1/6/1973
امام صدر با نمایندگان عضو فراکسیون، جناب صائب سلام، آقایان نزیه البزری و جمیل کبی و محمد یوسف بیضون، دیدار کرد. در این جلسه تحولات اوضاع جاری بررسی شد.
الف. امام صدر در گفتوگو با ادمون رزق، وزیر آموزش و پرورش، و در حضور علی الخلیل، وزیر گردشگری، مشکل معلمان اخراج شده را بررسی کرد و بر ضرورت پیگیری این مسئله و رسیدن به نتایجی تأکید کرد که مصلحت این افراد را نیز تضمین کند.
ب. کمیل شمعون، رئیسجمهورِ اسبق، به همراه کاظم الخلیل، وزیر، و محمود عمار، نماینده، با امام صدر در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه دیدار کردند. پس از دیدار، شمعون گفت: «در این دیدار که فقط به مناسبت بازگشت امام از ایران انجام گرفت، دربار? تحولات اوضاع کنونی و تلاش های انجام شده برای بازگرداندن اوضاع به حالت عادی بحث و گفتوگو شد.»
در منزل وکیل احمد قبیسی در خیابان سامی الصلح با حضور امام صدر و شیخ پییر جمیل، رئیس حزب فالانژ، و پسرش امین، جلسهای برگزار شد. پس از جلسه پییر جمیل، گفت: «این عجیب نیست که ما با مردی همچون سیّد موسی صدر جلسه داشته باشیم که برای لبنان اخلاص می ورزد و یکی از بزرگترین ارکان لبنان به شمار می آید. وی افزود: «ما دربار? اوضاع کنونی گفتوگو کردیم تا بتوانیم نظام لبنان را تقویت کنیم و از لبنان کشوری نمونه در جهان بسازیم. هیچگونه دغدغهای دربار? مساحت لبنان نیست، بلکه دغدغ? ما نقش انسانی لبنان است. دغدغ? سیّد موسی صدر نیز انسان است.»
امام صدر نیز پس از جلسه گفت: «از زمانی که این مشکلات پدید آمد، من در جایگاه یک شهروند بر خود لازم می دانستم که به وظایف خود عمل کنم و در هم? جوانب و زمینه ها پویا و فعال باشم، بهویژه در مواردی که در اصول و مبانی کلی، اتفاقنظر وجود دارد. از این رو، با رهبران فِرق جلساتی داشتیم و با مقامات لبنان و مسئولان جبه? مقاومت فلسطین نیز دیدارهایی انجام دادیم و اکنون نیز هر روز با برخی از شخصیت های لبنانی دیدار می کنم تا اوضاع به حالت عادی برگردد و از وقوع دوبار? مشکلات و به ویژه از تبدیلشدن درگیری های سیاسی به چالش های ملی جلوگیری شود. البته من در حد توان تلاش می کنم که در جزئیات سیاسی مانند بحث دربار? رأی اعتماد به حکومت وارد نشوم ولی بر خود لازم می دانم که در حد توان برای اعتمادسازی میان هم? طرف ها و بسترسازی برای همکاری میان آنها تلاش کنم تا اختلافات سیاسی در چارچوب حقیقی خود، تجسمی از آزادی و نظام مندی در لبنان باشد نه خطری برای این دو.»
ایشان دربار? مشارکتی که اکنون مورد بحث است گفت: «هیئت های اسلامی در بیروت که
مسئولیت های بزرگ هر شهروند مؤمن به پروردگار، مردم و کشور را یادآور شد.
امام صدر در کاخ بعبدا با رئیسجمهور، فرنجیه، دیدار کرد و دربار? مسائل مربوط به اعتمادسازی میان حکومت و مقاومت با او به گفتوگو پرداخت. قرار است یاسر عرفات در دو روز آینده با امام صدر دیدار کند.
جلسه ای با حضور امام صدر و علی الخلیل، وزیر گردشگری، برای بررسی مسئل? معلمان اخراجشده در منزل دکتر امین الحافظ، نخستوزیر، تشکیل شد. پس از جلسه امام صدر گفت: «من خواستههای معلمان اخراجشده را بر حق میدانم و برای خدمت به آنان تلاش می کنم. تشکیل این جلسه همانگونه که جناب رئیس نیز گفتند ضروری و لازم بود. ما برای ایشان آرزوی موفقیت داریم و در این اوضاع دشواری که کشور با آن روبهروست ایشان را حمایت و تأیید می کنیم. در این اوضاع که همه برای بازگشتن امور به حالت عادی و بهترشدن اوضاع جانفشانی می کنند، ما نیز برای ایشان دعا می کنیم و آرزوی موفقیت داریم… در این جلسه دربار? مسائل عمومی و نزدیککردن دیدگاه ها نیز بحث شد و من وظیفه دارم این مطالب را با رعایت امانتداری نقل کنم.»
