اصلاحات سیاسی، اجتماعی و عمرانی مطرح کردند، موجب آغاز جنگ داخلی بود؟

درست است که محرومیت اکثر قریب به اتفاق ملت لبنان، زمینه‌ساز و عامل تشدید و استمرار جنگ بود -در این شکی نیست- امّا به عقید? ما محرومیت علت جنگ نبوده و رسیدن به خواسته‌های مطرح‌شده نیز هدف جنگجویان نبوده است، که اگر چنین بود چرا هر گروه، گروه دیگر را به آغاز جنگ متهم می‌کرد و از پذیرش مسئولیت شروع نبرد گریزان بود و چرا هم? طرف‌ها از وجود توطئه‌ای در پس جنگ سخن می‌گفتند؟…

آیا محرومان میهن آغازگر نبرد اجتماعی و طبقاتی بودند؟ آیا آن‌ها بودند که می‌خواستند محرومیت خود را افزایش دهند و همان فرصت‌ها و امکانات اولی? زندگی را هم از خود سلب کنند؟

آیا شرافتمندانی که عمری را تحت ظلم و ستم گذرانده‌اند، ممکن است چنین نبرد ظالمانه‌ای را به راه اندازند؟ و آیا عموم افراد حاضر در میان جنگجویان که از فرهیختگان و اهل فرهنگ بودند، تنها درصدد به دست آوردن لقمه‌ای نان بودند؟ با اطمینان و صداقت می‌گوییم که هرگز چنین نبوده است.

این جنگ در ابتدا برای حفظ موقعیتی سیاسی آغاز شد و در ژرفای آن نشانه‌هایی از باورهای شبه‌نژادپرستانه به چشم می‌خورد. این جنگ دو گزین? دشوار را پیش ‌روی اکثریت محروم ملت قرار داد:

- یا باید امتیازها و تبعیض‌های سیاسی را می‌پذیرفتند که نتیج? آن، ادام? محرومیت‌های اجتماعی و سیاسی، جدایی لبنان از جهان عرب و دور شدن از مسئولیت‌های ملی و عربی، به‌ویژه در مبارزه با اسرائیل و در نتیجه، مشارکت در روند رویارویی با مقاومت فلسطین و تضعیف آن است؛

- و یا باید به تجزی? لبنان رضایت می‌دادند که نتیج? آن ایجاد دولت‌های کوچک فرقه‌ای، اشغال جنوب و نابودی انقلاب فلسطین است.

موضع اکثر ملت لبنان این بود که دو گزین? مذکور را نپذیرند و بدون آمادگی قبلی وارد جنگی بی‌رحمانه شوند و با فداکاری‌های بسیار، مانع از اجرای آن نقش? هولناک شوند.

در این میان، محرومان، با شرافت و شجاعت، دشواری‌های نبرد را به جان خریدند و از مناطق محروم و مقاومت فلسطین دفاع کردند و با تقدیم قربانیان بسیار، خاک میهن را با خون خود رنگین کردند و ثابت کردند که شهروندان حقیقی این کشورند و بیش از کسانی که امتیازهای وطن و منافع شخصی را برای خود می‌خواهند، شایست? بهره‌مندی از این وطن‌‌اند و بیش از افرادی که اقشار محروم را به میان تندباد فرستاده‌اند و به جای جنگیدن سخن می‌گویند و در لحظات دشوار از مسئولیت می‌گریزند، سزاوارند که شهروند لبنان نامیده شوند.

بنابراین، نبرد اخیر برای تحقق اهداف اجتماعی آغاز نشد و تحقق آن اهداف را در پی نداشته است، هرچند تحقق آن اهداف زمین? بحران را از بین می‌برد و افرادی را که برای مزدوری یا برای یک قبضه سلاح وارد جنگ شدند، از صحنه خارج می‌کند و متأسفانه در آرشیوها و پرونده‌های تشکل‌های سیاسی کشور در سال 1975، اسامی بسیاری از این افراد به چشم می‌خورد.

جنگ لبنان درواقع ادام? تلاش‌هایی است که در گذشته برای بی‌هویت‌ کردن شهروندان لبنانی و دور کردن آنان از قومیت عربی و جدا کردن لبنانیان