است که به عقید? من علت اصلی هم? مفاسد موجود در کشور است. از?این?رو، لازم بود آن مطالب را بازگو کنم؛ مطالبی که برخی روزنامه‌ها آن را «حمله‌ای سرسختانه به نظام حکومتی لبنان» نامیدند. اکنون وقت آن رسیده که این نظام را از اساس دگرگون کنیم. همچنین لازم بود یادآور شوم که «نظام الهی» درواقع نظام دینی است و نظام فرقه‌ای چیزی جز نظام شیطانی نیست.

وقتی آقای القوتلی آن برگه را به من دادند، به نظرم آمد که ایشان از من خواسته‌اند که توضیحات فوق را ارائه کنم تا حاضران در مراسم به اشتباه نیفتند. همین و بس! اگر هم بر حسب تصادف ایشان فکر دیگری در سر داشته‌اند، خواهش می‌کنم شما یا امام صدر دراین‌باره از خود ایشان بپرسید!

شاهد بودیم که شما در سخنرانی خود در آن همایش، اصطلاح سکولاریسم را تغییر دادید و آن را «علم‌محوری»[22] نامیدید. منظور شما از ذکر این اصطلاح چه بود؟

معنای این اصطلاح، علم‌محوری در نگرش به حقایق و معیارهاست که مبنای هم? پیشرفت‌ها در زندگی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فکری انسان به شمار می‌رود. امّا چون سکولاریسم در روند تاریخی خود با شایبه‌هایی ازجمله التقاط از مکاتبی چون عقل‌گرایی، پوزیتیویسم و آزادی اندیشه همراه بوده، ترجیح دادم که در سخنان خود از سرچشم? اصلی سخن بگویم و نه از عوامل ثانویه و فرعی، که گفته‌اند: «برای رسیدن به دریا باید از جویبارها گذشت.» درواقع عاقلانه نیست که پس از این همه درگیری و 30 هزار کشته و یک‌صد هزار مجروح، در تشکیل نظام جدید حکومتی بر مفاهیمی اصرار بورزیم که به اندیشه‌ای ارتجاعی و عقب‌مانده شباهت دارد.

پایان سخنان صبحی صالح

و این‌گونه بود که همایش جنبش محرومان به اختلافی داخلی دربار? مسئل? سکولاریسم منجر شد. اطرافیان امام صدر هنوز هم دربار? تفاوت میان نظر مفتی با سخنان نمایند? ایشان در این همایش پرسش‌هایی مطرح می‌کنند، امّا اطرافیان جناب مفتی معتقدند که سخنان دکتر صبحی صالح بیانگر نظر جنبش ملی بوده است. خدا را شکر می‌کنیم که جناب مفتی نمایند? خود را فرستادند و… خودشان حضور نیافتند!