دکتر امین الحافظ، نخستوزیر و امام صدر دربار? رایزنی ها و تلاش هایی گفتوگو کردند که برای بازگشایی مرزهای بستهشده میان لبنان و سوریه انجام میشود. امام صدر ضمن تبیین دیدگاه خود دربار? نتایجی که این تلاش ها ممکن است در پی داشته باشد، تأکید کرد که تداوم تلاش برای بهبود فضای حاکم، مسلماً در سرعتبخشیدن به بازگشایی مرزها و عادیسازی روابط میان دو کشور تأثیر دارد. آقای الحافظ نیز با بیان دیدگاه خود در این زمینه گفت که با امام صدر در این نکته هم عقیده است که بهزودی به نتایج سازنده و خوشایندی دست خواهیم یافت. قرار شد امام صدر از روز دوشنبه با مسئولان سوریه ارتباط برقرار کند تا برای بازگشایی مرزها تصمیمگیری شود.
امام صدر با یاسر عرفات دیدار کرد. منابع مجلس اعلای شیعیان اعلام کردند این دیدار در چارچوب تلاش های امام برای تفاهم بیشتر و تقویت روابط و زمینه سازی برای گفتوگوی بهتر میان جبه? مقاومت و دیگر گروه ها بوده است.
از سوی دیگر امام صدر رایزنی های خود را در زمین? روابط لبنان و سوریه و بهویژه برای بازگشایی مرزها ادامه می دهد. دربار? این موضوع در دیدار ایشان با آقای امین الحافظ بحث و گفتوگو شد.
گفتنی است دیروز در طی تماس های تلفنی با دمشق، زمین? دیدار دوبار? امام صدر از پایتخت سوریه فراهم شد تا در جلسه ای با مسئولان سوری اوضاع را به حال عادی بازگردانند.
3. بررسی پیشنهاد ادامهیافتن این جلسه به هر شکل ممکن برای پیش گیری از وقوع بحران و خدمت رسانی به کشور، بهویژه در زمین? مسائل دینی و اخلاقی.
من بر این عقیده ام که وقتی هریک از دو طرف که البته من آنها را دو طرف به حساب نمی آورم، به وظیف? خود بپردازد، دیگر دلیلی برای وقوع چنین پیشامدهایی وجود نخواهد داشت. شبیه وضعیت کنونی، در جهان عرب و غیر آن بسیار اتفاق افتاده است، یعنی جبه? مقاومت، در کشوری استقرار یابد که در همسایگی سرزمین های اشغالشده قرار دارد. ولی آنچه اوضاع را دشوار می کند کم اعتمادی میان دو طرف است که باعث می شود هر گروهی وضعیت را فوق العاده به حساب آورد و به حالت آماده باش درآید. این امری تأسف برانگیز است که باعث می شود دو طرف از هدف خود دور شوند و به مسائل حاشیه ای بپردازند.
ما گرد هم جمع می شویم تا راه های حفظ آتش بس و پیشگیری از این اتفاقات دردناک را بررسی کنیم. آنچه امید ما را به موفقیت بیشتر می کند این است که هر دو طرف به عمق فاجعه ای که رخ داد، پی برده اند و وضعیت دردناکی را که این کشور صلح طلب پشت سر گذاشت، درک کرده اند.
در اینجا تکرار می کنم که صرف توجه به هدف از وجود دو طرف و بهویژه هدفِ شکل گیری جبه? مقاومت فلسطین و صرف اندیشیدن در این اهداف، دشواری های راه را از مقابل ما و همه برمی دارد.
