لطف و محبت بنگرید. همین نگاه عنایت آمیز شما بهترین کمک برای ما در برابر دولت و کارفرمایان است تا بتوانیم به اهداف انسانی و ملی خود دست یابیم.»
سپس امام صدر ضمن خوشامدگویی به انجمن کارجویان، وجود این انجمن را تبدیل رؤیا به واقعیت خواند و گفت: «ما در کنار شماییم و مسئل? بیکاری برای ما مهمترین مسئله است. هر روز هموطنانی به سراغ ما می آیند و می خواهند که برایشان کار فراهم کنیم، ما نیز می کوشیم تا برای آنان کار ایجاد کنیم.»
سپس امام و نمایندگان انجمن برای دستیابی به راهحلی برای برون رفت از بحران بیکاری و همکاری در این زمینه گفتوگو کردند و به دعوت انجمن قرار شد امام صدر عصر روز پنجشنبه، یازدهم نوامبر 1973 در سالن مدرس? الحکمة در جدیدة المتن دربار? «چگونگی همکاری میان انجمن و کارفرمایان برای از بین بردن بیکاری» سخنرانی کند.
ج. در ادام? تلاش برای یکپارچه سازی اعیاد و آغاز ماه مبارک رمضان، اعضای مجلس اسلامی دیروز با امام صدر دیدار کردند و دربار? این موضوع به گفتوگو پرداختند.
امام صدر قصد دارد به جمهوری گینه سفر کند تا نزد مسئولان آنجا برای آزادکردن هفت نفر از لبنانیان میانجیگری کند که به حبس ابد محکوم شده اند. اتهام آنان این است که از سه سال پیش در توطئ? سرنگونی حکومت احمد سکوتوره دست داشته اند.
باشگاه فخرالدین در سرعین الفوقا در شهر بعلبک از مردم خواست تا عصر امروز برای دیدار با امام صدر حضور یابند.
امام صدر به همراه دو تن از نمایندگان پارلمان، محمد بیضون و جمیل کبی، بعد از ظهر دیروز به دیدار آقای صائب سلام رفت که از مالزی بازگشته بود. در این دیدار گفتوگوی دوستانه ای دربار? این سفر و برداشت های آقای سلام از اوضاع مالزی و همچنین برخی از مسائل اوضاع کنونی لبنان انجام شد.
به مناسبت جنگ اکتبر اعراب و اسرائیل، امام صدر در پیامی خطاب به مردم لبنان گفت: «مشعل های این امت در جبهه های مصر و سوریه فروزان است تا با سوختن خود تاریکی شبهای ظلمانی ما را روشن سازد. قهرمانان این جبهه ها می میرند تا امتشان زنده بماند و در آتش و خون می غلتند تا سپیده بر ما بدمد.» امام از مردم خواست در جبه? حق و عدل باشند و جهادگران در راه خدا را با مال و خون یاری کنند و با خودداری از پرداختن به تجمل گرایی و خوشگذرانی، هزین? آن را صرف جبهه های جنگ کنند تا جامع? ما به جامعه ای کوشا و پایدار تبدیل شود.
11/9/1973
امام صدر پس از غیبتی دو ماهه به علت شرکت در همایش اندیش? اسلامی در الجزایر و نیز معاینات پزشکی در اروپا، به بیروت بازگشت و در فرودگاه مورد استقبال جناب وزیر، سورین خان امیریان به نمایندگی از طرف رئیسجمهور قرار گرفت و گروهی از گارد استقبال نیز به او ادای احترام کردند. امام در گفتوگویی با الحیاة گفت: در ابتدای سفرم که در هشتم ژوئیه گذشته آغاز شد، به الجزایر رفتم و به مدت دو هفته در همایش اندیشه اسلامی شرکت کردم. سپس برای درمان بیماری به آلمان رفتم و پس از آن با توجه به مسئولیتی که همایش بر دوشم گذاشته بود، به انگلیس رفتم تا به وضع مراکز اسلامی در لندن رسیدگی کنم.
آقای صائب سلام، نخستوزیر اسبق، پیش از ظهر دیروز به همراه استاد محمد یوسف بیضون با امام موسی صدر دیدار کردند و بازگشت همراه با سلامتی ایشان را از سفر تبریک گفتند. در این دیدار شیخ سلیمان الیحفوفی و شیخ محمود فرحات نیز حضور داشتند.
