گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 208

سوره ناس (بخش چهارم)

این گفتار با همین عنوان در کتاب برای زندگی درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ،

بگو : به پروردگار مردم پناه می‌برم،

﴿مَلِکِ النَّاسِ،

فرمانروای مردم،

﴿إِلَهِ النَّاسِ،

خدای مردم،

﴿ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ ،

از شرّ وسوسه وسوسه‌گر نهانی،

﴿ الَّذِی یوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ ،

آنکه در دل‌های مردم وسوسه می‌کند،

﴿ مِنَ الْجِنَّـةِ وَالنَّاسِ .

خواه از جنیان باشد یا از آدمیان.

خداوند متعال از راه وحیِ مُنزَل به پیامبر اکرم به آدمیان می‌آموزد که شما در معرض خطر وسواس قرار دارید. واژه «وسواس» در لغت به معنای شیء نهان (نهفته) و صدای آرام و ضعیف است. حدیثِ نفس خیال‌ها و اندیشه‌ها و تصورات نهان آدمی است که برای دیگران آشکار نیست و آن‌ها را نمی‌شنود.

« ﴿ وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ .»[241] نفس وسوسه می‌کند. در سوره «اعراف» درباره قصه آدم و حوا این‌گونه آمده است : « ﴿ فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّیطَانُ .»[242] «وسوسه» در لغت به معنای صدای آهسته است، و در اصطلاح و عرفِ عرب‌زبانان برای چیزی که جنبه مثبتی برای آن متصور نیست، به کار می‌رود. وسوسه یعنی سخنان آهسته‌ای که آدمی را منحرف می‌کند.

«خَنَّاس» و «خُنَّس» و «خَنَس» به معنای چیزی است که آشکار می‌گردد، سپس پنهان می‌شود : «﴿ فَلا أُقسِمُ بِالخُنَّسِ الجَوارِ الکُنَّس. »[243] «خُنَّس» به معنای ستاره‌ای است که می‌درخشد، سپس پنهان می‌شود. پس «خَنّاس» یعنی موجودی که آشکار می‌گردد، سپس پنهان می‌شود، می‌آید و می‌رود. گویی مراقب آدمی است، و هرگاه او را غافل دید، به وسوسه‌اش دچار می‌کند. اما چون او را هوشیار و آگاه و متوکل بر خدا یافت، پنهان می‌شود. این وسوسه همراه

[241]. «ما آدمی را آفریده‌ایم و از وسوسه‌های نفس او آگاه هستیم.» (ق ، 16)

[242]. «پس شیطان آن دو را وسوسه کرد.» (اعراف، 20)

[243]. «سوگند به ستارگان بازگردنده، سیرکننده غایب‌شونده.» (تکویر، 15 و 16)