گام به گام با امام موسی صدر جلد 8
قانونی برای هیچیک از مسائل بزرگ ملی یا قومی نمیبینیم، بلکه صرفاً قوانین و دستورالعملهایی وجود دارد که برای ساماندهی امور جاری و آرام کردن بحرانهای گذرا یا به تأخیر انداختن آنها صادر شده است.
لبنان جدید باید جامعهای بسازد که با نبوغ و آرمان هموطنان هماهنگ و همسو باشد، نه اینکه آنها را محدود کند، و این در صورتی ممکن است که برای فعالیتهای هموطنان عرصهای گستردهتر از وطن بیافرینیم و برای همه شهروندانی که توانمندیهای راکدشان بزرگترین سرمایه لبنان است، فرصت ایجاد کنیم.
جامعه یکپارچهای که ضامن آزادی و عدالت و اعتماد متقابل و روابط همه جانبه میان فرد و محیط باشد و مجال کار و فعالیت را برای هموطنان فراهم کند، اینها برخی از ارکان لبنان آینده است. تردیدی نیست که ارزشهای رفتاری ضامن موفقیت هر جامعه و بهویژه لبنان -سرزمین انسان- است.
استمرار لبنان چگونه است؟
لبنان یکپارچه، از ناقوره تا نهر کبیر، چگونه باید باشد تا بدون جنگ و تنش دوام داشته باشد؟ نهادهای نظامی و اقتصادی و آموزشی و فرهنگی آن چگونه باید پایه گذاری شوند؟
لبنان با وجود امتداد آن از ناقوره تا نهر کبیر، در مقایسه با دیگر کشورها کشور کوچکی است و هیچ سختی برای برپایی جامعهای سالم و بدون جنگ و تنش در خاک آن وجود ندارد و حضور هموطنانی که همواره در ساختن کشور مشارکت داشتهاند، پایهگذاری چنین جامعهای را در آن نسبت به کشورهای دیگر آسانتر میکند؛ ارتش یکپارچه و دارای رسالت، نظام تربیتی یکپارچه ملی، اقتصاد آزاد قانونمند (نه احتکار آزاد آنگونه که قبلاً بود)، فرهنگ جامع ملی به علاوه دیگر فرهنگهای اختیاری مبتنی بر فرهنگ اصیل و یکپارچه ملی، بهگونهای که تنوع آنها به تبادل فرهنگها و وحدت میان آنها کمک کند، نه اینکه فرهنگهای متعدد در ساختار فرهنگ اصیل جامعه تناقض ایجاد کنند.
عدالت نیز باید به معنای جامع و پیشرفته آن مشتمل بر زمینههای قانونی و اقتصادی و سیاسی و حتی معنوی و شیوه رفتاری که بهویژه از سوی دولت ضروری است، فراگیر شود.
هویت ملی و وفاداری
وفاداری به لبنان چگونه میتواند وفاداری ملی باشد، نه فرقهای؟ و چگونه هر لبنانی میتواند اوّل و آخر به لبنان وابسته باشد، نه فرقهاش؟
به نظر من نود درصد مباحث مطرحشده درباره وفاداری ملی، جنگ تبلیغاتی و تبادل اتهام و توجیهی برای مواضع تند سیاسی است؛ و گرنه وفاداری ملی - نه فرقهای- شرط لازم شهروندی است، که در گذشته بوده و اکنون نیز هست و در آینده نیز خواهد بود.
در مقابل این اتهامات، نوع دیگری از اتهام هست که وفاداری را به بخشی از لبنان محدود میکند یا میخواهد لبنان را از منطقه جدا کند. همه اینها تهمت زدن به شهروند لبنانی است که وفادارترین مردم به میهن خویش است و هیچ بدیلی برای آن نمیپذیرد.
ولی باید بر این نکته اساسی تأکید کرد که شهروند باید احساس کند وطن او دژی برای پاسداری از او و مایه کرامت او و عرصهای برای تلاش او و پرورش