الف. نخستوزیر، تقی الدین الصلح، در مقر مجلس اعلای شیعیان با امام صدر دیدار خصوصی به مدت طولانی داشت. پس از آن نخست وزیر گفت: «دیدار ما با امام صدر برای تبریک به خاطر بازگشت از سفر و شفایافتن از بیماری بود. آرزو می کنم که ایشان همیشه سالم و تندرست باشند و در تلاش برای خدمت به این کشور با هم? فرقههای آن موفق و پیروز باشند.» امام صدر نیز گفت: «دیدار جناب نخست وزیر به خاطر همان دو مناسبتی بود که گفتند. این دیدار در اوضاع اجتماعی دشواری برگزار شد که کشور در آن به سر می برد. در این وضعیت کشور به تفاهم شفاف و همکاری میان نیروهایی نیازمند است که خواستار آرامش کشور و گسترش عدالت در میان هموطناناند. در این گفتوگوها ناگزیر به بسیاری از مشکلات موجود اشاره شد و توافق کردیم که برای حل آنها اینگونه ارتباط ها را ادامه دهیم.»
ب. هیئتی از انجمن کارجویان (رابطة طلاب العمل) در لبنان به سرپرستی رئیس انجمن، مارون اسمر، با امام صدر دیدار کردند. در این دیدار مارون اسمر گزارشی از اقدامات انجمن و طرح هایی ارائه داد که در صدد اجرای آنهاست که برجسته ترین این اقدامات هماهنگی میان انجمن و کارفرمایان در زمین? تأمین شغل برای اعضای انجمن است. اسمر در این دیدار گفت: «کاری که ما برای آن تلاش می کنیم، کار برحق و درستی است و هرکس برای کار درستی تلاش کند، برای خدمت به میهن و هموطنان تلاش کرده است.» وی افزود: «مجموعه ای از جوانان عضو انجمناند و روزانه هموطنان گرامی در استان های پنجگانه تماس هایی با ما می گیرند.» وی خطاب به امام صدر گفت: «ما از جنابعالی خواهش می کنیم که به ما عنایت داشته باشید و به فعالیت هایی که در پیش داریم به نظر
است از قرار دادن شیعیان در مسیر تلاش برای تقویت وحدت ملی براساس محو فرقه گرایی سیاسی و رهاندن آنان از تیول دینی و مدنی که هنوز دربار? آنان اعمال می شود، بدون اینکه این فرقه توانایی رهایی از آن را داشته باشد.»
امام موسی صدر دیروز به همراه احمد قبیسی، وکیل دادگستری، برای شرکت در همایش اندیش? اسلامی، بیروت را به مقصد الجزایر ترک کرد.
مجل? الأسبوع العربی نوشت: روابط میان کامل الاسعد، رئیس پارلمان، و امام موسی صدر روز به روز تیره تر می شود. این تیرگی تا به حدی است که آن دو در مناسبت های عمومی به یکدیگر سلام و ابراز احترام نمی کنند و حتی تا بدانجا رسیده که حمید دکروب در مقر مجلس اعلای شیعیان و در حضور چند تن از نمایندگان شیعه به امام صدر گفته است: «شما فقط مرجعی دینی هستید و جایز نیست در سیاست دخالت کنید.»
برخی از مفسران، سخن اخیر امام صدر را که گفته بود از ریاست مجلس اعلای شیعیان کناره گیری خواهد کرد تا کینه توزان خشنود شوند، چنین تفسیر کرده اند که این سخن به طور غیرمستقیم خطاب به رئیس پارلمان بوده است، زیرا او از مدتها پیش قانون مربوط به اصلاح ساختار مجلس اعلای شیعیان را مسکوت و راکد گذاشته است. یکی از اصلاحات مزبور این است که مدت ریاست مجلس که در قانون فعلی شش ساله است، مانند دارالفتوا مادام العمر شود.»
امام صدر در هفتمین همایش اندیش? اسلامی در شهر تیزی اوزو در الجزایر حضور یافت و بحث مفصلی را با عنوان «روح تشریع در اسلام و واقعیت های قانونگذاری معاصر در جهان اسلام (روح الشریعة الإسلامیة و واقع التشریع الیوم فی العالم الإسلامی)» مطرح کرد که تأثیر مثبتی در نشست بر جا گذاشت.
