسامی با حضور حماده تشکیل شود. دو تن از اعضای شورا آقایان شیخ حسین الخطیب‌، رئیس دادگاه شرع جعفری،‌ و شیخ عبدالله نعمه‌ از حضور در جلسه پنجشنبه عذر خواستند و چنین گفتند: «پیشنهادی‌ را که در جلسه‌ مطرح شد، بی‌آنکه به

خدای‌ سبحان از مسئولیتی که بر دوش می‌کشید مرا از تقدیم سپاس ناقابل در مقابل اجابت دعوت بی‌نیاز می‌کند. و خداوند ورای نیت‌ها و بهترین یاور و بهترین وکیل‌ است.

مکان: حسینیه انجمن خیریه اسلامی ـ برج‌البراجنه حی‌الرمل‌

زمان: ساعت‌ 4 بعدازظهر جمعه 7 صفر ـ 25 آوریل

19/4/1969

[خبرگزاری لبنان]

ج: سیاستمداران و شخصیت‌های پرنفوذ و سرشناس‌ شیعه برای رساندن امام صدر به ریاست مجلس اعلای شیعیان‌ به شدت تلاش می‌کنند و ضرورت دستیابی به اجماع در انتخابِ وی را شعار خود ساخته‌اند تا وحدت هدف غایی باشد و مانع مشکلاتی شود که ممکن است چنددستگی درباره این مرکز را در پی داشته باشد و شیعه از آن سودی نخواهد برد.

20/4/1969

[الحیاة]

تلاش‌هایی در جریان است تا بر سر نامزدهای‌ عضویت هیئت شرعی و اجرایی‌ مجلس و همچنین، رئیس‌ و دو نایبش و دبیرکل توافق صورت پذیرد. پس‌ از آن‌، امام صدر از مساعد بودن‌ اوضاع کنونی ابراز امیدواری‌کرد و از همه شهروندان خواست که رفتار آگاهانه و مسئولانه‌ داشته باشند.

27/4/1969

[الحیاة]

الف: در حاشیه خبری که یکی از مجلات لبنان درباره ریاست مجلس‌ اعلای شیعیان و نامزدی‌ برخی از آقایان‌ علما برای ریاست آن منتشر کرد، امام صدر تصریح کرد: موضوع مجلس موضوعی صرفاً دینی و اجتماعی است که در درجه نخست فقط به شیعیان و در رأس آن آقایان علما مربوط است. اما کسانی که می‌خواهند به آن جنبه عام سیاسی دهند یا از آن سوژه‌ای داغ برای مطبوعات بسازند و یا مطرح می‌کنند که مناقشه‌ای بر سر نفوذ دینی و یا سیاسی در کار است، هیچ خدمتی به این مسئله نمی‌کنند، به‌ویژه اینکه اوضاع عمومی لبنان اساساً‌ اجازه این حرکت‌ها را نمی‌دهد.

امام صدر ضمن ابراز امیدواری عمیق به اصحاب و نویسندگان روزنامه‌ها و مجلات‌که تجارب گذشته‌شان نشان‌ داده‌ در همه موقعیت‌های حساس، رفتاری آگاهانه و مسئولانه داشته‌اند، از آنان‌ خواست که موضعی متناسب با حساسیت و قداست موضوع اتخاذ کنند.

27/4/1969

[سند شماره 27-04-69]

ب: ضمیمه روزنامه النهار مصاحبه حنان المعلوف را با امام‌ صدر منتشر کرد. این مصاحبه در منزل‌ امام‌ صدر در صور انجام شد و در آن درباره مسئله حجاب و نقش زن عرب و قید و بندهای‌ تحمیلی‌ بر او و ازدواج مدنی و چندهمسری و معنای ایمان و نقش شیعه در تاریخ و عناصر تمایزبخش‌ آنان‌ از اهل سنت و تحول‌بخشی به اسلام همانند مسیحیت و مسئله فلسطین صحبت شد.