امام صدر در گفتوگو با روزنام? الحیاة دربار? فعالیت ها و رایزنی های خود برای فروکشکردن بحران اخیر و پاسداری از خون اعراب توضیحاتی داد. همچنین به علل سفر خود به دمشق و دستاوردهای دیدار با رئیسجمهور، حافظ اسد، اشاره و تأکید کرد که او برای دورکردن خطرهایی که جنوب را تهدید می کند تلاش های خیرخواهانهای انجام داده است. ایشان افزود حوادث اخیر، جنوب را در معرض اشغال قرار داد و رئیسجمهور، فرنجیه، «از سفر من به پایتخت سوریه استقبال کرد و حافظ اسد نیز از من خواست سلام برادران? او را به فرنجیه برسانم.»
روزنام? العمل بیروت گفتوگویی با امام صدر انجام داد و در آن به تلاشهای وی برای مهار کردن پیامدهای حوادث اخیر میان ارتش و فلسطینیان و نیز پایداری جبه? داخلی و آیند? روابط لبنانی- فلسطینی پرداخت.
امام صدر در سخنرانی جامعی در مسجد شهر صور دربار? نقش هموطنان در بحران ها و ضرورت ایستادگی در برابر دشمنان کشور صحبت کرد و
الایوبی، نخستوزیر، عبدالحلیم خدام، وزیر امور خارجه، محمود حیدر، وزیر کشاورزی، علی ظاظا، وزیر کشور، و شیخ عبدالستار السید، وزیر اوقاف سوریه، گفتوگو کرد. گفته شده است هدف از این مأموریت امام صدر، تنش زدایی میان دمشق و بیروت و میانجی گری برای بازگرداندن اوضاع به حالت عادی و بازگشایی مرزهای سوریه است، زیرا این کار به مصلحت هر دو کشور است.
الف. امام صدر در دیدار با رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه، او را از نتایج سفر خود به پایتخت سوریه مطلع کرد. او پیش از آن، در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه با دبیرکل نهاد ریاستجمهوری، دکتر پطرس دیب، دیدار کرده و گفته بود سفر او به دمشق سفری شخصی بوده است، زیرا او روابط گرم و محکمی با مسئولان سوری دارد و این سفر نیز در ادام? تلاش های او برای رسیدن به راهحلی برای حل مشکل میان حکومت لبنان و جبه? مقاومت فلسطین است. امام صدر گفت که با رئیسجمهور، حافظ اسد، محمود الایوبی نخستوزیر، و شماری از وزرا و مسئولان ملاقات کرده و دریافته است که هم? مسئولان سوری و بهویژه رئیسجمهور، حافظ اسد، دیدگاهی مثبت و احترامی خاص به شخص رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه، دارند. امام در پاسخ به سؤالی گفت که سخن گفتن دربار? نتایج این دیدار هنوز زود است.
ب. امام صدر به پرسش های مجل? الجمهور دربار? تحقیق در موضوع دیدگاه رهبران فرقههای دینی لبنان پاسخ گفت:
در گفتوگوهایی که با جناب رئیسجمهور داشتیم، بر لزوم آتش بس و شناسایی دستان خرابکار یا کسانی که به اصطلاح ستون پنجم خوانده می شوند پافشاری کردیم. ما خودمان، نیروهایمان و هم? آنچه را داریم در خدمت این کشور قرار داده ایم، حتی اگر مستلزم آن باشد که وارد عرص? «تنش های جهانی» شویم! یا خودمان در معرض خطر قرار گیریم. هم? اینها به خاطر اطمینان از اجرای کامل آتش بس است. جناب رئیسجمهور نیز با خرسندی کامل این پیشنهاد را پذیرفت و از آن استقبال کرد و گفت ترجیح می دهد که جزئیات این پیشنهاد در جلس? رهبران دینی مشخص شود.