امام صدر پس از شرکت در هفتمین همایش اندیش? اسلامی در الجزایر، برای معاینات پزشکی عازم فرانکفورت شد. رادیوی الجزایر سخنرانی امام در مراسم نماز جمعه را که یک ساعت و ربع طول کشید، پخش کرد و روزنامه ها و مجلات الجزایری نیز دیگر سخنرانی های متعدد امام را منتشر کردند.
امام صدر هنگامی که به مناسبت برگزاری هفتمین همایش اندیش? اسلامی در الجزایر به سر می برد، با مجل? المجاهد، نشری? مرکزی جبه? آزادی بخش ملی (جبهة التحریر الوطنیة (الجزائریة))، مصاحبه کرد. در این مصاحبه، امام خواستار تلاش برای وحدت شعایر اسلامی و تقریب مذاهب به یکدیگر شد و گفت: «نمی پذیریم که حتی یک وجب از خاک فلسطین در اشغال صهیونیست ها باقی بماند.»
شیعیان مورد ستم قرار گرفته اند. امیدواریم این درد و رنج مشترک را پشت سر گذاشته باشیم، زیرا ما آزادانه در لبنان دموکرات زندگی می کنیم و با این آزادی می توانیم هرگونه اتهامی را از خود دور کنیم و هرچه می خواهیم بگوییم و از خودمان دفاع کنیم. ما از ستم و ستمگری شکایت نداریم، بلکه از خودمان گله داریم، زیرا برای گرفتن حقوق خود و دستیابی به عزت و سربلندی و اثبات حقانیت خود به پا نخاستیم.»
ایشان افزود: «این گروه از مسلمانان که علویان خوانده می شوند، امروز برادران شیعیاناند که کینه توزان دربار? آنان اصطلاح «متاوله» را به کار می برند. ما به هیچکس اجازه نمی دهیم یک گروه محترم را نکوهش کند و به آن ناسزا بگوید. من پس از مدتی کوتاه پیشوایی شیعیان را رها خواهم کرد تا کینه توزان مطمئن شوند که ما در اندیش? پست و مقام نیستیم، بلکه می خواهیم وظیف? اسلامی و انسانی و فرهنگی خود را در لبنان و سوریه و ترکیه انجام دهیم و هرگونه خدمتی که مسلمانان مطالبه کردند به آنها ارائه کنیم. وقتی می شنویم که در سوریه و غیرسوریه کسانی زمزمه هایی دربار? منحصر بودن اسلام در خود می کنند، چاره ای جز واکنش و دفاع از خود نداریم. ما از این مراسم به برادران علوی خود در ترکیه اعلام می کنیم که آنان را به رسمیت می شناسیم و اسلام آنان را قبول داریم و هرگونه تقسیم بندی دربار? بهشت را رد می کنیم.»
امام خطاب به علویان طرابلس گفت: «امور خود را به دست بگیرید و ما نیز به شما خدمت میکنیم. مجلس مشورتی تأسیس کنید و وضعیت اوقاف و رهبری دینی خود را سر و سامان دهید. من به شما اطمینان می دهم که تفرقه و جدایی با بینش و اندیش? ما بیگانه است.» ایشان گفت که نخستین کسی بوده است که در نشست مجمع پژوهشهای اسلامی در قاهره خواستار وحدت شعایر اسلامی شده است.
امام صدر در پایان سخنان خود دیگر گروه ها را به گفتوگو فراخواند و گفت: «من آماده ام که جلسات گفتوگو را دنبال کنم و هیچ توجیهی برای این سرگردانی وجود ندارد. امیدوارم این دیدار سرآغازی برای گفتوگو و اتحاد و یکپارچگی باشد تا گرد هم آیید و مشکلاتتان را حل کنید. اگر ضرورتی پیش آمد و به خدمتی ناچیز نیاز پیدا کردید، ما آمادهایم کمک کنیم.»
الف. امام صدر با رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه، دیدار کرد. پس از دیدار، امام صدر گفت: «این دیدار برای خداحافظی با رئیسجمهور بود، زیرا من فردا برای شرکت در همایش اندیش? اسلامی (ملتقی الفکر الإسلامی) به الجزایر سفر می کنم.»