3/5/1969

[الحیاة ـ الجریدة]

الف: به دعوت امام صدر و با حضور ایشان، شماری

هیئت تدارک انتخابات مجلس‌ اعلای شیعیان در دفتر جناب ‌صبری حماده تشکیل جلسه داد و در آن‌ فهرست رأی‌دهندگان نهایی شد. همچنین، در این جلسه جمعه‌ شانزدهم مارس روز رأی‌گیری‌ برای انتخاب اعضای مجلس و مقر یونسکو محل تشکیل جلسه رأی‌گیری تعیین شد. قانون مجلس اعلا اعضای این مجلس را متشکل از نوزده نماینده شیعیان در پارلمان و 24 عضو دیگر می‌داند. دوازده‌ تن از آنان را 74 تن از علمایی‌که هیئت تدارک حق انتخاب‌ را به آنان منحصر کرده‌ است، از میان خود انتخاب می‌کنند و دوازده‌ عضو دیگر که حق‌ رأی دارند.

11/4/1969

[الحیاة]

کمیته فرعی‌ هیئت تدارک انتخابات مجلس‌ اعلای شیعیان دیروز در دفتر دبیر کمیته‌، آقای احسان ابوخلیل‌، در محل پارلمان تشکیل جلسه داد. هدف از این نشست کسب اطلاع از اعتراضاتی بود که هیئت رأی‌دهندگان به شکل اسامی و دسته‌بندی آن‌ها داشته‌اند. براساس قانون، کمیته فرعی نمی‌تواند درباره این اعتراضات تصمیمی‌ بگیرد، زیرا وظیفه‌اش مشخصاً‌ گردآوری نام‌هاست. در این جلسه مقرر شد تا یکی از اعضای کمیته، آقای‌ رضا التامر، به نیابت از کمیته نامه‌ای به رئیس پارلمان بنویسد و در آن از او بخواهد که تمام اعضای هیئت تدارک را برای تصمیم‌گیری درباره این نکات مهم و مؤثر بر انتخابات‌ هیئت اجرایی‌ مجلس اعلای شیعیان گرد هم آورد.

19/4/1969

[الحیاة ـ لسان الحال]

الف: هیئت تدارک انتخابات مجلس‌ اعلای شیعیان دیشب به ریاست صبری حماده در محل پارلمان تشکیل جلسه داد. هیئت در این جلسه بنا به پیشنهاد محمود عمار، نماینده پارلمان، تصمیم گرفت که مدت انتخابات یک روز کامل باشد و زمان‌ آن‌ از جمعه 16 مه‌ به یکشنبه 18 مه موکول شود تا همگان برای شرکت در انتخابات‌ فرصت لازم را داشته باشند. ساعت آغاز انتخابات 9 صبح و محل آن مقر یونسکو خواهد بود.

هیئت تدارک اعضای روحانی خود را موظف‌ کرد که جلسه‌ای تشکیل دهند و فهرست نهایی نام همه روحانیون را تنظیم و حداکثر تا یک هفته‌ دیگر به هیئت تدارک تقدیم کنند. شرکت‌کنندگان در این جلسه اظهار داشتند که فضای جلسه برای برگزاری این انتخابات بسیار مثبت بوده است.

19/4/1969

[الحیاة ـ لسان الحال]

ب: سیدموسی صدر تمام‌ علمای شیعه‌ را برای گردهمایی‌ روز جمعه‌ آینده فراخواند. در این فراخوان آمده‌ است:

خوشوقتم تا از حضرت‌‌عالی برای حضور در گردهمایی‌ علمای اعلام شیعه و تبادل‌نظر درباره مجلس‌ اعلا دعوت کنم. یقین دارم اهمیتِ‌ ویژه‌ این موضوع و تأثیر شگرف‌ آن در اوضاع دینی و عمومی و کارکردهای مورد انتظار از تأسیس چنین مجلسی و نیز وضعیت آن و تأثیر مواضع راهبرانه‌ علمای دین و نتایج همبستگی تلاش‌های مبارکشان بر این طرح، به صورت ویژه، و بر وضعیت عمومی، همگی‌، ضرورت حضور شما را در این گردهمایی و مشارکت‌ مثبت و ثمربخش‌ شما را آشکار خواهد کرد. رضایت

لازم را آغاز کرد. جستجو برای‌ شناسایی مهاجمان ادامه دارد.