از سوی دیگر رهبران دینی با تکیه بر روابط و توانایی های خود می توانند هنگام اجتماع، نقش مهمی را در این اوضاع دشوار ایفا کنند. اجتماع و دیدار و گفتوگو و فعالیت مشترک رهبران فرقههای دینی فوایدی دارد که از محدود? مشکل کنونی فراتر است. مواردی که ما به آنها اهتمام خواهیم ورزید عبارتاند از:
1. اجرای آتش بس و استمرار آن و بررسی میزان مشارکت ما در این امر؛
2. بررسی خدمات انساندوستانه ای که می توانیم به آوارگان، مصدومان و خسارتدیدگان ارائه کنیم، بهویژه با توجه به فجایع دردناکی که در این روزها رخ داده است؛
مقاومت و حذف آن را ندارد.» وی سپس به ملاقات شخصی خود با ابوعمار اشاره کرد و گفت: «من سخنانی را که میان ما دو نفر رد و بدل شد، به همکارانم منتقل کردم و آنان نیز ابراز تمایل کردند که با سران جبه? مقاومت دیدار کنند و مستقیماً دیدگاه های طرف فلسطینی را بشنوند.» ابو عمار نیز در سخنانی جامع تأکید کرد جبه? مقاومت برای دفاع از حقوق هم? امت های عرب مبارزه می کند و از بینبردن جبه? مقاومت، لبنان را تحت سلط? صهیونیست ها قرار می دهد، بهویژه آنکه اسرائیل به آبهای لبنان چشم طمع دارد و حتی این طمع ورزی خود را نیز پنهان نمی کند. او همچنین تأکید کرد که مصلحت جبه? مقاومت در تداوم ثبات و پایداری لبنان است… جبه? مقاومت اوضاع لبنان را درک می کند و به همین علت از سپتامبر 1972 هرگونه عملیات نظامی خود بر قشره را متوقف کرده است، با آنکه بر طبق توافقنام? قاهره حق چنین کاری را دارد.
وی افزود تنها چیزی که جبه? مقاومت می خواهد این است که به او فرصت داده شود به مسائلی بپردازد که توجیهکنند? موجودیت آن است. توافقنام? قاهره رابط? میان جبه? مقاومت و حکومت را ساماندهی کرده و جنبش مقاومت به این توافقنامه پایبند است و با مشارکت گروهی از علمای دینی برای نظارت بر اجرای این توافقنامه مخالف نیست. جبه? مقاومت در اردوگاه های خود سلاح سنگین ندارد و اسلحه های موجود همه دفاعیاند. جبه? مقاومت خواهان دفاع از خود و مردم ساکن در اردوگاه ها و محل های اجتماع آنان است.
شاکر ابو سلیمان، رئیس کانون مارونیها، به نمایندگی از طرف حاضران، ضمن تقدیر از سخنان روشن و بی پرده و اطمینان بخش دو طرف گفت: «این مسئله ناشی از بحران اعتماد میان جبه? مقاومت و حکومت است و باید عوامل این بی اعتمادی را از بین برد و اعتماد ازدست رفته را دوباره بازگرداند. تحقق این امر در گرو دو نکته است: اوّل اینکه جبه? مقاومت بپذیرد که لبنان جز خیرخواهی برای جبه? مقاومت، نیت دیگری ندارد. دیگر اینکه لبنان اطمینان پیدا کند که جبه? مقاومت در مسائل داخلی دخالت نخواهد کرد. چون یکی از رهبران مقاومت در خطابه ای اعلام کرده است باید نظام لبنان را تغییر داد، زیرا نظامی مزدور و خائن است.»
پس از آن کشیش گریگور حداد، شیخ محمد ابوشقرا، کشیش ایلیا صلیبی، شیخ محمدعلی الجوزو، کشیش روم کاتولیک و کشیش جرجور نیز این بحث را ادامه دادند.
در پایان امام موسی صدر از هم? سخنان مطرح شده سه نکته را نتیجه گیری کرد:
1. تشکیل کمیته ای از علمای دینی برای نظارت بر اجرای توافقنامه؛
2. تشکیل کمیته ای مشترک از علمای دین و نمایندگان جبه? مقاومت برای بررسی و روشن کردن مسائل و پیشآمدها؛
3. خلاصهکردن گفتوگوهای انجام شده در جلسه و چاپ و انتشار آن.
همچنین مقرر شد هریک از حاضران در جلسه موضوعات مطرحشده را برای فرق? خود شرح دهد تا فضای اعتماد میان مردم به وجود آید.
امام صدر در دیداری ناگهانی از دمشق با محمد
در تشکیل دولتی که توانایی بازگرداندن امور به حالت عادی را داشته باشد و همچنین آزادکردن کسانی که در پی حکومت نظامی، بازداشت شده اند؛
4. ادام? تلاش برای محکومیت شایعه سازی ها و آرام کردن اوضاع.