ب. محسن سلیم، وکیل دادگستری، در تلگرافی به امام صدر خواستار استعفای اعضای مجلس اعلای شیعیان شد، زیرا آنان پس از گذشت چهار سال از انتخاب خود، در ادای رسالتی که مجلس به خاطر آن تأسیس شده است، شکست خورده اند. سلیم از امام صدر خواست تا در اوضاع کنونی استعفا ندهد تا اشتباهات متعددی که تاکنون در سای? مجلس فعلی رخ داده است اصلاح شود، زیرا که مجلس اعلای شیعیان وظیف? خود را انجام نداده است که عبارت
اداری (مجلس الخدمة المدنیة) خواستار آن شد که شیعیان و علویان، یک فرقه شمرده شوند و حقوق دو فرقه در زمین? استخدام، با یکدیگر ادغام شود. در واکنش به این اقدام امام، جنبش جوانان علوی (حرکة الشباب العلوی) در نامه ای به وزارت کشور ضمن محکومکردن دخالت مجلس اعلای شیعیان در امور فرق? علوی، تأکید کرد این جنبش که تنها مؤسسه ای است که به نام علویان سخن می گوید، ادغامشدن آنان در هر فرق? دیگری را رد می کند.
دیروز در هتل المنتزه در طرابلس، جشن بزرگی به مناسبت انتصاب شیخ علی منصور به سمت مفتی جعفریِ طرابلس برگزار شد. در این مراسم امام صدر، کشیش الیاس قربان، کشیش روم ارتدوکس در طرابلس، رشید کرامی، نخستوزیر، شیخ عبدالکریم علی الحسن، مفتی طرطوس، هاشم الحسینی و طلال مرعبی، دو تن از نمایندگان پارلمان، سرهنگ سیمون سعید، فرمانده منطق? نظامی، سیّد هانی مولی، مدعیالعموم منطق? شمال و جمعی از شهروندان حضور داشتند. مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و پس از آن سیّد علی شحادة بیانی? کمیت? برگزارکنند? مراسم را خواند و به دنبال آن شخصیت های زیر سخنرانی کردند:
«اعلام می کنیم که ما از هر نظر شیع? امامی جعفری هستیم و مذهب ما مذهب امام صادق(ع) و دین ما اسلام است.»
آقای شوقی دندشی، رئیس کانون وکلای شمال، در سخنانی از مفتی جدید که به دبیرکلی کانون رسیده است، تجلیل کرد و او را شایست? این مسئولیت دانست و گفت: «انتصاب ایشان سرآغاز همکاری ثمربخش میان هم? فرقهها و در هم? زمینه هاست.»
شیخ طه الصابونجی، به نمایندگی از مفتی طرابلس که به علت بیماری غایب بود، در سخنانی گفت: «این انتصاب یک بشارت و به منزل? دمیدن خون تازه ای در رگ های دین است. آینده برای دین و دین برای آینده است و انسان هرچه بیشتر رشد کند، نیازش به دین بیشتر می شود.» وی افزود: «من با صدایی بلند می گویم که مسئل? شیعه و سنی مسئلهای تاریخی است. تفکر و تساهل و تسامح در اسلام همان بازگشت به حق و حقیقت است.»
شیخ عبدالکریم علی حسن گفت: «این انتصاب از گام های فرخنده ای بود که علما به توصی? امام موسی صدر برداشتند.»
پس از آن دکتر اسعد علی، سخنانی در موضوع فقه ایراد کرد.
در پایان امام صدر به سخنرانی پرداخت. ایشان با تشکر از حضور هیئت سوری ابراز امیدواری کرد که این اقدام، سرآغاز خوبی برای بازگشت روابط به حالت عادی باشد. وی گفت: «علویان و شیعیان در این درد و رنج شریکاند، زیرا علویان نیز مانند
این خواسته های بحق، استعفا دهند. ما نمایندگان امضاکننده نیز تعهد می دهیم که به جای آنها در دولت مشارکت نکنیم و تا زمانی که شیعه به حقوق خود نرسد، هیچ منصب وزارتی را نپذیریم. همچنین همگی پیمان می بندیم که به هر حکومتی که به محقق ساختن حقوق شیعیان تعهد ندهد، رأی اعتماد ندهیم.
ما در پیشگاه خداوند و وجدان خویش و ملت لبنان در تاریخ 22 ژوئن 1973 اینچنین پیمان می بندیم.
امضا کنندگان: صبری حماده، عادل عسیران، کاظم الخلیل، عبداللطیف الزین، علی الخلیل، حسین منصور، محمود عمار، حسین الحسینی، محمد یوسف بیضون، احمد اسبر، یوسف حمود، صبحی یاغی و عبدالمولی امهز.