11/3/1969

[الحیاة]

پس از آنکه خبر هجوم افراد مسلح‌ به منزل‌ امام صدر و جستجو در منزل و تهدید ساکنان آن در روزنامه‌ها منتشر شد، امام صدر به روزنامه الحیاة توضیح داد که در دوشنبه گذشته دزدی وارد منزلش شده و هفتاد لیره لبنانی را که برای‌ امور خیریه نذر شده بود، سرقت کرده است. امام‌ صدر این حادثه را «از حیث اخلال به امنیت، نگران‌کننده» خواند و، درهعینهحال،‌ هرگونه تعبیر و تفسیری که احساساتِ عمومی مردم را برانگیزد، مردود دانست؛ چراکه کشور در این اوضاع نیازمند امنیت و آرامش است. وی‌ گفت: از مردم صور خواسته‌ام تا از کنار این قضیه بگذرند.امام صدر برای شرکت در مراسم سوگواری پسرعموی خود، سیداسماعیل‌ صدر، لبنان را به مقصد عراق‌ ترک کرد.

24/3/1969

[الأنوار]

سیدموسی صدر بعدازظهر دیروز، پس از دو هفته اقامت در عراق و شرکت‌ در مراسم سوگواری پسرعموی خود، سیداسماعیل‌ صدر، به لبنان بازگشت.

28/3/1969

[الحیاة]

امام‌ صدر در نخستین جلسه مطالعاتی که به مناسبت‌ هفته کودک در سالن اجتماعات‌ِ اداره کل امور جوانان تشکیل شد، شرکت‌ کرد. در این جلسه خانم‌ زاهیه سلمان و دکتر عصام‌ حیدر و دکتر محمد ابوشقرا و دکتر أدما أبی‌شدید و دکتر سمرحاج و کشیش حنا مارون و شیخ حلیم تقی‌الدین و پدر جورج‌ خُصُّر و شیخ صبحی الصالح نیز شرکت داشتند. این جلسه با سخنان دکتر جمیل عانوتی‌ نماینده وزیر بهداشت، آقای بابکیان، افتتاح شد.

30/3/1969

[الحیاة]

کمیته فرعی‌ هیئت‌ تدارک انتخابات‌ مجلس‌ اعلای شیعیان‌ با حضور رضا التامر و محمود عمار و احمد إسبر و توفیق مرتضی و حسن فرحات و احسان ابوخلیل تشکیل جلسه‌ داد و فهرست رأ‌ی‌دهندگان را که اعضای مجمع عمومی مجلس را تشکیل می‌دهند، آماده کرد.

00/3/1969

[سند شماره 00-03-69]

امام صدر در گفت‌وگو با مجله‌ الحسناء درباره زن به خانم علیاء الصلح، خبرنگار مجله، گفت: اسلام به زن کرامت بخشید، ولی مسلمانان خوارش کردند و راه‌حل، بازگشت‌ به اصول و رجوع به اسلام اصیل‌ است، زیرا هیچ دینی همانند اسلام و هیچ جامعه‌ای همانند جامعه اسلامی به زن حرمت ننهاده است؛ منظورم‌ اسلام حقیقی است و نه آن اسلامی‌که در رفتار و زندگی بیشتر مسلمانان نمود دارد. منظورم اسلام کامل است که در آن امکان اجتهاد وجود دارد.

1/4/1969

[سند شماره 01-04-69]

سفیر مغرب نسخه‌ای خطی از دیوان امیرالمؤ‌منین امام‌ علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) را به ایشان تقدیم کرد که با خط ‌مغربی خوش‌نویسی شده بود. این نسخه‌ خطی از قدیمی‌ترین و نفیس‌ترین نسخ خطی است و ارزش تاریخی ویژه‌ای دارد.

21/2/1969

[الحیاة و دیگر روزنامه ‌ های لبنان]

انجمن دوستداران قدس پریروز، چهارشنبه، به افتخار امام‌ صدر ضیافت ناهاری در مدرسه دولتی صیدا ترتیب داد. ایشان در این مهمانی بار دیگر درباره بُعد دینیِ مسئله فلسطین‌ سخن گفت و با نگاهی علمی اثبات کرد که‌ بنی‌اسرائیل جز در قرن بیستم هیچ‌گاه در طول تاریخ دولتی در سرزمین‌ فلسطین‌ نداشته‌اند و این قرن بیستم همان موعود نجات‌بخش آنان بود که او را سوار بر استر و در حالی‌ که از کوه‌های اورشلیم می‌آید، انتظار می‌کشیدند.