امام صدر در سخنانی اظهار داشت: «این روزها وقت کار و تلاش است نه حرف زدن و شعار دادن. از ابتدای این بحران، ما با دوستانمان به طور کامل و همهجانبه در ارتباطیم و امیدواریم این ارتباط ها در بهبود اوضاع تأثیرگذار باشد. دوست نداشتیم این فعالیت ها فقط در زمان سختی و بحران شکل بگیرد ولی ملاقات و تماس فرقه ها با یکدیگر به خودی خود کاری مقدس و نشاندهند? چهر? فرهنگی و انسانی لبنان است و دلهای مردم را لبریز از آرامش و اطمینان می کند. اجتماع رهبران دینی - هم? رؤسای فرقههای محترم لبنان در این جلسه حضور داشتند - پدیده ای است که برای نخستین بار در تاریخ لبنان و جهان رخ می دهد. هرچند این دیدارها به خاطر وقوع این فاجعه بود - و این مای? تأسف است - ولی نتیج? این مصیبت و هم? مصیبت ها برای مؤمنان صالح، شکل گیری بهترین ملاقات هاست.» امام خطاب به مردم گفت: «ما با هم? نیرو و توان و به طور شبانه روزی این مشکل را پیگیری می کنیم و می کوشیم تا اوضاع بهبود یابد و میان شهروندان و طرف های درگیر، دوباره اعتماد برقرار شود و زمینه برای بازگشت اوضاع به حالت عادی فراهم شود، زیرا مصلحت لبنان و مصلحت جهاد فلسطین که از وجود لبنانی صلح طلب و مقتدر و مستقل و آرام سود می برد - در همین است.» امام در ادامه گفت: «هدف از دیدار سران فرقهها و نمایندگان آنها با رئیس سازمان آزادی بخش فلسطین و رهبران جبه? مقاومت، فقط نشاندادن حسن نیت لبنان و تأکید بر حمایت قاطع لبنان از جبه? مقاومت فسطین است.» امام صدر گفت: «اجتماع امروز به معنای آن نیست که تکلیف افراد ساقط شده است بلکه هر شهروندی وظیفه ای مقدس دارد. مهمترین وظیفه، مبارزه با شایعه ها و شناسایی خرابکاران و شایعه سازان است. تلاش هر شهروند صالح در این روزها در تاریخ لبنان و سربلندی جهان عرب ثبت خواهد شد.» امام در پایان گفت: «من از این فرصت استفاده می کنم و خطاب به هر شهروندی می گویم مراقب این اوضاع باشد و هوشیارانه رفتار کند و هم? شایعه ها را از بین ببرد. امیدوارم خداوند ایمان ما را تقویت کند تا بتوانیم اوضاع را به حال عادی بازگردانیم و با تعیین اصول و قواعدی جدید میان ارتش و جبه? مقاومت و میان هم? هموطنان از هر گروهی، از وقوع دوبار? این حوادث تأسف بار پیشگیری کنیم.»
نمایندگان هم? فرقههای لبنانی در مقرّ فرماندهی جبه? خلق برای آزادی فلسطین (الجبهة الشعبیة التحریر فلسطین) در بیروت، با رهبران فلسطینی دیدار کردند و دربار? وضعیت کنونی و روابط میان انقلاب فلسطین و حکومت لبنان به گفتوگو پرداختند. امام موسی صدر به نمایندگی از فرقههای لبنانی گفت: «لبنان با هم? فرقهها و گروه های خود اقدامات دلیرانه و فداکارانه را ارج می نهد و خود نیز به آن اهتمام می ورزد.» ایشان با اشاره به جلسات مسئولان دینی از زمان شروع بحران و دیدار آنان با رئیسجمهور گفت: «آنان از سخنان رئیسجمهور چنین فهمیده اند که دولت قصد از بینبردن جنبش
الصلیبی، کشیش گریگور حداد، کشیش اغناطیوس زیاده، کشیش اثناسیوس افرام و سفیر واتیکان در لبنان.
اجتماع کنندگان سپس به کاخ بعبدا رفتند و در دیدار با سلیمان فرنجیه، رئیسجمهور، او را از نتایج گفتوگوهایشان برای مصلحت لبنان و ملت آن آگاه کردند و دربار? پایبندی به وحدت ملی و تأسف خود از حوادث اخیر و لزوم همکاری برای بازگرداندن امور به حالت عادی صحبت کردند. پس از دیدار با فرنجیه، امام صدر در اظهاراتی گفت: «رهبران دینی پس از ملاقات با یکدیگر به دیدار جناب رئیسجمهور رفتند و برخی از خواسته های ملی موجود را با او در میان گذاشتند و با اصرار ابراز امیدواری کردند که آتش بس کامل میان هم? طرف ها ادامه یابد تا این امکان برای همه فراهم شود که این وضعیت را با محبت و حس مسئولیتپذیری آگاهانه حل کنند. جناب رئیسجمهور ضمن تشکر از تلاش های خیرخواهان? رهبران دینی از آنان خواهش کرد برای خنثا کردن شایعه های دروغین و مغرضانه که تنها به سود دشمن است و برای ایجاد همبستگی و انسجام صفوف تلاش کنند. در این دیدار صراحت کامل بر جلسه حکمفرما بود که با تحسین و تقدیر هم? رهبران دینی روبهرو شد و آنان از جناب رئیسجمهور تشکر کردند.»