امام صدر با تقی الدین الصلح، که مأمور تشکیل کابین? جدید شده است دیدار کرد و با او دربار? نتیج? تلاش های خود در زمین? روابط سوریه و لبنان به گفتوگو پرداخت. پس از جلسه امام گفت این دیدار برای عرض تبریک و کمک به سبکشدن مسئولیت های آقای الصلح انجام شد. وی افزود: «با توجه به خشنودی عموم مردم از انتخاب آقای الصلح، من هم? اطلاعات خود را دربار? روابط لبنان و سوریه در اختیار ایشان قرار دادم تا دستیابی به راهحل برای ایشان آسان شود و امیدوارم که این بحران هرچه زودتر برطرف شود.»
امام صدر در مصاحبه با مجل? لاروو دو لیبان اعلام کرد: «پاسداری از لبنان ضرورتی بین المللی و وظیف? ملی است.» ایشان با تأکید بر اینکه هیچ تناقضی میان حاکمیت لبنان و حفظ موجودیت جبه? مقاومت وجود ندارد، گفت: «پاسداری از لبنان با گسترش عدالت حقیقی تحقق می یابد.»
امام صدر در گفتوگو با مجل? کل شیء اظهار داشت: «میان حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان و پشتیبانی از جبه? مقاومت فلسطین ناسازگاری وجود ندارد.» وی گفت: «هر قدرت نظامی برای ارتباط با جنبش مقاومت به مذاکره و گفتوگوی مستمر نیازمند است و توافقنامهای خشک هیچ سودی ندارد و این، سرنوشت حتمی لبنان است.» امام در ادامه گفت: «هر اقدامی که توده های ملت فلسطین را از آزادسازی فلسطین غافل کند، با روح مقاومت ناسازگار است.» امام اعلام کرد: «آرزوی من این است که نظام فرقه ای در لبنان به نظام دموکراسی شایسته سالار تبدیل شود، زیرا در نظام فرقه ای کنونی، برابری و مساوات تحقق نیافته و رهبران فرقهها، غنایم را بر سر سفره های خود تقسیم می کنند و ملت محروم می ماند.» وی افزود: «هیچکس نمی تواند برای من وظیفه تعیین کند. وظیف? من را خداوند و تاریخِ میهنم و دین و مذهبم تعیین کرده است.»
امام صدر با ارسال یادداشتی به شورای استخدام
امام صدر در سفر به دمشق با حافظ اسد، رئیسجمهور سوریه، دیدار کرد. منابع مطلع گفته اند احتمالاً این گفتوگوها دربار? اوضاع کنونی لبنان بوده است. امام صدر پس از بازگشت به بیروت، به دیدار رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه، رفت و پس از این دیدار گفت: «صحبت های ما در این جلسه فراتر از بحران کنونی بود و دربار? وضعیت روابط سوریه – لبنان و تنظیم آن به گونه ای که استوار باشد و با هر حادثه ای متشنج نشود نیز گفتوگو کردیم.» وی افزود: «روابط میان این دو کشور فراتر از روابط یک دولت با دولت دیگر است و به حد سفارت محدود نمی شود. این بدان معناست که روابط میان دو کشور باید شفاف و عینی و مبتنی بر پایه هایی استوار باشد، زیرا هر دو کشور سرنوشت مشترکی دارند.»
ایشان دربار? جلسه ای که با حافظ اسد داشت، گفت: «رئیسجمهور سوریه نیز این تفکر را قبول دارد و آن را تأیید می کند. من در دمشق این واقعیت را توضیح دادم که بحران کنونی، زیان های فراوانی به مردم، کشاورزان، کارگران و کارمندان رسانده است و ملت لبنان انتظار دارد این بحران بهزودی حل و مرزها بازگشایی شود. آقای اسد نیز گفت که دستوراتی برای سرعت بخشیدن به بررسی امور و روشن کردن مسائل صادر کرده است و در پرتو برگزاری پی درپی جلسات رسمی در سطح های مختلف میان نمایندگان دو کشور، هماهنگی های لازم در این زمینه انجام خواهد شد. وی تأکید کرد اگر طرف لبنانی نخستین گام را بردارد، طرف سوری چندین گام برخواهد داشت. من جزئیات سخنانی را که مطرح شد به اطلاع رئیسجمهور فرنجیه رساندم و در حال حاضر مطمئنم که روابط در نزدیک ترین زمان ممکن به حال عادی بازخواهد گشت.»
