این گفتار با همین عنوان در کتاب حدیث سحرگاهان درج شده است.
﴿ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴾
﴿الرَّحْمَنُ. ﴾
خدای رحمان.
﴿عَلَّمَ الْقُرْآنَ. ﴾
قرآن را تعلیم داد.
﴿ خَلَقَ الْإِنْسَانَ ﴾ .
انسان را بیافرید.
﴿ عَلَّمَهُ الْبَیانَ ﴾ .
به او گفتن آموخت.
﴿ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَان ﴾ .
آفتاب و ماه به حسابی مقرر در حرکتاند.
﴿ وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ یسْجُدَانِ ﴾ .
و گیاه و درخت سجدهاش میکنند.
﴿ وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِیزَانَ ﴾ ،
آسمان را برافراخت و ترازو را برنهاد،
﴿ أَلَّا تَطْغَوْا فِی الْمِیزَانِ ﴾ ،
تا در ترازو تجاوز مکنید،
﴿ وَأَقِیمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِیزَانَ ﴾ .
وزن کردن را به عدالت رعایت کنید و کمفروشی مکنید.
(رحمان، 1-9)
[...][195] کسانی هستند که از خویش فراتر میروند و تلاش میکنند که جامعهای صالح بیافرینند تا انسان صالح در آن زندگی کند و خیر فراگیر باشد. این راه که به دو بُعد فردی و اجتماعی انسان توجه میکند، موفقتر از دو روش اول است. انسانی که ذهنش آمادگی کامل برای پذیرش روشهای تربیتی بشری دارد [...] و این آن چیزی است که قرآن به آن اشاره میکند؛ وجوب توجه به امر و نهی و تقویت اعتقادات برای پرورش نفس و تزکیه آن و ایجاد جامعهای مناسب برای عمل صالح. این انسان از راههایی که حاصل اندیشههایی است که تاریخ را محرک میداند، فراتر میرود تا به آنچه برسد که خاص قرآن است، و آن ارائه تصویری جدید، یا به اصطلاح معاصر،
[195]. بخشی از ابتدای این مبحث جا افتاده است. –م.