امام صدر ادامه داد که از هزاره دوم پیش از میلاد، بنی‌اسرائیل به شکل قبایل پراکنده در منطقه می‌زیستند و کارشان‌ نیرنگ و حیله‌گری بوده‌ و گاه‌گاه کوچ داده‌ می‌شدند. آشوریان آنان را کوچ دادند و بُخت‌النصر نیز همین‌ کار را با آنان کرد و زمانی که نسل آنان تا اروپا امتداد یافت‌ و ملت‌های ساکن‌ در اروپا از خطر آنان آگاه‌ شدند، بارها آنان را از خود راندند. بریتانیا در اوایل قرن سیزدهم آنان را بیرون راند؛ فرانسه‌ در دوران لویی نهم که تلمود آنان را به آتش‌کشید، آنان را بیرون کرد؛ آلمان نیز پس از انتشار خاطرات بیسمارک آنان را تاراند؛ پاپ‌گریگوری نهم نیز دستور اخراج آنان را از ایتالیا صادر کرد. تمام‌ این‌ها به‌ سبب رفتارهای یهودیان بود که ریشه در این اعتقادشان داشت که: ملت برگزیده خدا هستند و از آن رو که پدرشان‌ یعقوب، ملقب به اسرائیل، با خدا کشتی‌گرفت و او را بر زمین‌ زد، رفتارهایی که برای‌ دیگران نارواست برای آنان‌ رواست، زیرا وقتی قدرت پدرشان بر خدا چربیده‌ است،‌ چرا بر تمام‌ مخلوقات خدا نچربد؟!

امام‌ صدر در پایان اظهار داشت‌ که مسیحیان و مسلمانان لبنان فقط با استناد به تورات و تلمود می‌توانند افکار عمومی را از باطل بودن افسانه سرزمینِ موعود آگاه کنند و از زبان خود اسرائیلی‌ها آنان را محکوم کنند و سپس،‌ از قرآن و انجیل نیز بهره‌ گیرند.

1/3/1969

[الحیاة]

رسانه‌های عراق خبر دادند که علامه سیداسماعیل صدر، پسرعموی علامه سیدموسی صدر، وفات یافته‌اند. روزنامه الحیاة به خاندان‌ آن‌ فقید و به‌ویژه علامه سیدموسی صدر صمیمانه تسلیت می‌گوید.

7/3/1969

[سند شماره 07-03-69]

قانون سامان‌دهی ‌امور شیعیان متضمن 36 ماده است که این فرقه را در امور دینی و اوقاف و نهادهایشان مستقل و واجد نمایندگانی‌ از میان پیروان خود می‌داند که سخنگویشان باشند و مطابق با احکام شریعت و فقه مذهب‌ جعفری به نام آنان‌ عمل کنند.

10/3/1969

[و. و. أ]

پس از هجوم سه‌ ناشناس به منزل امام سیدموسی صدر در صور، دادستانی‌ کل تحقیقات و بررسی‌های

13/1/1969

[سند شماره 13ـ01ـ69]

شماری از علما یادداشتی‌ را تقدیم پارلمان کردند. این یادداشت قانون سامان‌دهیِ امور شیعیان را که پارلمان تصویب کرده، مردود می‌داند. علما می‌خواهند این قانون را بر اساس طرحی تعدیل کنند که در سپتامبر 1967 به پارلمان عرضه داشتند، ولی در آن‌ زمان پارلمان آن را نپذیرفته بود. در نتیجه، شماری از نمایندگان شیعه لایحه تعدیل سامان‌دهی امور شیعیان‌ را برمبنای بیانیه‌ علما تنظیم کردند.

27/1/1969

[سند شماره 27ـ01ـ69]

روزنامه النضال گفت‌وگویی با امام‌ موسی صدر انجام داد. در این مصاحبه ایشان مهم‌ترین مسائلی را که موجب‌ دل‌مشغولی شهروندان شده است، بررسی کرد. همچنین، از وضع لبنانی‌های مقیم سایر کشورها و احترامی سخن گفت که‌ دولت‌های افریقایی برای نقش متمایز لبنانی‌ها در آن‌ کشورها قائل‌اند.

