[…] درواقع سوریه بیش از آنکه برای یاری نیروهای راست‌گرای لبنان وارد عمل شده باشد، به عنوان داور حضور یافته است. امّا دیدگاه‌ها اختلاف پیدا کرد و چالش به حدی رسید که از یک سو احزاب راست‌گرا و نیروهای ترقی‌خواه با سوریه درگیر شدند و از سوی دیگر مقاومت فلسطین هم با سوریه درگیری پیدا کرد.

با نگاهی به نقشه می‌بینیم که سوریه تنها کشور عربی همسای? لبنان است و امنیت آن از حوادث لبنان تأثیر می‌پذیرد. از?این?رو، ارتش سوریه با حدود یک لشکر، یعنی 20 هزار نفر وارد لبنان شد.

گفتید که ارتش سوریه در جایگاه داور و حَکَم وارد لبنان شده است. امّا این داوری جانب‌دارانه بوده است و احتمال حضور شمار بیشتری از نیروها نیز مطرح است. تحلیل شما دراین‌باره چیست؟

اگر ارتش سوریه می‌خواست پیشروی کند، می‌توانست این کار را ظرف مدت چند ساعت انجام دهد. امّا فشار کشورهای عربی و لزوم حفظ اعتبار مقاومت فلسطین در برابر اعراب و جهانیان -‌که به شکل امانتی به لبنان دردمند سپرده شده است‌- سوریه را از پیشروی بازمی‌دارد.

[در حالی که سعی می‌کردم ناخرسندی‌ام را پنهان کنم، پرسیدم:]

مگر نه اینکه اسرائیل آرزو می‌کرد گلوله‌های اعراب، سین? یکدیگر را نشانه رود و مقاومت فلسطین نابود و سرزمین فلسطین پاره‌پاره شود؟ آیا به نظر شما این آرزوی اسرائیل بدون شلیک حتی یک گلوله از سوی این رژیم، محقق نشده است؟ آیا اگر رهبران سوریه، توپ و گلوله و مهمات و بمب‌های خود را شرافتمندانه در جولان اشغالی بر سر اسرائیل می‌ریختند، بهتر از این نبود که آن را در اردوگاه‌های فلسطینیان بر سر آن‌ها بریزند؟

[امام در حالی که طنین اندوه در صدایش موج می‌زد… و سیگار او رو به پایان بود پاسخ داد:]

ما تردیدی نداریم که آنچه به وقوع پیوست، توطئه‌ای بین‌المللی بود. توطئه‌ای آمریکایی-‌اسرائیلی که با دقت و برنامه‌ریزی دقیق و با بررسی و تحلیل وضعیت ملت لبنان و توجه به حساسیت‌های گروه‌های لبنانی طراحی شده است. طراحان توطئه به دقت وضعیت مقاومت فلسطین و سازمان‌های عضو آن و نیز اوضاع داخلی، سیاسی و نظامی سوریه را بررسی کرده‌اند. این توطئه با هدف ایجاد شکاف و اختلاف میان مقاومت فلسطین و سوریه طراحی شده است.

چه کسی در این زمینه مسئول و مقصر است؟

پرسش اصلی همین است! خداوند گواه است که من تلاش‌های مستمری برای جلوگیری از وقوع درگیری انجام دادم، امّا متأسفانه این توطئه، ناخواسته به دست لبنانیان و برخی اعراب به اجرا درآمد و آنان را به شکلی تأسف‌بار و ناآگاهانه در معرض این بحران قرار داد.

لبنان الگوی همزیستی مسلمانان و مسیحیان بود. بحران در ابتدا با هدف حفظ امتیازات آغاز شد، امّا به‌سرعت رنگ و بوی فرقه‌ای و مذهبی پیدا کرد و در مرحله‌ای هم رویکرد طبقاتی داشت که بر خلاف هدف اولیه بود، بدین معنا که نیروهای راست‌گرا، ترقی‌خواهان و دیگر نیروهای مخالف خود را به کمونیسم متهم کردند تا مسلمانان جهان عرب با آن‌ها دشمنی کنند.