مصر، سد الفرات در سوریه، کارخانه‌های فولاد در ایران و مانند آن نیز در برابر دیدگان ماست. در مورد تجرب? بیمارستان روم ارتدوکس نیز هیچ اطلاعی از درستی آن ندارم. ما به لطف خداوند نیروها و کارشناسانی داریم که می توانند بر هم? ابزارها و تجهیزات لازم برای بیمارستانی خوب نظارت داشته باشند. نمی دانم برخی چگونه کشوری را که سفینه به کره ماه فرستاده و در دنیای فناوری گام‌های بلندی برداشته و برای متخصصان، شناخته شده است متهم می کنند که تجهیزات آن نامرغوب و نامناسب است.

باید به این نکته نیز اشاره کنم که پیشنهاد شوروی به هیچ وجه کمک یا هدیه نیست، بلکه یک فعالیت تجاری دارای ابعاد انسانی است.

از هم? کسانی که در این زمینه صحبت می کنند خواهش می کنم رفتارشان برخاسته از احساس مسئولیت باشد و به اختلاف فاحش میان مناطق لبنان بنگرند تا به خدمت بزرگی که مجلس اعلای شیعیان به لبنان و مردم آن می کند پی ببرند. این فعالیت های سخت و طاقت فرسا چیزی شبیه ماجراجویی و ریسک‌کردن است.

درحقیقت شور و اشتیاقی که در سراسر خلیج به من ابراز شد، هیچ عامل نهفته ای را تحریک نکرد، البته شاید برای کسانی که با خلیج و مسائل گوناگون آن تجارت می کنند، حساسیت ایجاد کرده باشد. خلیج‌ منطقه ای است که [مردم آن] هوشیاری و اخلاص کامل دارند و به کسانی که قیّم آن‌ها باشند یا به دنبال مصالح آن‌ها باشند یا از طرف آن‌ها سخن بگویند نیاز ندارند و دوران خردسالی را پشت سر گذاشته‌اند. طرح های عظیم و تکامل‌یافت? عمرانی که هر روز در گوشه و کنار خلیج اجرا می شود، فراتر از چارچوب کشورهای کوچک است و باعث شگفتی هر انسان آگاهی می شود و او را امیدوار می کند و از وجود عناصر تخصص، اخلاص و ثروت مطمئن می کند. افزون بر آن، شیو? خودجوش حکومت و پرهیز از مشکلات پیچیده و پرهیز از تقلید از غرب، آنان را در رسیدن به موفقیت کمک کرده و از بسیاری از دشواری ها دور کرده است.

من اکنون آشکارا به موفقیت این منطق? عزیز از امت اسلامی مطمئن هستم و معتقدم این منطقه تکیه گاه دیگر مناطق و تجربه ای موفق برای آن‌ها خواهد بود.

متفکران و کارشناسان در منطق? خلیج بسیارند و می توانند از منطق? خود پاسداری کنند. همین قدر بگویم که برای نمونه در بحرین آمار بی سوادی از لبنان کمتر است و یک سوم مردم آن در مدارس به تحصیل مشغول‌اند. آمارهای شگفت آور و اطمینان‌بخش دیگری نیز وجود دارد.

کسانی که می گویند [در اثر سفر من] عوامل نهفته تحریک شد، اگر منظورشان مسائل فرقه ای است، باید بگویم عکس آن درست است. شیعیان بسیاری در کشورهای خلیج زندگی می کنند که از اعراب اصیل‌اند و از زمان های دور در شهرها به سرمی برده اند و حاکمان هیچ فرقی میان آنان و دیگران نمی گذارند و هم? امکانات لازم را برای ادای شعایر دینی و قضاوت شرعی برای آن‌ها فراهم کرده اند. انتخاب مجلس مؤسسان در بحرین هیچ‌کس را غافل‌گیر و ناراحت نکرد، به‌ویژه پس از آنکه این مجلس در تدوین قانون اساسی، دموکراسی را در حد بسیاری اعمال کرد.