با استعفای دولت، رئیسجمهور، تقیالدین الصلح را مأمور تشکیل کابینه کرد. امام صدر پیش از آغاز رایزنی نمایندگان برای تشکیل دولت جدید و با توجه به ادام? بی توجهی های حکومت به خواسته های وی در زمین? احقاق حقوق شیعیان و رسیدگی به مناطق محروم، خواستار تشکیل جلس? فوق العاد? مجلس اعلای شیعیان در تاریخ 22/6/1973 شد تا موضع گیری سیاسی نمایندگان شیعه در مجلس برای تحقق این خواسته ها هماهنگ و یک صدا شود. امام صدر با اشاره به اوضاع شیعیان و محرومیت هایی که در سطوح مختلف از آن رنج می برند، گفت: «باید تحرکی جدی برای مطالب? حقوق ازدسترفته در وضعیت کنونی آغاز شود و تا زمانی که کشور در آستان? تشکیل دولت جدید است، نمایندگان شیعه و بهویژه نمایندگان جنوب باید تصدی وزارتخانه های اصلی و بهویژه وزارتخان? دارایی را مطالبه کنند، که مرکز ثقل اصلی در نظام کنونی است.»
سیزده نفر از نوزده نمایند? شیعه دعوت امام را پذیرفتند و پیمان زیر را امضا کردند:
ما نمایندگان شیعیان که در مقر مجلس اعلای شیعیان گرد هم آمده ایم، متعهد می شویم که خود را وقف تلاش برای رساندن شیعیان به حقوق کامل خود در هم? مراکز خدماتی دولتی ومحرومیت زدایی از مناطق شیعه نشین کنیم.
وزرای شیعه نیز که در دولت حضور دارند متعهد می شوند که خواسته های ما را در مهلتی حداکثر چهار ماهه و پس از رأی اعتماد به دولت عملی کنند و خود را موظف می دانند که در صورت برآوردهنشدن
امام صدر پس از سفر دوشنب? گذشت? خود به سوریه و ملاقات با رئیسجمهور سوریه، حافظ اسد و مسئولان بلندپای? حکومت سوریه، در قصر بعبدا با رئیسجمهور، سلیمان فرنجیه دیدار کرد و با او دربار? روابط میان لبنان و سوریه به بحث و گفتوگو پرداخت. امام صدر دربار? هدف این سفر و نتایج آن گفت: «من بهمنظور تلاش برای رسیدن به راهحلهای مورد نظر مقامات لبنانی و مقاومت فلسطین، به دمشق سفر کردم و دریافتم که آقای حافظ اسد احترام خاصی برای آقای سلیمان فرنجیه قایل است و به او نگاه کاملاً مثبتی دارد. نتایج این سفر مثبت بود و در آیند? نزدیک روشن خواهد شد.
کمیته ای که در ملاقات رهبران فرقههای دینی پایه گذاری شده بود، در مقر مجلس اعلای شیعیان در حازمیه تشکیل جلسه داد. اعضای این کمیته عبارتاند از: امام صدر، شیخ عبدالامیر قبلان، شیخ صبحی صالح، شیخ مرسل نصر، کشیش گریگور حداد، کشیش غفرائیل الصلیبی، فؤاد السعد، وکیل دادگستری و نمایندگان جبه? مقاومت فلسطین: هانی الحسن و توفیق الصفدی. در این جلسه شفیق الحوت به علت مسافرت به خارج غایب بود. پس از جلسه امام صدر گفت: «بنا بر تمایل مشترک و ارزشمند رهبران فرقههای لبنانی و سران جبه? مقاومت فلسطین، کمیت? مشترکی که در ملاقات گذشته پایه گذاری شده بود، تشکیل جلسه داد و دربار? محورهای زیر بحث و گفتوگو کرد:
1. تعیین روال دوره ای برای جلسات، به گونه ای که هر پانزده روز یک بار این جلسه تشکیل شود. در این جلسه استاد فؤاد السعد به سمت دبیر جلسه انتخاب شد؛
2. شناسایی دشواری ها و اختلافاتی که موجب تیرگی روابط در هنگام بحث و گفتوگو می شود و اقدام به برطرف کردن آنها تا روابط لبنان - فلسطین در چارچوب برادرانه و مترقی خود از هرگونه تنش در امان بماند؛
3. بررسی امکانات فرقههای لبنانی در هم? ابعاد اجتماعی، فرهنگی و تبلیغاتی چه در داخل لبنان و چه در خارج آن؛ بدینترتیب که هر فرقه برای پی بردن به اینکه در چه زمینه ای می تواند به مسئل? فلسطین خدمت کند، ما را یاری دهد. طبیعی است که این خدمات را جبه? مقاومت در حدود امکانات خود جبران می کند تا همزیستی لبنانی - فلسطینی به همکاری ثمربخشی برای خدمت دوطرفه تبدیل شود.»
