قانون مدنی خاص واحدی تدوین کرد که مبنای آن، مشترکات اسلام و مسیحیت باشد و هریک از شهروندان بتواند با درج شروط مشخصی هنگام امضای انواع عقود، خواستههای خود را تأمین کند و به اصول نیز پایبند باشد.
ممکن است بیشتر توضیح بفرمایید؟
شیخ محمدمهدی شمسالدین پژوهشی دراینباره انجام دادهاند که نتایج آن تا دو روز دیگر آماده و قابل استفاده خواهد بود.
اکنون بازمیگردیم به پرسش آغازین و اینکه آیا هجوم به تفکر سکولاریسم از پیش برنامهریزی شده بود، یا بهطور اتفاقی مطرح شد؟
درواقع این اتفاق کاملاً تصادفی بود. متن سخنرانی را من در آن همایش از پیش نوشته بودم و خلاص? مطالب آن چنین بود که مشکل و بحران اصلی لبنان، تلاشهایی است که به منظور تضعیف لبنان و دورکردن آن از هویت و قومیت عربی آن صورت میگیرد، بنابراین، از دیدگاه ما امور لبنان زمانی به سامان میرسد که کشوری پیشگام و مقاوم باشد و با تمام توان، مسئولیتهای خود را در عرص? قومیت عربی به انجام برساند. در تحلیلهایی که در سخنرانیهایم ارائه میکردم، علت فروپاشی ارتش و نهادهای حکومتی را منع آنها از ادای مسئولیتهای اصلی خود برشمردم. پس از آنکه جناب رشید کرامی، نخستوزیر، در همایش مذکور مسئل? سکولاریسم و خوداداری و… را مطرح و آن را محکوم کردند، دیگر سکوت دربار? این مسائل جایز نبود، بهویژه آنکه اقشار مختلف مردم مؤمن، اعم از مسلمانان و مسیحیان، برای موضعگیری دراینباره فشار وارد میکردند و در خصوص آیند? خود و میهن نگران بودند. ما هرگز خواهان ایجاد تفرقه در صفوف ملی و دور کردن مسلمانان و مسیحیان مؤمن از احزاب و نیروهای ترقیخواه نبوده و نیستیم، ولی با مصادر? آرمانهای ملت و محروم کردن آنان از اظهارنظر و حتی از سادهترین حقوق شهروندی و نیازهای ضروری زندگی… به شدت مخالفیم؛ نیازهایی مانند آرد و گاز و امنیت که گویا فقط در انحصار احزاب و اعضای آنها قرار دارد.
امّا در آن همایش موضع نمایند? جناب مفتی با موضع شما تفاوت داشت و بهطور دقیقتر باید گفت که مطالبی به عنوان نظر جنبش ملی اعلام شد، که در رأس آنها سکولاریسم بود. بنابراین، در آن همایش دو دیدگاه وجود داشت و نه یک دیدگاه.
چنانکه گفتم، بحث و بررسی دربار? موضوع سکولاریسم از قبل برنامهریزی نشده بود و به همین علت نمایند? جناب مفتی نیز ناگهانی موضعگیری کردند و مشاهده کردیم که جناب حسین القوتلی، مدیر عامل دارالفتوا، با دادن برگهای به دست دکتر صبحی صالح، از وی خواست که دراینباره اظهارنظر کند، امّا اظهارنظر ایشان کافی و واضح نبود و اغلب حاضران در همایش معنای دقیق آن را درنیافتند.
پایان سخنان امام صدر
در ادامه از نمایند? جناب مفتی خواستیم که موضوع را تشریح کند. از ایشان پرسیدیم:
جناب دکتر صبحی صالح! آیا شما در همایش به نمایندگی از جناب مفتی سخنرانی کردید، یا از جانب خود سخن گفتید؟
[و دکتر صالح در پاسخ چنین گفت:]