5/2/1969

[الحیاة]

انجمن دوستداران قدس (جمعیة أصدقاء القدس) ظهر دیروز ضیافت ناهاری‌ را در هتل صیدون ترتیب داد که در آن بیش از سیصد تن از شخصیت‌های صیدا و بانوان این شهر حضور یافتند. سخنران این مراسم علامه سیدموسی صدر بود که‌ سخنان ارزشمندی با عنوان «بُعد دینی‌ مسئله فلسطین» ایراد کرد. وی‌ در این سخنرانی به چگونگی شکل‌گیری‌ دولت اسرائیل پیش از میلاد مسیح‌ و چگونگی غصب سرزمین‌ کنعانیان‌ پرداخت و سپس، تلاش یهود را در سرهَم‌بندی مستندات دینی برای اثبات برتری خود بر ملل دیگر و حق شرعی‌ خود در این سرزمینِ غصب‌‌‌شده توضیح داد و گفت‌: کار آنان به‌ جایی رسید که خدایی اختصاصی به نام یَهُوَه برای‌ خود قرار دادند.

امام صدر، در ادامه، به این نکته اشاره کرد که این اصولِ دینی در فعالیت‌های یهود و مواضعشان در قبال دیگران مجسم‌ است. ازهاینهرو، آنان ملت‌های دیگر را چپاول و منافعشان را تا حد ممکن به نفع منافع ملت یهود مصادره‌ و برای مسیحیان در خاورمیانه و مسلمانان‌ در شبه‌جزیره عربستان در قرن هفتم توطئه‌چینی‌کردند و تمام تلاش خود را برای تباه‌کردن اخلاق و ایجاد ابتذال‌ و فساد در جهان به کار گرفتند. همین امر سبب شد که مسیحیان و مسلمانان با آنان وارد ستیز شوند و مواضعی منفی در مقابل ملت یهود شکل گیرد که در تاریخ می‌خوانیم و اکنون نیز مشاهده می‌کنیم.

امام‌ صدر افزود: اگر اکنون به سخنان مسئولان اسرائیلی‌ درباره سرزمین اسرائیل بنگریم، می‌بینیم که آنان معتقدند وجود کتاب‌ تورات و ملت تورات به معنای وجود سرزمین تورات است و محدوده سرزمین تورات را از فرات‌ تا نیل می‌دانند. وی‌ در پایان سخنرانی‌اش، ادعاهای اسرائیلی‌ها درباره اسناد دینی را رد کرد و هشدار داد که ما نباید بُعد دینیِ مسئله فلسطین را نادیده بگیریم و باید با هر وسیله ممکن سلاح را از دست دشمن بستانیم.

6/2/1969

[الصفاء]

امام موسی صدر صبح دیروز آقای احمد بن‌سوده، سفیر پادشاهی مغرب، را در بیروت به حضور پذیرفت.

سرشناسه: ضاهر، یعقوب/ Dahir,Yaqub
عنوان قراردادی: مسیرة الامام السید موسی الصدر: یومیات و وثائق. فارسی
عنوان و نام پدیدآور: گام به گام با امام/به اهتمام یعقوب ضاهر؛
ترجمۀ گروه مترجمان مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر؛ ویرایش مهدی فرخیان، مهدی موسوی‌نژاد.
مشخصات نشر: تهران: مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، 1396.
مشخصات ظاهری: 12ج.
شابک: دوره4-46-5676-600-978؛ ج.2: 8-48-5676-600-978
وضعیت فهرست‌نویسی: فیپا
مندرجات: ج.2. مجموعۀ گفتارها و مصاحبه‌ها و مقالاتِ سید موسی صدر از سال 1969 تا 1970 میلادی.

موضوع: صدر، موسی،1307-
موضوع: حرکة امل، لبنان
موضوع: شیعیان- لبنان – سرگذشتنامه
موضوع: Shiites – Lebanon – Biography
موضوع: مجتهدان و علما – لبنان – سرگذشتنامه
موضوع: Ulama – Lebanon – Biography
موضوع: محققان مسلمان – لبنان – سرگذشتنامه
موضوع: Muslim scholars – Lebonan – Biography
موضوع: اسلام و سیاست – لبنان
موضوع: Islam and politics – Lebanon
شناسه افزوده: فرخیان، مهدی، 1358 -، ویراستار
شناسه افزوده: موسوی‌نژاد، مهدی، 1360 -، ویراستار
شناسه افزوده: مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر
رده‌بندی کنگره: 233BP/50411396 م 4 ص/7
رده‌بندی دیویی: 998/297
شماره کتابشناسی ملی: 4680938