گام به گام با امام موسی صدر جلد 7

جلد: 7
صفحه: 417

اسرائیل جایگاه دیگری برای غربیان ایجاد کند و از سوی دیگر، حاکمیت تفکر کمونیستی بر بخش دیگری از لبنان، برای بلوک شرق پایگاهی ایجاد می‌کند. در نقط? دیگری هم ممکن است کمربند امنیتی پدید آید که محلی برای تبادل کالاها و اجرای توطئه‌ها و فساد و جاسوسی برای دشمن و آغاز همکاری میان اعراب و یهودیان باشد که به‌تدریج فاصل?‌ روحی‌-‌روانی میان آنان را از بین می‌برد و به نابودی ارزش‌ها و رواج بی‌بند و باری و الحاد و جرم و جنایت در لبنان منجر می‌شود و احتمال دارد که به دیگر کشورهای عربی هم سرایت کند. همچنین خطر انحراف مقاومت فلسطین از جنبشی برای آزادسازی فلسطین و تبدیل شدن آن به انقلابی بر ضد حکومت‌های عربی نیز وجود دارد که به‌رغم تلاش و آگاهی فرماندهان فلسطینی ممکن است به وقوع بپیوندد و این خطر هم از خطرهای احتمالی است.

به عقید? من سوریه نیز در موضع بسیار دشواری قرار گرفت، به گونه‌ای که تأمین امنیت این کشور در گرو برخورد و درگیری بیشتر با فلسطینیان بود و کشتارهایی به وقوع پیوست که سوریه در طول تاریخ همواره از آن اجتناب کرده بود.

این تهدیدها که در آن مرحله از دور خودنمایی می‌کرد، بر گفت? انورسادات تأکید می‌کرد که تصریح کرده بود: «بحران لبنان ما را با فاجعه‌ای مواجه کرده که شاید از فاجع? 1948 بزرگ‌تر باشد.»

امّا آگاهی از این خطرها، زمینه را برای بهبود روابط و پیوند دوبار? میان مصر و سوریه و در ادامه، ایجاد وحدت نظر در جهان عرب آماده کرد. به علاوه تلاش‌های کویت و عربستان سعودی هم در این زمینه چشمگیر است؛ دو کشوری که تاکنون از هرگونه جانب‌داری یا جناح‌بندی در جهان عرب پرهیز کرده‌اند. این تلاش‌ها در کنار نگرش صحیح و اعتماد متقابل و امکاناتی که فراهم شد، از دیگر علل موفقیت بود و به همین سبب اعلام کرده بودم که با فرارسیدن شب قدر، تا یک ماه دیگر فرجی حاصل می‌شود و بحران حل‌و‌فصل می‌شود و اکنون بحمدالله نتایج آن را شاهدیم و چنان‌که دقایقی پیش خبردار شدیم، حاضران در اجلاس قاهره توافق کرده‌اند که به اتفاق آرا مصوبات اجلاس ریاض را بار دیگر تصویب کنند.

در آخرین گفت‌وگوی خود با القبس، از بیان برخی جزئیات ‌-‌که شما را به حل بحران امیدوار کرده بود‌- خودداری کردید. آیا اکنون که توافق حاصل شده است، نمی‌خواهید علت خوش‌بینی و امیدواری دایمی خود را بیان کنید؟

من همواره امیدوارم و علت این امیدواری، ایمان و باور به خداوند است، زیرا به عقید? من ایمان به خدا فقط مفهوم نظری محض نیست، بلکه ایمان به معنای آن است که باور داشته باشیم خداوند، جهان و انسان را بر مبنای حق و عدالت آفریده است و روند تاریخ در نتیج? تعامل انسان با جهان به وجود می‌آید و همواره رو به کمال است و بحران‌های اجتماعی و فجایعی که جامع? بشری با آن مواجه می‌شود، درواقع به حوادث طبیعی (توفان، زلزله و …) همانندند و این‌ها همه تجربیات و انگیزه‌هایی پدید می‌آورند که روند تاریخ را هرچه سریع‌تر به سوی تکامل رهنمون شوند. بنابراین، میان ایمان و امید و خوش‌بینی و داشتن اراده و نگرش مثبت با وجود اوضاع دشوار، پیوندی محکم برقرار است.