وقتی از من خواسته شد که در مورد عقب‌نشینی سوریه از لبنان بحث کنیم، با صدور بیانیه‌ای اعلام کردم: «ارتش سوریه باید تا مرزهای آرامش روحی فلسطینیان عقب‌نشینی کند.»

چطور سران سوریه درک نمی‌کنند که این توطئه است؟

اینکه انسان در دام توطئه گرفتار شود، نشان? بی‌کفایتی نیست. بی‌کفایتی و سرسختی زمانی معنا می‌یابد که در دام توطئه باقی بماند و مشکل را حل نکند.

هم? اعراب احساس کرده‌اند که هدف از این توطئه، تجزی? میهن عربی و به شکست ‌کشاندن اندیش? تشکیل «دولت سکولار فلسطینی» و ایجاد کشورهای کوچک نژادپرست است. نظر شما چیست؟

در لبنان معتقدیم که تقدیر حتمی ما آن است که مسلمانان و مسیحیان همزیستی داشته باشند؛ زیرا نقط? مقابل همزیستی، تجزی? کشور است و معنای آن، ایجاد کشورهای کوچک بر مبنای مذهب و فرقه است که آن‌ها را می‌توان «اسرائیل»های جدید نامید و نتیج? آن ایجاد اسرائیل مسیحی، اسرائیل مسلمان، سنی، شیعه، دروزی یا علوی یا هر نوع دیگر در منطقه است که قاطعانه با آن مخالفیم.

تجزی? لبنان صرفاً مسئل? داخلی لبنان نیست که نیروهای راست‌گرای لبنان بخواهند در آن دخل و تصرف کنند. لبنان، مسئل? جهان عرب است. تا جایی که من می‌دانم، سوریه هم با وجود رابط? نزدیک با «جبه? لبنان»، در مقابل ملت سوریه و هم? امت عرب تعهد دارد که از تجزی? لبنان جلوگیری کند. به عقید? من اگر سوریه در قبال تجزی? لبنان کوچک‌ترین اهمال و مسامحه‌ای نشان دهد، هزین? سنگینی متقبل خواهد شد.

[در حالی که برگه‌هایم را جمع می‌کردم، پرسیدم:]

به نظر شما اکنون چه کسی بر لبنان حکم می‌راند؟

متأسفانه اکنون لبنان چند پاره شده است. قسمتی از آن تحت حاکمیت «جبه? لبنان»، متشکل از احزاب راست‌گرا قرار دارد. بخش دیگر، یعنی منطق? جبل و غرب بیروت، تحت سلط? نیروهای ترقی‌خواه و مقاومت فلسطین است. ارتش سوریه هم بر قسمت دیگر احاطه دارد…

[امام لحظه‌ای سکوت کرد و بعد گفت:]

دو شخصیتی که زمانی تنها افراد آگاه از اسرار جنگ اکتبر بودند، یعنی حافظ اسد و انور سادات، بعید نیست که روزی بار دیگر به حالت پیشین بازگردند و لبنان زخم‌خورده و هم? امت عرب را از این بحران و این توطئه بیرون ببرند.

گفت‌وگوی ما به پایان رسید. وقتی در راهرو به طرف در خروجی می‌رفتم، عد? بسیاری را دیدم که بیرون سالن، منتظر ایشان بودند، شاید برای اینکه همین پرسش‌ها را مطرح کنند… و همین پاسخ‌ها را بشنوند!

عدلی فهیم