حمایت همهجانبه خود را از سادات اعلام کرد. امّا وقتی صحبت کرد، درمورد مسئله قدس کوتاه آمد. این بدان معناست که موضع او حتماً با موضع سادات متفاوت است. در هر حال، حمایت عملی و سیاسی و مادی تا حد بسیاری برای سادات فراهم شده و شوروی نیز از سوی دیگر از او حمایت میکند.
تا زمانی که درگیری بینالمللی یا جنگ سرد میان ابرقدرتها وجود دارد؛ جنگی که از یک سو در شاخ آفریقا نمود پیدا کرده و از سوی دیگر، در خاورمیانه و شاید فردا در جاهایی دیگر؛ نمیدانیم کجا را شعلهور میکنند؟ زیرا همه دنیا جبهه جنگ است. فردا این جنگ سرد به کجا منتقل میشود؟ نمیدانیم. آنچه میدانیم این است که جنگ میان دو ابرقدرت، جنگ در مناطق گوناگونی را به دنبال دارد و اگر جنگ سرد میان این دو ابرقدرت فروکش نکند، فکر نمیکنم که بحران خاورمیانه نیز راهحلی پیدا کند. کسینجر در آمریکا در اندیشه دور کردن شوروی از منطقه است، ولی طرفداران کارتر یعنی برژینسکی و ونس و دیگران بر این باورند که شوروی باید برای حل مشکلات این منطقه حضور داشته باشد. بنابراین، پیچیدگیهای مشکل خاورمیانه گستردهتر و ابهامآلودتر میشود. اگر هم مشکل میان دو قدرت برتر برطرف شود، در خاورمیانه هم بازتاب خواهد داشت. عربدهکشیهای اسرائیل و بهویژه سخنرانی دیروز بگین، در نوع خود شگفتانگیز بود. چرا آنها اینقدر اعتمادبهنفس دارند؟ چرا اسرائیل تا این اندازه با فشارهای آمریکا مخالفت میکند؟ اسرائیل اطمینان دارد که ایالات متحده نمیتواند بر او فشار آورد و او را وادار به عقبنشنی کند. موضع ایالات متحده معلوم است و با موضع کشورهای عربی تفاوت دارد، ولی اسرائیل در موضع خود در خصوص عقبنشینی و در خصوص ملت فلسطین کمتر از ایالات متحده کوتاه میآید.
از نگاه ما تصویر خاورمیانه در این هفته، تصویری تاریک و ابهامآلود است و تأثیر این بحران بر لبنان بسیار است. این بدان معناست که اوضاع در لبنان نیز ابهامآلود است. همانطور که میدانید، من طرفدار این نظریه هستم که جدا کردن بحران لبنان از بحران خاورمیانه امکانپذیر است و اگر وفاق ملی بیقید و شرط باشد، تحقق مییابد و اگر ه��ه لبنانیان در همه مناطق و همه فرقهها، با وجود همه درگیریها و خونریزیها و رویکردهای ناهمسو و تأثیرپذیریها، اگر اختلافاتشان را کنار بگذارند و در ضمن حکومت قانونی به توافق برسند، میتوانند در برابر چالشهای فزایندهای که پیش روی این منطقه است، بایستند و میهنشان را نجات دهند. باور ما این است و بر همین اساس عمل خواهیم کرد. اخیراً دریافتهام که آقای سرکیس نیز بر همین باور است و ارادهاش هم در راه تحقق این باور قرار دارد. او تماسهایی را آغاز کرده است تا ابتدا ببیند آیا فضا برای وفاق و همدلی مناسب است؟ اگر به امکان وفاق متقاعد شد، باید ببیند محتویات این وفاق چیست و سپس، به شکلی که روزنامهها در این روزها میگویند، اقدام کند.
ما نیز باید در برابر مسئله جنوب و طرح شهرکسازی و طرحهای ضد فلسطینی در جنوب و تحریکهای پیوسته بر ضد فلسطینیان در جنوب و حوادثی که رخ میدهد و بزرگتر از حد واقع نشان داده میشود و نیز شایعاتی که به آنها دامن زده میشود، باید در برابر همه اینها بایستیم. برای ما ثابت شده است که برخی از حوادث منطقه، به آن شکلی نبوده است که خبر آن پخش شده. این مسئله