سر فرود آوریم‌ و آن‌ را بپذیریم،‌ طبیعتاً‌، نمی‌توانیم‌ خود را از انواع‌ دیگر استعمار برهانیم. پس‌ باید به‌ اصالت‌ و خویشتن‌ خویش‌ بازگردیم‌ و بهترین‌ راه‌ برای‌ بازگشت‌ و به‌ دست‌ آوردن‌ اعتماد به‌ نفس‌ این‌ است‌ که‌ به‌ تاریخ‌ مراجعه‌ کنیم. البته،‌ این‌ مراجعه‌ نباید‌ برای‌ این‌ باشد که‌ به‌ گذشته‌ پرافتخار و باشکوه‌ خود تکیه‌ کنیم، بلکه‌ باید یأ‌س‌ و نومیدی‌ را ریشه‌کن‌ کنیم‌ و به‌ آینده‌ امیدوار شویم. ما در حال‌ حاضر احساس‌ می‌کنیم‌ که هرآنچه‌ در این‌ منطقه‌ از جهان‌ است،‌ ارزشی‌ ندارد و آنچه‌ در آن‌ سوی‌ جهان‌ قرار دارد، ارزشمند است. پس‌ باید بار دیگر تمدن‌ خویش‌ را مطالعه‌ و بررسی‌ کنیم؛ تمدنی‌ که‌ سراپا انسانیت و علم و کمال و هنر و ادب‌ است و همه‌چیزش‌ همراه‌ با اخلاق‌ و تقواست.

زیبایی‌ در اروپا نسبی‌ و موردی‌ است، ولی‌ مظاهر زیبایی‌ در جامعه‌ متمدن‌ عربی- اسلامی‌ در همه‌جا مشهود بود: در حمام‌ها و مساجد و خانه‌ها و قلم‌ها و پرهای‌ نوشتار و ورق‌ها و قهوه‌خانه‌ها و چراغ‌ها و ظروف و اتاق‌ها و راهروها و کتابخانه‌ها و قلمدان‌ها و قرآن‌ها و هرآنچه‌ در مدارس‌ بود. منظورم‌ این‌ است‌ که‌ زیبایی‌ در همه‌ امور زندگی‌ به‌ چشم‌ می‌خورد و جامعه‌ ظرفیت‌ آن‌ را داشت. لطفاً‌ کمی‌ در این‌ زمینه‌ مطالعه‌ و تحقیق‌ کنید تا احساس‌ توانمندی‌ و عظمت‌ به‌ همه‌ ما دست‌ دهد و برای‌ کسب‌ علم‌ بکوشیم‌ و در مقابل‌ این‌ جریانات‌ مختلف‌ که‌ از هر طرف‌ بر ما هجوم‌ آورده‌اند، پایداری‌ کنیم. والسلام‌ علیکم.