بدین‌ترتیب، این سند پس از ارتباط با طرف فلسطینی تدوین شد. روزی که این سند صادر شد، قرار بر این بود که مجموعه پیشنهادهایی باشد تا طرف‏های لبنانی براساس آن گرد هم آیند و انتخابات برگزار کنند. اگر لبنانیان گرد هم آیند، حتماً با پیمودن مسیری که در سند قانون اساسی آمده است، می‌توانند آینده خویش را بسازند. به این معنا، سند قانون اساسی هنوز می‏تواند طرح پیشنهادی یا دستور کاری برای گفت‌وگوهای سیاسی آینده باشد. اینجا دوست دارم نکته‏ای بگویم و امیدوارم حمل بر تعارف نشود. من معتقدم سخنان پاتریارک در روز میلاد حضرت مسیح به‌تنهایی می‏تواند دستور کاری در بحث‌های سیاسی آینده باشد، حتی می‏تواند گزینه‌ها را نیز ارائه کند. باشد که ما وطنی داشته باشیم به همان شکلی که پاتریارک در پیام میلاد حضرت مسیح امسال ترسیم کردند.

اوضاع جنوب را چطور می‏بینید و آیا این اوضاع در اوضاع عمومی لبنان در آینده اثر خواهد گذاشت؟

بیم آن می‏رود که وخامت اوضاع در جنوب بر کلّ لبنان منعکس شود، زیرا معضل کنونی جنوب چکیده‏ای از معضل لبنان است که به سرزمین‏های جنوبی سرایت کرده است. تنها راه‌حل این مشکل، انتقال نیروهای بازدارنده عربی به جنوب است؛ امّا در برابر این راه‌حل برخی دشواری‏های سیاسی وجود دارد که از تهدیدهای اسرائیل نشئت می‌گیرد. برای حل این مسئله گفت‌وگوهایی ترتیب داده شده است. تلاش‌هایی نیز هم‌اکنون صورت می‌گیرد تا آشتی سیاسی در جنوب به وجود بیاید. شاید این آشتی درد و رنج اهالی جنوب را کاهش دهد تا اینکه نیروهای بازدارنده عربی به جنوب برسند.

آیا تصور می‏کنید که اوضاع لبنان رو به بهبود است؟

اوضاع لبنان رو به بهبود و سلامتی است و کشور به سوی پویایی و حرکت پیش می‏رود و عقب‏گردهایی که رخ می‏دهد، بسیار محدود و گذرا خواهد بود که نمونه آن انفجار عکاوی است که مصیبت‏ها و گرفتاری‌های شدیدی در پی داشت و بدون هیچ علتی و به سبب تحریک عده‏ای، واکنش نسبت به آن به زیان مردم بی‏گناه تمام شد. ده‌ها نفر در واکنش به این حادثه کشته شدند، ولی نه خود حادثه و نه واکنش‏هایی که برانگیخت، چیزی بیشتر از یک توفان نبود که بر لبنان گذشت. از این رو، اوضاع لبنان به نظر من رو به بهبود است.

بحران لبنان ارتباط تنگاتنگی با وجود جبهه فلسطینی در لبنان داشت. تصور شما از وضع کنونی چیست؟

مسلماً وجود جبهه فلسطین در لبنان نقش بزرگی در بحران لبنان داشت و حلّ بحران لبنان باید تا حد بسیاری روابط لبنان و فلسطین را روشن و مشخص کند. ولی دوست دارم اینجا تأکید کنم که من با توجه به روابط محکمی که با رهبران مقاومت فلسطین در طول این بحران داشتم، بر این عقیده بودم و هنوز هم معتقدم که اگر لبنانیان بخواهند روابط خود را با جبهه مقاومت تنظیم کنند، این امر بسیار ساده است و باید به رهبران فلسطین کمک کنیم تا بتوانند توافق‏نامه‏های خود با لبنان را اجرا کنند و یا ارتقا بخشند؛ همچنان‌که آنان نیز باید با دخالت نکردن در امور داخلی لبنان و هم‏پیمان نشدن با احزاب لبنانی -هر جایی که باشد- به لبنان و به خودشان کمک کنند و باید به شفاف‏سازی و اجرای این اصول و مبانی روشن درلبنان کمک کنند. کوتاه سخن اینکه مسئله در گرو اراده خود لبنانیان و فلسطینیان است و