امام صدر به دیدار یاسر عرفات، رئیس کمیت? اجرایی سازمان آزادی بخش فلسطین (منظمة التحریر الفلسطینیة)، رفت و در مورد روابط میان لبنان و جبه? مقاومت فلسطین و ضرورت پایاندادن به بحران کنونی گفتوگو کرد. امام صدر بر ضرورت تداوم روابط برادرانه میان لبنان و جبه? مقاومت تأکید کرد، زیرا این روابط به اهداف و آرمان های مشترک میان دو کشور و همچنین مسئل? آزادسازی فلسطین کمک می کند. یاسر عرفات در این دیدار از موضع افتخارآمیز امام صدر در برابر این بحران و تلاش او برای محدود کردن دامن? آن و پایان دادن به تنش ها قدردانی کرد.
نمایندگان فِرق لبنان پیش از ظهر دیروز جلسه ای در مجلس اعلای شیعیان تشکیل دادند و اوضاع جاری را بررسی کردند. نمایندگان فِرق عبارت بودند از: شیخ حسن خالد و محمد جوزو و حسین قوتلی، از مسلمانان اهلسنت، کشیش ابراهیم داغر، از مسیحیان انجیلی، ارداواست طرطریات، از ارمنیهای ارتدوکس، پاتریک اگناطیوس بطانیان، از ارمنیهای کاتولیک، کشیش غفرائیل صلیبی، از فرق? مسیحیان روم ارتدوکس، کشیش اگناطیوس زیادة، از مسیحیان مارونی، کشیش روفائیل بید اوید، از مسیحیان کلدانی، کشیش اثناسیوس افرام، از مسیحیان سریانی ارتدوکس، شیخ محمد ابو شقرا، از مسلمانان دروزی، امام صدر، شیخ سلیمان یحفوفی و شیخ محمدمهدی شمسالدین، از مسلمانان شیعه.
در پایان جلسه این موارد مقرر شد:
1. اعزام گروهی از حاضران برای دیدار با نمایندگان جبه? مقاومت فلسطین؛
2. ادامه داشتن جلس? کنونی؛
3. درخواست از رئیسجمهور، فرنجیه، برای شتاب
5/5/1973
امام صدر در برج البراجنه با خانواده های سلیم، الطفیلی، مرتضی و القرصیفی که در درگیری های ارتش لبنان و جبه? مقاومت فلسطین آسیب دیده بودند، دیدار کرد و ضمن همدردی با آنها، این حادثه را به آنها تسلیت گفت.
به دنبال حوادث جاری و درگیری میان ارتش و جبه? مقاومت فلسطین، نشانه های فتنهای فرقه ای در لبنان پدیدار شد و سوریه نیز مرزهای خود را با لبنان از تاریخ 8/5/73 بست. در این میان امام صدر به تلاش برای خاموشکردن آتش فتنه و توقف درگیری ها و آرامکردن فضا میان سوریه و لبنان برخاست. وی در بیانیه ای خطاب به مردم لبنان تأکید کرد: «سرنوشت حتمی ما تفاهم است. نخستین وظیف? ما این است که احساسات فرقه ای را در حوادث داخل نکنیم. شکی نیست که هم? ما به حاکمیت لبنان و قداست جهاد فلسطین اعتقاد داریم و سلاح های دشمن نیز متعدد است؛ ازجمله شبهه افکنی و فتنه انگیزی و تحریک مزدوران وطن فروش.» او مردم را به همبستگی، حرکت به سوی هدف واحد، یعنی قدس و پاسداری از لبنان و حفظ جهاد فلسطین فراخواند.