امام صدر اظهار داشت: «این جلسه که فضایی دوستانه بر آن حکمفرما بود و در بالاترین سطح برادری و صراحت و همدلی برگزار شد، ما را به آینده ای بهتر بشارت می دهد؛ آینده ای که حاکمیت لبنان و سلامتی سرزمین و مردم را حفظ کند و در بیشترین حد ممکن از جبه? مقاومت فلسطین پشتیبانی کند که به جنگی مقدس مشغول است. ایشان در پاسخ به پرسشی دربار? اینکه آیا این کمیته جنب? تصویبی و قانونگذاری دارد، گفت: «در چارچوب امکانات خود جنب? تصویبی دارد و نباید فراموش کرد که این کمیته بنا بر تصمیم رهبران فرقهها و رهبران مقاومت تشکیل شده و این جنبه، برای آن طبیعی است.»
بحث و گفتوگو شد. در این جلسه تصمیمهای زیر گرفته شد:
1. تشکیل کمیته ای مشترک برای ارتباط همیشگی با جبه? مقاومت فلسطین؛
2. تشکیل کمیته ای مرکب از امام صدر، کشیش گریگور حداد و کشیش غفرائیل الصلیبی برای تدوین نظام نامه ای خاص برای معرفی هیئت رهبران دینی؛
3. ارسال تلگرافی به شورای امنیت به مناسبت تشکیل جلس? بررسی مسئل? فلسطین و حقوق فلسطینیان و مسئل? قدس.
متن تلگراف:
«رهبران فرقههای مسیحی و اسلامی، که دیروز در مرکز شورای اسقفان روم کاتولیک در بیروت اجتماع کرده بودند، از شورای امنیت که هم اکنون نشست آن آغاز شده است، می خواهند تا اقدامی قاطع برای حفظ قداست شهر بیتالمقدس و جلوگیری از یهودی سازی آن انجام دهد. آنان تبدیل شدن زورگویی و ستمگری به حق نمایی و تأسیس ظالمان? یک کشور را از طریق تهاجم به شدت رد می کنند و اعلام می دارند که آشکارا و مصرّانه میخواهند از حقوق ملت فلسطین در سرزمین خودشان پاسداری شود و امیدوارند که شورای امنیت کنونی برای برقراری صلحی عادلانه در این منطقه سخت تلاش کند و به اهالی آن اطمینان دهد و اعتماد آنان را به سازمان ملل دوباره احیا کند. به درگاه خداوند متعال دعا می کنیم که از شما دستگیری کند و به هم? اعضای شورای امنیت توفیق دهد. - پاتریک ماکسیموس پنجم حکیم، به نمایندگی از سوی اجتماع کنندگان»
در پایان جلسه امام صدر گفت: «از هم? هموطنان خواهش می کنم احساس مسئولیت کنند و به وظایف خود عمل کنند و کارها را فقط بر دوش مسئولان نگذارند، زیرا وطنِ سربلند و پایدار فقط با تلاش های پیگیر هموطنان ساخته می شود. ما در مقام روحانی با وجود مشغولیت ها و شرایط خاصی که داریم، هم? توان خود را برای کاهش بحران و اصلاح امور و ساخت جامعه ای بهتر به کار می گیریم و لازم است که مواضع ما با مواضع هم? هموطنان هماهنگ و همسو باشد. در این صورت است که خطر دفع می شود و دیگر تکرار نمی شود و آرامش و تفاهم در کشور حکمفرما می شود.»
