گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 262

سوره ماعون (بخش اول)

این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾

﴿ أَرَأَیتَ الَّذِی یکَذِّبُ بِالدِّینِ ﴾ ؟

آیا آن را که روز جزا را دروغ می‌شمرد دیدی؟

﴿ فَذَلِکَ الَّذِی یدُعُّ الْیتِیمَ ﴾ ،

او همان کسی است که یتیم را به اهانت می‌راند،

﴿ وَلَا یحُضُّ عَلَی طَعَامِ الْمِسْکِینِ ﴾ .

و مردم را به طعام دادن به بینوا وانمی‌دارد.

﴿ فَوَیلٌ لِلْمُصَلِّینَ ﴾

پس وای بر آن نمازگزارانی که

﴿ الَّذِینَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ﴾ ،

در نماز خود سهل‌انگارند،

﴿الَّذِینَ هُمْ یرَاؤُنَ،﴾

آنان که ریا می‌کنند ،

﴿ وَیمْنَعُونَ الْمَاعُونَ ﴾ .

و از دادن زکات دریغ می‌ورزند.

در این سوره مبارک اصلی اساسی از اصول اسلام و اصلی عمیق در زندگی انسان را می‌یابیم که از رابطه میان ایمان و اهتمام به مسائل عام اجتماعی پرده برمی‌دارد. آن اصل پاسخی است آشکار بر کسانی که گمان می‌برند آدمی می‌تواند مؤمن و متدین باشد، اما دین و ایمان او از رابطه او با خدا فراتر نرود و شامل روابط او با جامعه نشود. این مفهومی است که قرآن کریم در این سوره به صورت آشکار بیان می‌کند و می‌فرماید : آیا می‌خواهی کسانی که دین را تکذیب و فرستادگان خدا را تخطئه می‌کنند، ببینی؟ کسانی را که به ادیان خدا و رسالت‌های او کافرند؟ اگر می‌خواهی این موجود را ببینی بنگر : « ﴿ فَذلِکَ الَّذِی یدُعُّ الیتِیمَ ﴾ .» کسی که یتیم را می‌راند. این مصداق واضح کسی است که دین را تکذیب می‌کند. مفهوم دو آیه مبارکه این است که کسی که یتیم را طرد و او را از حقش محروم می‌کند، کسی است که دین را تکذیب می‌کند. این تعبیری از رابطه عمیق میان دین و اهتمام به امور ایتام است؛ ارتباط عمیق میان ایمان و اهتمام به امور رنج‌دیدگان است. آدمی نمی‌تواند متدین باشد و در عین حال، یتیم را طرد کند.

سپس، سوره مبارک چنین ادامه می‌دهد : « ﴿ وَ لا یحُضُّ عَلی طَعامِ المِسکِینِ ﴾ .» نمی‌شود ایمان به خدا داشته باشد و ایتام را طرد کند و به اطعام فقیران و بیچارگان و امور کلی آنان اهتمام نداشته باشد.