گام به گام با امام موسی صدر

جلد: 10
صفحه: 77

زندگی و مرگ (بخش دوم)

﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

﴿ یا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِد وَکُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا یحِبُّ الْمُسْرِفِینَ .

ای فرزندان آدم به هنگام هر عبادت لباس خود بپوشید و نیز بخورید و بیاشامید، ولی اسراف مکنید که خدا اسراف‌کاران را دوست نمی‌دارد.

﴿ قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَـةَ اللهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّیبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِی لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا خَالِصَة یوْمَ الْقِیامَة کَذَلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْم یعْلَمُونَ .

بگو : چه کسی لباس‌هایی را که خدا برای بندگانش پدید آورده و خوردنی‌های خوش‌طعم را حرام کرده است؟ بگو : این چیزها در این دنیا برای کسانی است که ایمان آورده‌اند و در روز قیامت نیز خاص آن‌ها باشد. آیات خدا را برای دانایان این‌چنین به تفصیل بیان می‌کنیم.

﴿ قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّی الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْإِثْمَ وَالْبَغْی بِغَیرِ الْحَقِّ وَأَنْ تُشْرِکُوا بِاللهِ مَا لَمْ ینَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَأَنْ تَقُولُوا عَلَی اللهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ .

بگو : پروردگار من زشت‌کاری‌ها را چه آشکار باشند و چه پنهان و نیز گناهان و افزونی جستن به ناحق را، حرام کرده است، و نیز حرام است چیزی را شریک خدا سازید که هیچ دلیلی بر وجود آن نازل نشده است، یا درباره خدا چیزهایی بگویید که نمی‌دانید.

﴿ وَلِکُلِّ أُمَّة أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا یسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا یسْتَقْدِمُونَ .

هر امتی را مدت عمری است، چون اجلشان فراز آید، یک ساعت پیش و پس نشوند.

(اعراف،34-31)

در بخش پیشین از مرگ و زندگی و نظر قرآن دراین‌باره سخن گفتیم. برای آنکه نظر قرآن را بهتر دریابیم، باید به چند نکته مهم دیگر بپردازیم.

اول، امت چون شخص مرگ و زندگی دارد. قرآن کریم این مطلب را بدین شکل بیان می‌کند : « ﴿ وَ لِکُلِّ أمَّـة أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُم لا یستَأخِرُونَ ساعَـة وَ لا یستَقدِمُونَ .» مرگ امت مرگ ضروریات و عناصر تشکیل‌دهنده آن است، نه از بین رفتن افراد؛ که این حالت به‌ندرت اتفاق می‌افتد. اما آنچه معمولاً اتفاق می‌افتد، این است که امت به وجود می‌آید و رشد می‌کند و جوان می‌شود و در زمانی خاص و بر اساس قوانین و اصول ثابت و با توجه به رفتار و سلوک اعضای آن پیر و فرتوت می‌شود و می‌میرد. این اصل کلی از آیه قرآنی دیگری گرفته شده که می‌فرماید : « ﴿ إنَّ اللهَ لا یغَیرُّ ما بِقَوم حَتّی یغَیروُا ما بِأَنفُسِهِم .»[112] بدین شکل توضیح این قواعد کلی را در آیاتی که ابتدای بحث قرائت شد، درمی‌یابیم. آنچه درون افراد یک امت وجود دارد در رفتار و در روابط‌شان با یکدیگر بروز و ظهور می‌یابد و تأثیر می‌گذارد. این روابط مقیاس و معیار وجود «امت واحده» است؛

[112]. «خدا چیزی را که از آنِ مردمی است دگرگون نکند تا آن مردم خود دگرگون شوند.» (رعد، 11)