سران فرقههای دینی امروز صبح جلسه ای در دارالفتوا تشکیل دادند و اوضاع وخیم ناشی از درگیری میان ارتش و جبه? مقاومت فلسطین را بررسی کردند. شرکتکنندگان در جلسه سپس به مقر مسیحیان روم ارتودوکس رفتند و جلس? خود را ادامه دادند. در پایان جلسه امام صدرگفت: «این مشکل، ما را گرد هم جمع کرده است و کاش پیش از این جمع می شدیم تا این مشکل پدید نمی آمد. این جلسه که نمایندگان هم? فرقهها در آن شرکت دارند از وخیم تر شدن اوضاع جلوگیری می کند و امیدواریم جلسات ما همواره برقرار باشد.» امام تأکید کرد: «این مشکل در نتیج? اخلاص شما و به خاطر خدمت به این کشور عزیز که ما را با سربلندی در خود جای داده و از مؤسسه هایمان محافظت می کند، حل خواهد شد و ایمان ما به لبنان و مسئل? فلسطین، موفقیت این جلسه را تضمین می کند. امیدواریم اینگونه نشست ها ادامه داشته باشد و شاید به مصلحت همه باشد که درهای گفتوگو میان اجتماعکنندگان باز باشد، زیرا ما به دنبال ایجاد کار و کسبی برای خود نیستیم. شما [روزنامه نگاران] می توانید به هموطنان اطمینان دهید که سران فِرق مذهبی که وجدان و قلب کشور به شمار می آیند با یکدیگر تفاهم و همدلی دارند.»
امام در ادامه افزود: «ما در پی منافع مادی و یا شمار نمازگزاران نیستیم بلکه اخلاص برای خداوند، عشق به میهن، اشتیاق به پاسداری از آن و همدلی کامل، هم? این عواطف ما را بر آن داشته است که امروز برای بحث و بررسی گرد هم آییم. امیدوارم اقدام های ما برای اصلاح امور باشد. ما همواره با یکدیگر در ارتباط هستیم و تفاهم کامل داریم.» شرکت کنندگان در این جلسه عبارت بودند از: امام صدر، شیخ محمد مهدی شمس الدین، شیخ صبحی صالح، مدیرکل اوقاف اسلامی، حسین القوّتلی، دکتر حسن صعب، شیخ یحیی الرافعی، کشیش ایلیا
بدون اینکه هیچ شخص یا گروهی در آن دخالت کند.» وی افزود: «من گفتم مجلس اعلای شیعیان اهرم فشاری برای مطالب? نیازهای هموطنان است و در کنار مسئولیت های دینی، از حقوق محرومان نیز دفاع می کند. فکر می کنم مسئولان دستگاه های مختلف دولتی و بهویژه دستگاه های امنیتی، خود گواهاند که من به این تعهد خود پایبند مانده ام و چهبسا خود جناب وزیر کشور، نخستین گواه بر این واقعیت باشد.» امام صدر گفت: «اگر حفظ امنیت و سربلندی هموطنان و پاسداری از حقوق آنان اقتضا کند که فرزند من دستگیر شود، من خود برای تسلیم او به دستگاه قضایی با نیروهای اجرایی همکاری خواهم کرد.» وی در پاسخ به سؤالی که نظر ایشان را دربار? انتخاب آقای اده به مقام وزارت کشور جویا شده بود، گفت: «من در جایگاه شهروند، نه رئیس مجلس، برای استاد اده احترام قایلم و تیزهوشی و قاطعیت و موضع گیری های اخیر ایشان دربار? جنوب را تحسین می کنم. مواضعی که نشان میدهد آقای اده به مسائل جنوب بسیار اهتمام می ورزد و توجه او کمتر از توجه خود اهالی جنوب نیست و همین امر او را بر آن داشته است که فعالیت ملی سالمی را در پیش بگیرد.»
امام صدر در گفتوگو با مجل? الأسبوع العربی بر ضرورت اصلاح همه جانب? مؤسسه های دینی در جهان عرب برای پیشرفت به سوی جامعه ای بهتر تأکید کرد. وی این ادعا را که او به دنبال نمایندهشدن است تا بتواند به ریاست پارلمان برسد، رد کرد و گفت: آرزوهای بلند و اهداف بسیار بزرگ او در قالب نمایندگی یا ریاست نمی گنجد. امام با تقدیر آشکار از فؤاد شهاب، رئیسجمهور اسبق، که از پیشگامان تشکیل دولت استقلال به شمار می آید، به این نکته نیز اشاره کرد که وظایف مجلس و نقش آن در تأمین منافع شیعیان و ارتباط با لبنانیان، می طلبد که مقرّ مجلس در بیروت باشد.
