﴿ الْمَوْتَ وَ الْحَیَاةَ لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً ﴾ .»[38] مرگ در اسلام چیزی شبیه امتحان است، نه نابودی و پایان زندگی. مرگ نوعی دگرگونی است. همان‌طور که هفته گذشته گفتم، بنابر دیدگاه جلال‌الدین رومی، مرگ ارتقاست، یعنی انتقال از مرحله جمود به رشد و از رشد به حیوان و از حیوان به انسان و از انسان به تفکر و اندیشه و جاودانگی. درمورد نگرش اسلام به کار و زندگی و دیگر موضوعات نیز همین‌طور است.
این مباحث مربوط به عرصه‌ای است که آن را عرصه فرهنگی می‌نامیم. شما را ارجاع می‌دهم به سخنرانی‌ای که در سال 1965 در نهاد هم‌اندیشی لبنان با عنوان «اسلام و فرهنگ قرن بیستم» ایراد کردم. در آنجا تحلیلی درباره فرهنگ در اسلام ارائه دادم.
عرصه فرهنگ در اسلام فصل مهمی است. سخنرانی دیگری نیز داشتم با عنوان «اسلام» در جونیورکالج، زمانی که نام آن دانشکده دخترانه بیروت - سلوی نصار- بود. این کالج همایشی با موضوع منابع فرهنگ در اسلام برگزار کرد. در آنجا بیست سخنرانی درباره منابع فرهنگ در اسلام ایراد و سپس ترجمه شد. این سخنرانی‌��ا موجود است و به موضوعات متنوعی پرداخته است، ازجمله اینکه: شیطان چیست؟ روح چیست؟ آخرت چیست؟ بهشت؟ جهنم؟ فرشتگان؟ در آن جلسات درباره نگرش اسلام به این موضوعات صحبت شد. بحث دامنه‌دار و ضروری و سودمندی است.
عرصه دیگر اسلام عرصه فقه یعنی احکام شرعی است که شامل معاملات و عبادات می‌شود. عرصه دیگر اخلاق است که بسیار مهم است، ولی ناشناخته باقی مانده و إن‌شاء‌الله درباره آن صحبت خواهیم کرد. ما حداقل دو سخنرانی دیگر درباره دیگر عرصه‌های اسلام خواهیم داشت که غیر از سخنرانی‌های نه روز پیش درباره ایمان است. غفرالله لنا ولکم.