گام به گام با امام موسی صدر جلد 1
سبب است که قضات و وکلا به درجاتی برتر و بالاتر از فهم تودههای مردم در تفسیر متون قوانین تعمق و ژرفنگری دارند. بنابراین، چون معرفت خداوند لایتناهی است و هیچگونه حدی برای آن متصوَّر نیست، میتوان بر جمیع ابعاد و مراحل مدلولات و مفاهیم کلام الهی اعتماد کرد و هر اندازه که تحقیق و تعمق در کلام خداوند فزونتر و گستردهتر شود، ابعاد جدیدتر و مفاهیم تازهتری از آن فراچنگ میآید. پس کلامِ خداوند، از این رو، مانند پدیدهها و حقایق هستی است، بلکه عین حقایق هستی است، و در هر مرحلهای انسان از آن امر جدیدی کشف میکند، همانطور که با شناخت وسیعتر و با کسب آگاهیهای نوبهنو هر روز صفحات جدیدی از کتابِ وجود و حقیقت انسان گشوده میشود.
پس از بیان مقدمه، اکنون به پرسش مذکور بازمیگردیم و میگوییم که انسان با جهان هستی در تعامل است و این تعامل، اساس پدیده تحول و تکامل را تشکیل میدهد. روند و جهت این تعامل و به تعبیر دیگر، این فعل و انفعالات را نظام و شریعت الهی تنظیم و هماهنگ میکند، و این شریعت برای هر مرحلهای از مراحل تکامل، تعالیم و آموزههای پیشرفتهتری عرضه میکند که با آن مرحلهای که انسان در آن به سر میبرد، متناسب و هماهنگ است. بر این اساس، سلسلهارتباطات و فعل و انفعالات ثابت و استوار میان انسان و جهان تنظیم و برقرار میشود.
خلاصه پاسخ به پرسش این است که موارد سهگانهای که یادآور شدیم، هریک پشتوانه دیگری است برای کشف مراحل و حقایق جدیدتر. به همین طریق است که ما میتوانیم ویژگی قداست را برای نظامهای دینی انسان و جامعه محفوظ نگاه داریم و در عین حال، مجال تحول آنها را فراهم سازیم. بدین معنی که تعالیم و آموزشها و مقررات تحولیافته خصلتهای الهی خود را حفظ کرده و قداست و قوت و قیادت آنها از اصول و پایگاههای مستحکم و ثابت دینی نشئت گرفتهاست.