به دعوت انجمن جوانان مسیحی (جمعیة الشبان المسیحیة)، امام صدر در مراسمی که به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) برگزار شده بود، سخنرانی کرد و گفت: «اگر فقط تماشاچی و شاهد و منتقد باشیم، پس دفاع از شهروند را به عهد? چه کسی گذاشتهایم؟»
در مراسمی که دیروز به مناسبت هفتمین روز شهادت موسی علی ناصر و یوسف علی ناصر در منزل محمود ناصر برگزار شد، امام صدر دربار? معنا و مفهوم شهادت این دو شهید سخن گفت و بر ضرورت بسیج نیروهای ملت لبنان و هم? ملت های عربی برای رویارویی با تجاوزهای اسرائیل تأکید کرد.
امام صدر در دیدار با امیر شکیب شهاب، فوت برادرش سرتیپ فؤاد شهاب، رئیسجمهور پیشین را به وی تسلیت گفت.
صدر ضیافت شامی در منزل خود ترتیب داد. در این مراسم امام صدر، شیخ حسن خالد، مفتی اهل تسنن، کاظم خلیل، وزیر، عمر ابوریشه، سفیر و شاعر، و خلیل الخلیل، سفیر، حضور داشتند.
امام صدر در شهرک حور تعلا، شهادت سربازی به نام علی فایز المصری را که پانزده روز پیش در یک درگیری در راشیا کشته شده بود، تسلیت گفت. همچنین به شهرک مقنة رفت و شهادت پلیسی به نام محسن علی المقداد را در واقعه ای که هفت? گذشته در ضنیة رخ داده بود، تسلیت گفت. امام از شهادت این دو سرباز ابراز تأسف کرد و قول داد که حکومت به طور جدی برای دفاع از حق آنان تلاش کند. ایشان از نتایج جلس? خود با آقای فرنجیه، رئیسجمهور، گزارشی به اهالی ضنیة داد و از اهتمام رئیسجمهور به روشن شدن جوانب حادثه و دستگیری جنایتکاران خبر داد. امام همچنین میان خانواده های حسینی و موسوی از یک سو و خانواد? حاج حسن از سوی دیگر آشتی و مصالحه برقرار کرد.
امام موسی صدر پیش از ظهر امروز به منطق? جنوب میرود تا از مؤسساتی که زیر نظر او اداره میشود، ازجمله مدرس? پرستاری (مدرسة التمریض) و مرکز آموزش علوم اسلامی (معهدالدراسات الإسلامیة)، بازدید کند. این بازدید پس از دو ماه و نیم دوری امام صدر از این مؤسسات به خاطر سفرش به کشورهای خلیج و کویت انجام میگیرد.
امام موسی صدر در مصاحب? مطبوعاتی بی پرده و جامعی با روزنام? البیرق گفت: «حل مسئل? چپ گرایی، تنها با اصلاح امور امکان پذیر است و شیعه هرگز گرایشی به خارج از مرزها ندارد و موجودیت و عزت او تنها در این وطن ریشه دارد. او با رد سکولار شدن دولت گفت: خواهان دولتی مؤمن و غیرفرقه ای است.
پس از افزایش حوادث مخلّ امنیت در لبنان، آقای ریمون اده در مراسمی که برای تکریم از اعضای مجل? الحوادث و مسئول آن، سلیم اللوزی، برگزار شده بود، اعلام کرد آماد? تصدی پست وزارت کشور است به شرط آنکه رهبران مذاهب و سازمان های فرقه ای تعهد دهند که دست او را در کارها باز بگذارند. در این صورت او پاکسازی لبنان از قانون شکنی و هرج و مرج ناشی از حمل سلاح و اقدامات ضد امنیتی را بر عهده خواهد گرفت.
امام صدر به سخنان اده واکنش نشان داد و گفت: «روزی که به مقام رئیس مجلس اعلای شیعیان انتخاب شدم، در سخنانی گفتم این مجلس تأسیس نشده است تا جانشینی برای مؤسسات موجود باشد و لازم? مسئولیت، برخورداری از آزادی و قدرت عمل است و این بدان معناست که وقتی مسئولیتی بر عهد? کسی گذاشته می شود، باید اختیار تصمیم گیری و مدیریت در آن بخش به او واگذار شود