موجب خسارت‏های بیشتری در آنجا می‏شود؛ از این رو، جنوب نیازمند رهبران استثنایی است، نه زعمای سنتی.

اگر این‌‌گونه رهبری به هر شکلی، فردی یا گروهی یا حزبی یا پویا، به وجود آید، اهالی جنوب باوفاترین و پایبندترین و باصفاترین مردم هستند و سوابق محدود در جنوب این امر را ثابت کرده است.

اگر طرح صلح در جنوب موفقیت‏آمیز باشد، آینده راه‌حل سیاسی کلی برای بحران لبنان را چطور می‏بینید؟

پس از برقراری صلح در جنوب، بحث درباره راه‌حل سیاسی در لبنان آغاز می‏شود. این از آن روست که تنش و بحران در جنوب اهرم فشاری در دست برخی گروه‌هاست و با وجود آن نمی‏توان درباره راه‌حل بحث کرد و به راه‌حلی دائمی رسید که از ویژگی‌های ملی سرچشمه می‌گیرد. مشخصات راه‌حل سیاسی نیز در سند قانون اساسی و در اظهارات گوناگون سیاسی بیان شده و روشن است که تحول بنیادین در نظام لبنان بسیار دشوار است و رسیدن به این تحول از راه انقلاب مسلحانه در عمل محال است. تنها راهی که می‏ماند، هوشیاری رهبران مسئول از راه طرح ساختارهای پیشرفته و الهام گرفته از واقعیت‏های لبنان و ملت لبنان و جایگاه و وضعیت آن است. چنین به نظر می‏رسد که رئیس‌جمهور مسئولیت اجرای گفت‌وگوی ملی و نظرسنجی از طرف‌های مورد نظر را به عهده گرفته است. پس باید ما در این زمینه بررسی کنیم و نتیجه مطالعات خود را به ایشان عرضه کنیم.

برخی می‏گویند برقراری صلح در جنوب با طرح صلح فراگیر در خاورمیانه مرتبط است. آیا شما با این نظر موافقید یا نظر دیگری دارید؟

شکی نیست که برخی از سررشته‏های آنچه در جنوب می‏گذرد به دست اسرائیل است، ولی همه آن‌ها از دست برخی از طرف‌های لبنانی نیز عبور می‏کند. اگر وفاق سیاسی در لبنان تحقق نیابد، بحران جنوب به بحران عمومی در منطقه گره می‌خورد و راه‌حل آن منوط به حل بحران منطقه است.

امّا اگر وفاق سیاسی تحقق یابد یا ارتش لبنان حاکمیت جنوب را از دست دیگر طرف‌ها بگیرد، بحران جنوب از بحران عمومی در خاورمیانه جدا می‏َشود. بنابراین، مشکل جنوب، از نظر سلبی به مشکل اساسی [منطقه] مرتبط است، نه از نظر ایجابی.

ارزیابی شما از نقش نیروهای بازدارنده عربی در تثبیت صلح در لبنان چیست؟

تا زمانی که خود طرف‌های لبنانی از برقرار کردن صلح امتناع کنند، نیروهای بازدارنده عربی در لبنان تنها راه‌حل است. این مشکل همچنان باقی است و بنابراین، راه‌حل نیز همان وجود نیروهای عربی است. وقتی وفاق سیاسی در کشور تحقق یابد، آن‌گاه مسئله کشور مسئله تشکیل ارتش لبنان و خودکفایی تدریجی لبنان خواهد بود.