گام به گام با امام موسی صدر جلد 11

جلد: 11
صفحه: 246

مسیر، بسیار محتمل است که از بعلبک هم عبور کرده باشند. خلاصه سخن اینکه آنان از شهرهای بزرگ میان کوفه و خط ساحلی شام گذشته‏اند.
برخی از آثار و پا��ه‏ای تواریخ می‏گویند که این کاروان وارد رمله و عسقلان شده‏ است و مردم این شهرها با شادمانی آماده استقبال از اسرا بوده‏اند. این‌ها نشان می‏دهد که اهل‌بیت از این شهرها و مراکز بزرگ، که در آن زمان جزئی از فلسطین و لبنان و سوریه بودند، گذشته‏اند.
بی‌شک، مانند هر جنگ دیگری، عبور دادن اسرا از این شهرها برای خلیفه پیروزی به شمار می‏رفت؛ سرهای بریده، اسرا، سپاه پیروز. این همه نظرها را جلب می‏کرد. به‌طور‌طبیعی هر‌گاه سپاهی از جایی می‏گذرد، اهالی شهر برای تماشای سپاه می‏آیند، چه رسد به اینکه سپاه، سپاه خودشان یعنی سپاه خلیفه و سرزمینشان باشد.
به همین سبب، می‏توان گفت که از کوفه تا شام، در شهرها و سرزمین‏هایی که اهل‌بیت و اسرا و سرهای پاک وارد می‏شدند، با اجتماعات و جشن‏های مردمان این سرزمین‏ها مواجه می‏شدند.
شکّی نیست که این مسائل در همه شهرها رخ داده است، زیرا برای فهم این مسئله ضرورتی ندارد که ماجرا در مقاتل آمده باشد، بلکه از روحیه مردم و اوضاع عمومی می‏توان این مسئله را دریافت. بی‌شک به هر شهری که پا می‏گذاشتند، حکام خلیفه برای پیروزی جشن می‏گرفتند و شادی می‏کردند. کاروان با مردم مواجه می‏شد. به‌طور طبیعی مردم بنابر روحیه کنجکاوی‌شان می‏خواستند بپرسند و بفهمند که ماجرا چیست؟ اینان کیستند؟ چرا این سرها بریده شده؟ چرا اسرا را آورده‌اند؟ آیا اینان خوارج‌اند؟
در سرزمین‏های اسلامی، در آن وقت، بودند کسانی که آنان را بشناسند و به‌سرعت متوجه شوند. در غیر این صورت، بی‌شک طفلی، کوچکی، بزرگی، پیرمردی پیدا می‏شد که به اسرا نزدیک شود و بپرسد: شما کیستید؟ شما از کدام اسرایید؟ این عبارات در بسیاری از مقاتل آمده است: شما از کدام اسرا هستید؟ شما از زنگیان هستید؟ یا از دیلم؟ یا از تاتارها هستید؟ یا از سرزمین کفر؟
در آن وقت، در جهان اسلام، خوارج را کسانی می‏دانستند که از دین خارج شده و بر امام شوریده و منحرف شده باشند. آنان این پرسش را که مکرر نقل شده است، مطرح می‌کردند: شما از کدام اسرا هستید؟
بی‌شک اهل‌بیت(ع)، از مرد و از زن و از کوچک و بزرگ، می‏دانستند که چگونه به این پرسش پاسخ دهند. می‏گفتند: ما اسرا، اهل‌بیت محمدیم.
چگونه ممکن است؟ اسرا از اهل‌بیت محمد؟ مگر می‌شود اهل‌بیت محمد اسیر باشند؟ در این هنگام، اسرا ماجرا را شرح می‏دادند. این قصه در شنوندگان بازتاب داشت. پس توجه می‏کردند و بیشتر گوش می‏سپردند. در اینجا بود که نقش خطابه و سخنرانی به میان می‏آمد؛ یا علی‌بن‌الحسین(ع) سخن می‏گفت یا زینب یا ام‌کلثوم. یکی از آنان سخن می‏گفت و به مردم می‏گفت که چه گذشت. از اینجاست که در مقاتل ده‌ها خطبه و سخنرانی ثبت و ضبط شده است. این خطبه‏ها کجا ایراد شده‏اند؟ در کوفه و شام که روشن است، اما در دیگر شهرها روشن نیست، یا به علت نبودِ راوی یا به این سبب که مقتل‌نویسان ذکر نکرده‏اند که هر خطبه‌ای کجا گفته شده است. خلاصه اینکه این کاروان از کوفه خارج شده، به سرزمین شام رسیده، و از شهرهای بزرگ گذشته است و در راه، در هر شهری، از آن استقبال شده و پرسش‌ها و پاسخ‌هایی مطرح شده و