ب. رشید کرامی، نخستوزیر، پیش از ظهر دیروز با امام صدر، رئیس مجلس اعلای شیعیان، دیدار کرد و با او دربار? اوضاع کنونی کشور به تبادل نظر پرداخت. وی پس از این دیدار گفت: «دیدارهایی که من با جناب کشیش عبد و مفتی خالد و امام صدر و نمایندگان گروه ها و احزاب و نیروهای ترقی خواه ملی و فرقه ای انجام دادم، تأکیدی است بر اینکه این فعالیت های ما به دور از هرگونه گرایش و جهت گیری خاص و به منظور مصلحت همگان است، زیرا ما ایمان داریم که پایبندی به اصول دموکراسی پارلمانی و وجود دولتی که جناب رئیسجمهور را در مسئولیت ها و ادار? کشور یاری کند، همچون زرهی ما را از گزندها حفظ می کند و همچون نیزه ای به آنچه مای? خشنودی و آرامش و سود برای هم? مردم این کشور است، اصابت می کند.
مسئل? مشارکت را بر عهده گرفته اند و به دنبال گسترش آناند در مقرّ مجلس اعلای شیعیان با من دیدار خواهند کرد. پس از شنیدن سخنان و دیدگاه های آنان، نظر روشن خود را دربار? مشارکت اعلام خواهم کرد.»
امام نیز دربار? ملاقات با شیخ پییر گفت: «در هم? دیدارهایی که داشته ام، دریافته ام که بزرگان لبنان نیتی جز خیرخواهی و خدمت همه جانبه ندارند و غالباً دیدگاه هایشان مشترک است و گویا تنها مشکلی که وجود دارد مشکل نبود گفتوگو میان آنهاست. هنگامی نیز که گفتوگو میان حکومت و جبه? مقاومت را ترتیب دادیم دقیقاً به همین نکته پی بردم، یعنی در مورد اصول و مبانی اتفاقنظر وجود داشت ولی نبود گفتوگو میان آنها مشکل ساز شده بود.»
امام صدر با تجلیل از شخصیت شیخ پییر جمیل و اخلاص او برای لبنان گفت: «من با ایشان در زمین? اصول و مبانی اتفاقنظر دارم و خشنودی خود را از وجود گفتوگو میان جبه? مقاومت و حزب فالانژ به اطلاع ایشان رساندم.»
الف. امام صدر به افتخار هیئتی که به نمایندگی از مؤسس? تکنو اکسپرت شوروی و به ریاست شبیتوف، مسئول تجارت خارجی اتحاد جماهیر شوروی، به لبنان سفر کرده بود، ضیافت ناهاری در هتل بریستول ترتیب داد. در این ضیافت امین الحافظ، نخستوزیر، سیروار عظیموف، سفیر شوروی، و شماری از شخصیت ها حضور داشتند. این هیئت در بیروت با مسئولان مجلس اعلای شیعیان دربار? ساخت مرکزی پزشکی برای شیعیان در بیروت مذاکره خواهد کرد. هزین? این طرح 30 میلیون لیره برآورد شده است.
ب. نمایندگان گروه ها و جمعیت های اسلامی، آقایان عدنان حکیم، رئیس حزب النجادة، امین العریسی، رئیس حزب هیئت ملی (حزب الهیئة الوطنیة)، عبدالغنی الهنداوی، شیخ یحیی الرافعی و شیخ احمد عساف با امام صدر ملاقات کردند. در این دیدار که دربار? اوضاع عمومی و خواسته ها و مطالبات گروه ها و جمعیت های اسلامی بحث و گفتوگو شد، امام صدر از حاضران خواست تا دامن? گفتوگو را توسعه دهند و هم? گروه های لبنانی را فرابخوانند تا وقتی مطالبات در زمان واقعی خود مطرح شد، چالش برانگیز و تنش زا نباشد. امام همچنین درخواست کرد که این خواسته ها، مقطعی و برخاسته از بحران های سیاسی نباشد، بلکه تداوم داشته باشد تا در چارچوب طبیعی خود قرار گیرد. ایشان افزود: «بی گمان ما در جایگاه کسانی که به خداوند ایمان داریم معتقدیم که ارزش ها و ازجمله عدالت باید با یک معیار و میزان سنجیده شود و ایمان عمیق ما اقتضا می کند که همواره و در هرکجا طرفدار عدالت و عدالت خواهان باشیم.»
الف. در مرکز شورای اسقفان روم کاتولیک (مطرانیة الروم الکاتولیک) در بیروت جلسه ای با حضور رهبران دینی برگزار شد و دربار? اوضاع جاری و تلاش های اسرائیل برای یهودیسازی بیت المقدس